Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Schuilenburg 1762: gestolen pluimvee in een Veenwoudster

Alle verhalen en verklaringen uit Veenwouden

Jan Jacobs Jager en Jacob Cornelis uit Hoogkerk achtervolgden twee opvarenden nadat kalkoenen, ganzen en hennen waren verdwenen. Bij Schuilenburg vonden zij het schip. Het gerecht van Tietjerksteradeel legde de verklaringen en de volledige inventaris van de praam vast.

Beurtvaart rond 1715.

rond 1715.

Jan Jacobs Jager

Jan Jacobs Jager, boer onder Hoogkerk in Groningerland, in zijn 62ste levensjaar, is..., beëdigd en ondervraagd. Hij getuigt dat hij gisterochtend ontdekte dat uit zijn vijf kalkoenen waren gestolen, namelijk twee zwarte hanen en drie zwarte hennen. Hij zag dat bij de achterdeur een dakpan was opgelicht. De dief leek daardoor zijn hand te hebben gestoken, de van de deur te hebben verschoven en zo in huis te zijn gekomen.

Afgelopen vrijdag waren twee personen bij zijn huis geweest, van wie nu wordt gezegd dat zij in Kollumerzwaag wonen. Zij hadden melk bij hem gehaald en waren daarmee naar een schip gegaan dat niet ver van zijn huis in de trekvaart lag. Toen hij gisteren hoorde dat ook bij Jacob Cornelis ganzen en hoenders waren gestolen, achtervolgde hij de genoemde personen samen met Jacob. Uiteindelijk troffen zij hen met het schip bij Schuilenburg. Hij ging daarop naar de van 'Vstrum'. Toen die met hen bij Schuilenburg kwam, waren de twee personen van het schip gevlucht. Bij onderzoek van het schip, in aanwezigheid van de dorprechter, vonden zij de vijf kalkoenen die van de getuige waren gestolen. Verder weet hij niets over de zaak. Na voorlezing sluit hij zijn verklaring af en ondertekent hij eigenhandig. Bergum, 19 december 1762. Ondertekening: Jan Jacobs Jager.

Inventaris Veenwoudster praam

Inventaris van een Veenwoudster praam met zeil en de goederen die daarin en daarop zijn aangetroffen...:

  • Een grote pot met vet
  • een ijzeren pot met daarin een schapenkop
  • een rug van een schaap
  • een schapenvel
  • twee paar kousen
  • drie paar wanten
  • een zak met schapenvlees
  • een zoutzak met vet
  • een bonte onderbroek
  • een mannenhemd
  • twee kussens
  • een grote grijze kan
  • een grof laken
  • een ruig paardendek
  • een bijl
  • vijf bossen heidebezems
  • een zak met haver
  • een hoenderkorf met vijf witte hennen
  • drie koeienhuiden
  • drie vaatjes, één ervan met een bodem
  • twaalf kalkoenen
  • vier ganzen
  • zes hennen
  • vier eenden

Aldus vastgelegd voor de en beëdigde te Bergum op 19 december 1762. Ondertekening: H. W. Altena....

Brief over pluimvee en praam

Brief van het gerecht

Edelmogende heren,

Woning rond 1750.

Woning rond 1750.

Gerecht van Tietjerksteradeel (in modern Nederlands):

Bij Jan Jacobs Jager en Jacob Cornelis, beiden uit Hoogkerk in Groningerland, zijn kalkoenen, ganzen en hennen gestolen. Zij achtervolgden op verdenking twee personen die met een schip in de trekvaart niet ver van hun woningen hadden gelegen. Uiteindelijk troffen zij hen bij Schuilenburg. Terwijl de dorprechter hulp ging halen, vluchtten de twee personen van het schip. Toen de dorprechter het schip onderzocht, vond hij er tussen andere goederen het gestolene, behoudens één gans....

Nadat wij hiervan bericht hadden gekregen, lieten wij het schip door onze hierheen brengen. Wij brachten de genoemde goederen van de aangevers in goede.... Wij maakten een inventaris van de goederen die wij in het schip aantroffen en hebben de eer u hierbij de door ons opgenomen verklaringen te sturen, vergezeld van die inventaris.

Omdat wij niet weten wie de twee opvarenden zijn, zij nog altijd wegblijven en er wordt gezegd dat zij in Kollumerzwaag thuishoren, hebben wij ons verplicht geacht het schip met de daarin gevonden goederen door onze dienaren naar Leeuwarden te sturen, ter beschikking van u.

Wij blijven met respect, edelmogende heren, enzovoort.

Jacob Cornelis

Jacob Cornelis, boer wonende bij de Pannekoek onder Hoogkerk in Groningerland, in zijn 56ste levensjaar, is opgeroepen en ondervraagd. Hij getuigt dat hij gisterochtend ontdekte dat uit zijn achterhuis waren gestolen: een witte en een blauwbont gekleurde vette gans, vier zwartbonte hennen, waarvan drie met een kuif, en nog twee 'meeuwen' of aldus gekleurde witte hennen. Verderop noemt de verklaring een totaal van vier ganzen. De dader leek de achterdeur iets te hebben opgelicht en zo in huis te zijn gekomen.

Samen met Jan Jacobs Jager, die kalkoenen kwijt was, achtervolgde hij gisteren twee personen van wie wordt gezegd dat zij in Kollumerzwaag thuishoren. Zij troffen hen met het schip bij Schuilenburg. Terwijl zij de dorprechter van 'Vstrum' gingen halen, verlieten de twee personen het schip. Toen de dorprechter het onderzocht, werden daarin de genoemde zes hennen en vier ganzen van de getuige aangetroffen. Verder kan hij niets over de zaak vertellen. Na voorlezing sluit hij zijn verklaring af en ondertekent hij eigenhandig. Bergum, 19 december 1762. Ondertekening: Jacob cornelis.

Plaatsen en verwante verhalen

Veenwouden 1760: Hinke Klases en haar drie kinderen

Bergum 1757: verdwenen touwen en zeilen van een schuit

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Veenwouden

De kaart toont Veenwouden. De achtervolging eindigde bij Schuilenburg; de aangevers woonden onder Hoogkerk.

Plaatsgeschiedenis

Dagelijks leven en beroepen

Archiefverwijzingen

Dagelijks leven

Verhoor rond 1780.

Verhoor rond 1780.

Trekschuit rond 1715.

rond 1715.

Bedstede rond 1750.

Bedstede rond 1750.

Bedstede rond 1750.

Bedstede rond 1750.

Keuken rond 1750.

Keuken rond 1750.

Verantwoording

Tietjerksteradeel informatieboek 2, IB2-074, IB2-075. De beschikbare verklaringen en brieven zijn afzonderlijk gevolgd. Enkele woorden en namen blijven onzeker; leeshiaten zijn met ... aangeduid.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw