Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Veenwouden 1782: De opengebroken kist van Jantie Lieuwes

Alle verhalen en verklaringen uit Veenwouden

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over de opengebroken kist van Jantie Lieuwes.

Wonen 1750 oudere vrouw naaiwerk stadswoning kamer naaien.
Wonen 1750 oudere vrouw naaiwerk stadswoning kamer naaien.

Verklaringen en stukken: 1782: De opengebroken kist van Jantie Lieuwes

Verklaringen opgenomen voor Roem Rinionides, van Tietjerksteradeel, in deze zaak op verzoek van de Rat. officii van deze , om naar behoren te dienen.

Jantie Lieuwes, weduwe van Belle Jelles, woont aan de vaart van Veenwouden onder Bergum. Naar haar beste weten is zij in haar 73ste of 74ste levensjaar. Zij verschijnt vrijwillig, wordt beëdigd en ondervraagd. Zij verklaart dat zij de vorige avond haar deuren en vensters goed had gesloten en tegen acht uur naar bed was gegaan. Toen zij die ochtend wakker werd en zich begon aan te kleden, zag zij op de vloer iets wits vóór de kist liggen.

Toen zij opstond om dat te bekijken, ontdekte zij dat uit het bovenste glasvenster in de gevel een ruit met het lood was gebroken. Het houten , het glasvenster aan het schot boven haar, de middelste deur en de voordeuren stonden allemaal wijd open. Het slot van haar kist was afgebroken en hing aan een spijkertje aan die deur.

Uit de kist waren weg: een buidel met ruim vijftig aan geld, voornamelijk "zes en dertien", goudguldens en ander geld; een voorwerp met een zilveren heft, gemerkt A. O.; een gouden hoep-ring; naar haar mening acht tot tien lakens, zowel van vlas als grove; acht wollen hemden en bovendien twee ongemerkte hemden van dezelfde soort; een rood bontmutsje; een witte en een blauwbonte doek; een witte ; een Slop; een sluier; en een stuk grof geweven doek van zesentwintig .

Een woning rond 1750.
Een woning rond 1750.

Jantie weet niet zeker of er letters op de lakens, hemden en doeken stonden. Zij weet niet wie de diefstal heeft gepleegd. Zij woont alleen en is hardhorend.

Jantie Lieuwes verklaart niet het geringste gedruis of rumoer in haar huis te hebben gehoord. Verder zegt zij vóór de kist op de vloer een vrouwenhemd te hebben gevonden; buiten bij haar huis een halve witte doek; en op het erf van haar buurman Wijger Joukes een witling.

Achter en vóór haar huis stonden vrij grote voetstappen van een man. Die leken van de heide te komen en weer naar de heide te gaan. Zij weet verder niets, sluit na voorlezing en zet haar gewone merk te Bergum op 12 maart 1782. Bij het kruis in een kring staat dat het haar eigen merk is.

Marge: als de daders worden ontdekt, moeten zij worden aangehouden en met hun bekentenis worden overgezonden.

De verklaring is aldus afgelegd voor de ondergetekenden op 12 maart 1782. Er staan de ondertekening Rinionides, de afkorting abs: Secr: en de naam Tj: Ypeij.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Veenwouden

Afbeeldingen bij het dagelijks leven

Moeilijke woorden
ellen
Meervoud van : een oude lengtemaat voor onder meer textiel. De lengte verschilde per streek en tijd.
fiscaal
Ambtenaar die strafzaken onderzocht en namens het gezag optrad.
grietenij
Historisch Fries bestuursgebied.
carolusgulden
Historische rekeneenheid van twintig .

Meer verhalen

Bekijk het overzicht van Veenwouden

Dagelijks leven

Een woning rond 1750.
Een woning rond 1750.
Schoenmakerij rond 1750.
Schoenmakerij rond 1750.
Geld rond 1770.
Geld rond 1770.
Meubelmaker schrijnwerker werkplaats handschaaf werkbank stoel kast houtkrullen.
Meubelmaker schrijnwerker werkplaats handschaaf werkbank stoel kast houtkrullen.
Een verklaring bij het bestuur, 18de eeuw.
Een verklaring bij het bestuur, 18de eeuw.

Bron: IB4-D004

Informatieboek 4, bladen 9, 10.

Datering in de bron: 12 maart 1782[?], mogelijk 1792; ontdekking de ochtend van die dag.

Namen en woorden met [?] zijn onzeker gelezen. ... geeft een onderbreking of een niet betrouwbaar leesbare passage aan.

Kop, slot met merk en aanwezig; afgesloten. Jaartal onzeker.

Verantwoording bij de verklaringen

  • Dat is haar gevolgtrekking uit de sporen; zij beschrijft geen waargenomen man.
  • Uit de kist waren weg: een buidel met ruim vijftig carolusgulden aan geld, voornamelijk "zes en dertien", goudguldens en ander geld; een onleesbaar genoemd voorwerp met een zilveren heft[?], gemerkt A. O.; een gouden hoep[?]-Rings waarvan de precieze soort hier niet wordt vastgesteld; naar haar mening acht tot tien lakens, zowel van vlas als grove; acht wollen hemden en bovendien twee ongemerkte hemden van dezelfde soort; een rood bontmutsje; een witte en een blauwbonte doek; een witte schorteldoek; een Slop; een onzeker aangeduide sluier; en een stuk grof geweven doek van zesentwintig[?] ellen.
  • Jantie Lieuwes: de aanloop van de zin is deels onzeker. Zij verklaart niet het geringste[?] gedruis[?] of rumoer in haar huis te hebben gehoord. Verder zegt zij vóór de kist op de vloer een vrouwenhemd te hebben gevonden; buiten bij haar huis een halve witte doek[?]; en op het erf van haar buurman Wijger Joukes een witling, waarvan de precieze soort hier niet wordt ingevuld.
  • Aan de onzeker aangeduide deur
  • En een onzeker als Tj: Ypeij[?] gelezen naam

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw