Warga door de eeuwen
Warga, het huidige Wergea, groeide van een terpdorp uit tot een dorp langs de Wargaastervaart. De monsterlijst van 1552 noemt gewapende inwoners; een kerkelijke schrijver klaagde in 1543 over vee dat door natte jaren lang op stal moest blijven. In 1825 stond bijna het hele dorp onder water. Aan het einde van de 19de eeuw richtten boeren een coöperatieve zuivelfabriek op en ontstond er een fel conflict toen stoomschepen het winterijs wilden breken.
16de eeuw
In 1552 noemt de monsterlijst 38 schotplichtige goederen of fiscale eenheden. Dat zijn geen 38 woningen of huishoudens. Daarnaast staan bewoners van losse huizen, weduwen, armen en ouderen in de registratie. De Monsterlijsten van Friesland 1552 leggen uit hoe belastingplicht, wapenschouw en bewapening met elkaar samenhingen.
Landbouw rond 1550.
17de eeuw
Langs de Wargaastervaart ontwikkelden handel en vervoer zich verder. Weduwe Rieme Annes bleef een groot boerenbedrijf beheren; in 1664 stichtte Vrouck van Popma een hofje voor zes arme Wargaaster weduwen. Aan het einde van de eeuw ontstond een vaste katholieke statie.
Zuivelbereiding rond 1650.
18de eeuw
Boerderij, zuivelbereiding en waterverkeer bleven belangrijk. Scheepstimmerman Ysak Sybes bezat vanaf 1741 een huis, schuur, timmerhuis en scheepshelling aan het water. Zijn vrouw Sijbrich Machiels overleed in 1748 tijdens de kraamtijd.
Hooioogst rond 1790.
19de eeuw
In 1845 werden bij een boerderij onder Warga 32 runderen geruimd wegens longziekte. In 1886 besloten 23 boeren met samen 715 koeien een coöperatieve zuivelfabriek op te richten. Negen jaar later ontstond een fel conflict toen stoomschepen het winterijs wilden breken.
Hooioogst rond 1800.
Wat is er nog te zien?
- De oude structuur van Grote Buren en Gele Eker rond de deels afgegraven terp.
- Het weduwenhofje aan de Kleine Buorren, herbouwd in de 19de eeuw maar gesticht in 1664.
- De rooms-katholieke St.-Martinuskerk uit 1860-1862.
- De ijzeren klapbrug bij de Foudering uit circa 1880.
Musea en bezoekerspunten
- Historische dorpskern van Wergea.
- St.-Martinuskerk en voormalige hervormde kerk.
- De Wargaastervaart en Foudering.
- Tresoar in Leeuwarden voor archiefstukken over Idaarderadeel.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.