Wartena door de eeuwen
Wartena, het huidige Warten, groeide langs het Wartensterwiid. Kerkland en de monsterlijst van 1552 geven namen en landgebruik uit de 16de eeuw. In 1825 stond vrijwel het hele dorp onder water. In de 19de eeuw boden scheepsbouw, landbouw en vanaf 1898 de coöperatieve zuivelfabriek werk.
16de eeuw
Het Beneficiaalboek beschrijft hooiland en koegras. In 1552 noemt de monsterlijst 24 schotplichtige goederen of fiscale eenheden; dat zijn geen 24 woningen of huishoudens. De Monsterlijsten van Friesland 1552 geven achtergrond bij schot, wapenschouw en bewapening.
Landbouw rond 1550.
17de eeuw
Wartena bleef een vaartdorp. Twee kerkklokken uit 1657 en 1680 zijn nog bewaard.
Zuivelbereiding rond 1650.
18de eeuw
Wartenster schippers voeren in 1731 op Oostzeehavens. Een andere levensloop laat sociale kwetsbaarheid zien: Luitjen Wopkes werd in 1742 nog als boer onder Wartena genoemd, maar werkte later als arbeider in verschillende dorpen en stierf in 1778 verarmd.
Hooioogst rond 1790.
19de eeuw
In 1850 redde Pieter Stok twee kinderen uit het ijs; in 1870 werd een heel huishouden acuut ziek na het eten van oude worst. Scheepsbouw, armenzorg en vanaf 1898 de coöperatieve zuivelfabriek Helpt Elkander bleven daarnaast belangrijk voor werk en bestaanszekerheid.
Hooioogst rond 1800.
Wat is er nog te zien?
- De kerk van 1780 met gebrandschilderde ramen en de oudere klokken.
- De Oud Friese Greidboerderij aan het Hellingpaed.
- Het voormalige armhuis uit 1893.
- De voormalige coöperatieve zuivelfabriek Helpt Elkander uit 1898.
Musea en bezoekerspunten
- Museumboerderij De Oud Friese Greidboerderij.
- Hervormde kerk en kerkhof.
- De Wartensterwiid en oude vaarstructuur.
- De omgeving van De Alde Feanen.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.