Wartena in de 17de eeuw
Scheepvaart door het Wartensterwiid
Het Wartensterwiid verbond Wartena met Grouw, Warga, Leeuwarden en de Friese meren. Voor zware goederen was vervoer over water in deze waterrijke omgeving belangrijk. De geraadpleegde 17de-eeuwse Wartenaster stukken noemen niet per afzonderlijke schipper welke vracht hij op een bepaalde dag meenam; hooi, turf en andere bulkgoederen horen hier daarom bij de algemene achtergrond van het vervoer over water.
Scheepvaart rond 1650.
1630-1690: lesgeven, land gebruiken en armen helpen
De eerste schoolmeester die hier met zekerheid wordt genoemd is Aucke Taeckelis. In december 1630 kreeg hij tien gulden van de Staten "tot stuyr van zijn sobere staet": steun omdat zijn financiële toestand mager was. In 1639 stond hij nog voor de Wartenaaster school.
Saecke Aettes schreef in 1655 zelf zijn naam in het kerkvoogdijboek als "Scholmeister". Een gewoon schoolmeestersalaris staat niet in de rekening. Hij had inkomsten uit schoolland. In mei 1660 leverde hij bovendien karnemelk en boter aan de armen. Daarnaast kreeg hij jaarlijks vijf tot zeven gulden voor kleine werkzaamheden. Na hem combineerde Jacob Alberts vanaf 1676 het schoolmeesterschap met het werk van ontvanger.
Boeren op laag land
Veel land rond Wartena lag laag en grensde aan sloten of open water. Pramen en kleine schuiten waren daardoor bruikbaar voor vervoer tussen erf en land. Welke Wartenaster boer in deze eeuw precies hooi, mest of turf per praam vervoerde, is in de geraadpleegde plaatselijke stukken niet vastgelegd. Voor bredere achtergrond zie boeren en landarbeiders.
Zuivelbereiding rond 1650.
Huis, erf en vaart
De oude lintstructuur langs het water laat zien hoe belangrijk de vaarroute voor de ligging van de bebouwing was. Bij erven aan het water konden steiger, schuurdeur of losplaats naar de vaart zijn gericht. Voor afzonderlijke 17de-eeuwse huizen in Wartena is niet steeds bekend hoe zo'n erf precies was ingericht.
Haven rond 1650.
Nabije dorpen als netwerk
Via het Wartensterwiid en aansluitende vaarten konden schippers naar Warga, Grouw en Leeuwarden. Ook het veengebied richting het latere Eernewoude was over water bereikbaar.
Wat is er nog te zien?
- De twee kerkklokken uit 1657 en 1680.
- Het huis Aldhiem 2 met jaartalankers 1700, direct op de grens met de volgende eeuw.
- De oude lintstructuur langs het water.
Musea en bezoekerspunten
- Museumboerderij De Oud Friese Greidboerderij.
- Hervormde kerk en kerkhof.
- De Wartensterwiid en oude vaarstructuur.
- De omgeving van De Alde Feanen.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.