Wijns 1785: De inbraak bij Douwe Sijtes

Alle verhalen en verklaringen uit Wijns

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over de inbraak bij Douwe Sijtes.

Verklaringen en stukken: 1785: De inbraak bij Douwe Sijtes

Deze inlichtingen zijn opgenomen in aanwezigheid van Gerrijt Reitsma, mederechter van Tietjerksteradeel en commissaris in deze zaak, op verzoek van de fiscaal, ambtshalve, om naar behoren te dienen.

Douwe Sijtes, huisman in Wijns, in zijn eenenvijftigste levensjaar, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij verklaarde dat hij op de ochtend van de 28ste van deze maand ontdekte dat de buithuisdeur van zijn achterhuis openstond en niet gesloten was. De avond ervoor was die goed gesloten geweest. Ook het venster van het darschhuis stond open. Dat had aan een haak vastgezeten, met daarboven een spijker die de haak vasthield. Uit het glazen venster ontbrak een ruit. Naar zijn vermoeden was daar een hand doorheen gestoken en was de spijker boven de haak losgewrikt, zodat het houten luik kon worden geopend. Hij vermoedde dat degene die hem had bestolen daardoor was binnengekomen en via de achterdeur weer was weggegaan.

Hij merkte verder dat uit de kast in de spijskamer acht carolus aan geld waren gestolen: één dukaton, één carolus en verder schellingen en dubbeltjes. Uit een buidel in zijn broek, die aan de muur bij de kast hing, waren twee carolus weggenomen, bestaande uit carolus en het restant in dubbeltjes. Ook zijn broekgespen waren weggenomen; die lagen in de zak van die broek; daarop stonden geen letters. Uit de spijskamer verdwenen bovendien zijn blauwgrijze camizool van sarge, zijn grijze hemdrok van boezelaar met elf platte, hoekige zilveren knopen en zijn dagelijkse hoed. Verder waren twee paar zilveren gespen weg, van zijn kinderen, bij de schoenen.

Uit een kinderkistje in het kabinet in de voorkamer waren achttien carolus aan geld gestolen: één zilveren dukaton, een Engelse gouden gulden, een drieguldenstuk met rand, een halve carolus, drie Zeeuwse schellingen en enige carolusstukken met rand en enig ander geld. Hij vond het kistje waarin dat geld had gezeten leeg terug in het kabinet. Ook waren een groot tarwebrood, een 'weiten bolle', en een stukje boter van hem gestolen. De meid miste naar haar eigen zeggen een bonte doek.

Douwe verklaarde verder dat hij aan het kabinet en de kast geen enkele braakschade had gevonden. Ze leken met de sleutels geopend te zijn. Die sleutels hadden in de zak van de rok van zijn vrouw gezeten. Zij had die rok 's avonds bij het naar bed gaan over zich heen getrokken. De twee sleutels werden vervolgens teruggevonden in de zak van zijn broek, die aan de knop van de bedstede-deur hing. Hij wist volstrekt niet wie de diefstallen in zijn huis had gepleegd.

Hij voegde eraan toe dat de wegen bijna onbruikbaar waren. Daardoor kon zijn vrouw Trijntje Claases, die zwanger en al ver gevorderd was, onmogelijk hierheen komen. Ook zag hij geen mogelijkheid zijn meid Timkjen Hendriks hier te laten verschijnen.

Meer wist hij niet. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en tekende die eigenhandig te Bergum op 31 januari 1785. Ondertekend: Douwe Sijtes. De verklaring werd dezelfde dag afgelegd voor de commissaris en secretaris, met ondertekeningen Reitsma en J. Sminia.

De marginale beschikking bepaalt dat, wanneer de dader of daders worden ontdekt, deze naar het Blokhuis moeten worden gebracht. Verder moeten Trijntje Klases en Timkjen Hendriks op een geschikt tijdstip over het gebeurde worden gehoord en hun verklaringen worden toegezonden. Dit is een voorwaardelijke opdracht en vermeldt geen reeds aangehouden dader.

De inlichtingen zijn opgenomen voor Albert Straatsma, mederechter van Tietjerksteradeel en commissaris in deze zaak, op verzoek van de fiscaal, ambtshalve.

Trijntje Klases, vrouw van Douwe Sijtes, huisman in Wijns, volgens haar beste herinnering 38 jaar oud, was eerder opgeroepen en werd nu beëdigd en ondervraagd. Zij verklaarde dat ze op 28 januari van dit jaar omstreeks zes uur 's morgens opstond en ontdekte dat de deur van de kast in de spijskamer openstond. De avond tevoren was de kast goed gesloten geweest. Ze dacht meteen dat een vreemde in huis was geweest. Zij ging naar die kast om te onderzoeken of de sleutels, die zij daar gewoonlijk in droeg, er nog waren, maar zag dat ze ontbraken. Zij maakte dat meteen aan haar man bekend en zei dat er zeker dieven waren geweest.

Zij en haar man gingen naar de voorkamer en zagen dat ook het kabinet daar niet gesloten was en openstond. Bij nader onderzoek bleek uit een kinderkistje in het kabinet ongeveer achttien carolusgulden aan geld te ontbreken: twee drieguldenstukken met rand, een rij van zulke carolusguldenstukken, een halve carolusgulden en ander zilvergeld, zoals schellingen, 'ses telhalven' en overige munten. Ook was een groot tarwebrood, een 'weiten bolle', uit de kamer weggenomen.

Vervolgens ging zij met haar man naar de spijskamer om te onderzoeken wat uit de kast ontbrak. Zij vonden dat daar ongeveer acht carolusgulden aan geld uit waren weggenomen dat in een stenen potje in de kast had gezeten. Dat geld bestond uit één daalder, één carolusgulden en verder schellingen en dubbeltjes. Uit een broek van haar man, die naast de kast hing, was zijn zakgeld weggenomen: volgens hem ongeveer twee carolusgulden. Ook waren zijn broekgespen weg; haar man zei dat die eveneens in de broekzak hadden gezeten.

Van de stoel bij het bed waren een blauwgrijze camizool van sarge, een grijze hemdrok van boezelaar, gevoerd met blauwe boezelaar en voorzien van twaalf platte, hoekige zilveren knopen, en een hoed meegenomen. Van twee paar schoenen van haar kinderen, die onder de kast stonden, ontbraken de zilveren gespen. Het ene paar gespen was rond en het andere vierkant.

Verder ontbraken volgens haar meid Timkjen Hendriks een bonte halsdoek van een kist in de kamer en een stukje boter dat op een bord in de schotelbank had gestaan. Zij en haar man ontdekten bovendien dat het houten venster in het darschhuis openstond. Het was met een haak gesloten geweest, met daarboven een spijker. Daarnaast ontbrak uit het glazen venster een ruit waarin een stop had gezeten. Het leek alsof via die ruit met een hand de haak aan de binnenkant van het houten venster was geopend. Zij veronderstelde daarom dat de dader of daders door het houten venster waren binnengekomen en via de achterste buithuisdeur weer waren vertrokken. Die deur was 's morgens niet gesloten en stond open; volgens haar man had hij die de avond tevoren zelf goed gesloten.

Later diezelfde ochtend wilde haar man een andere broek aantrekken, die aan de knop van de bedstede-deur hing. In de zak daarvan vond hij de beide sleutels van de kast en het kabinet. Hierna had Trijntje zo lang tevergeefs gezocht. Meer kon zij over geen van beide zaken zeggen. Na voorlezing sloot zij haar verklaring af en ondertekende die te Wijns op 7 februari 1785. De genoteerde naam bij de ondertekening luidt 'Trintje Klasens'.

Timkje Hendriks, meid bij Douwe Sijtes, huisman in Wijns, in haar achttiende levensjaar, was eerder opgeroepen en werd nu ondervraagd. Zij verklaarde dat ze op de ochtend van 28 januari van dit jaar, toen ze uit bed opstond, zag dat de kast in de spijskamer bij hun bed openstond. Zij maakte daar verder geen overweging bij en ging aan haar werk. Kort daarna hoorde ze van haar werkgeefster dat er dieven in huis waren geweest.

Toen ontdekte ze ook dat er die nacht een blauwbonte halsdoek van haar was gestolen. Die had ze de avond ervoor op haar kist in de kamer gelegd. Ook was een stukje boter gestolen dat de vorige avond op een schoteltje in de schotelbank had gestaan. Dat schoteltje vond ze 's morgens op die plek leeg.

Verder wist zij van niets. Na voorlezing sloot zij haar verklaring af en ondertekende die te Wijns op 7 februari 1785. Genoteerd als ondertekening: Timkje Hendriks. De verklaringen zijn afgelegd voor de mederechter, secretaris en fiscaal, met de namen Albert Straatsma, J. van Sminia en G. Helder.

De beëdigde klerk verklaart dat dit afschrift overeenstemt met de oorspronkelijke verklaringen, die aan het Hof zijn toegezonden. Bergum, 8 februari 1785; ondertekend C. Wilhelmij.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.