Wolvega en de watersnood van 1825
Op 4 en 5 februari 1825 brak na een zware noordwesterstorm op verschillende plaatsen langs de Zuiderzee de waterkering. Weststellingwerf werd uitzonderlijk zwaar getroffen. De lage westelijke dorpen liepen onder. Wolvega zelf lag hoger en bleef volgens het gemeentelijke onderzoek zonder schade. Juist daardoor werd het dorp een opvang- en distributiepunt.
Vluchtelingen naar de kerk en school
Uit de overstroomde dorpen kwamen bewoners naar Wolvega. Een deel vond onderdak bij familie en bekenden. Ongeveer vierhonderd mensen werden in de kerk en de nabijgelegen school ondergebracht. De gebouwen veranderden tijdelijk in slaap- en opvangplaatsen.
Voedsel, kleding en andere hulpgoederen kwamen onder meer uit Leeuwarden, Franeker en Groningen naar Wolvega. De verdeling verliep volgens de latere reconstructie ordelijk. De rustende schutterij hielp bij bewaking en organisatie.
Overstroming rond 1825.
De schade rondom Wolvega
In Olde- en Nijeholtwolde stortten huizen in of dreven weg. In Nijeholtwolde kwamen vijf mensen om. Olde- en Nijetrijne liepen geheel onder. Blesdijke werd zwaar getroffen. Ook in andere dorpen verdronk vee en spoelde turf weg.
Na de ramp werden ongeveer vierhonderd woningen in en rond de laaggelegen dorpen als onbewoonbaar beschouwd. Ongeveer 1.750 stuks vee waren dood. Twee miljoen pond hooi en 20.354 roeden turf waren onbruikbaar geworden. De schade in Weststellingwerf werd op ongeveer 300.000 gulden geschat.
18 februari 1825: zelf de verwoesting bekijken
Enkele heren trokken onder leiding van grietman Heloma door de getroffen delen van Weststellingwerf om de schade zelf te zien. De Leeuwarder Courant meldde dat kleine woningen geheel waren verwoest en dat ook sterke boerenhuizen zwaar waren beschadigd. Van sommige huizen waren delen van het muurwerk bezweken.
Boeren die hun bestaan aan tientallen melkkoeien hadden ontleend, hadden volgens het bericht vee en inkomen verloren en zagen "bekommerd de donkere toekomst" tegemoet.
Dit krantenbericht verscheen op 18 februari 1825, nog geen twee weken na de overstroming. Het beschrijft de schade in de lage delen van Weststellingwerf rond Wolvega; het hoger gelegen dorp Wolvega zelf fungeerde juist als opvangplaats.
Overstroming rond 1825.
Een prent met Wolvega in de titel
Abraham Vinkeles maakte een lithografie met de titel "Gezigt op de overstroomde landen in de gemeente Wolvega. den 4 en 5 February 1825". Op de prent vaart een boot tussen huizen door. De titel gebruikt "gemeente Wolvega" voor het bredere gebied. Het is dus geen bewijs dat het dorp Wolvega zelf onder water stond; de gemeentelijke reconstructie zegt juist dat het dorp geen schade had.
Bekijk de prent van het overstroomde gebied bij Wolvega in het Rijksmuseum.
Midden maart nog honderden mensen afhankelijk van hulp
De nood verdween niet met het water. Midden maart moesten nog 812 inwoners van voedsel en kleding worden voorzien. Daarna bleven verzilting en ziekte problemen veroorzaken. In 1826 werden in Weststellingwerf 1.494 mensen door hevige koortsen getroffen; 166 overleden volgens de gemeentelijke reconstructie.
Achtergrond: de watersnood in Friesland
De ramp trof veel meer plaatsen dan Weststellingwerf. Op de algemene pagina staan onder meer de ervaringen van Doeke Wijgers Hellema, reddingen per boot, de Wouddorpen bij de Fluessen, problemen met drinkwater en de ziekte-uitbraak van 1826.
Watersnood van 1825 in Friesland en de nasleep.
Terug naar Wolvega
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.