Wytgaard in de 16de eeuw
In de 16de eeuw was Wytgaard nog geen dorp met de latere dubbele huizenrij. De naam hoorde bij een gebied en een weg in het buitengebied van Wirdum.
1543: land bij de Uuytgaerdera Wech
Het Beneficiaalboek van 1543 noemt 2½ pondemaat hoog land bij de "Uuytgaerdera Wech". Een pondemaat was ongeveer 0,37 hectare. Het stuk was dus iets minder dan één hectare. Aan de westzijde lag land van Hommo Kampstra en aan de oostzijde land van de weduwe van Sack Deckens.
Deze vermelding is belangrijk omdat zij Wytgaard niet als een dichtbebouwde plaats beschrijft, maar als een herkenbaar gebied langs een weg. De latere dorpsstraat groeide juist langs die oude route.
Hooioogst rond 1550.
De oude Middelzeedijk
De weg liep over of langs de oostelijke dijk van de vroegere Middelzee. Nadat de zee was dichtgeslibd en bedijkt, bleef deze hoge lijn als landroute bestaan. Boerenerven en huizen konden zich langs zo'n droge verbinding beter ontwikkelen dan midden in lage, natte gronden.
De Reformatie verandert het kerkelijke landschap
Wytgaard hoorde bij Wirdum. De Martinuskerk van Wirdum werd na de Reformatie protestants. In de 17de eeuw blijkt uit kerkelijke verslagen dat juist rond Wytgaard een katholieke gemeenschap bleef bestaan. Voor de 16de eeuw is nog niet precies te zeggen hoe groot die groep was of waar zij bijeenkwam.
Kerk rond 1550.
Boeren en vervoer
Het gebied lag dicht bij Wirdum en op de route naar Leeuwarden. Landbouwers konden producten over de weg vervoeren en gebruikmaken van de vele vaarten in het lage land. De latere buurtschap ontstond niet ineens, maar groeide uit verspreide bewoning langs deze verkeerslijn.
Scheepvaart rond 1565.
Wat is nog zichtbaar?
- de Brédyk als oude dijk- en verkeerslijn;
- de langgerekte ligging van de latere bebouwing;
- het open polderland van de voormalige Middelzee;
- oude routes richting Wirdum en Leeuwarden.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.