Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Op 22 september 1522 verscheen een krijgsmacht uit Bolsward bij Nijland en Sneek. Daarna werden tot vijftig Sneker burgers verdreven en volgden nieuwe blokkades, plunderingen en politieke veranderingen.
Op 22 september kwamen burgers, seinscheepslieden en soldaten met twee vendels uit Bolsward. Zij traden op bij het Hottingahuis in Nijland. [...] Daarna trokken zij langs de dijk naar Sneek, lieten zich daar zien en keerden naar Bolsward terug.
Toen de mannen uit Bolsward naar hun stad waren teruggekeerd, liet het Sneker stadsbestuur met de trom omroepen dat alle burgers met hun wapens op het plein moesten verschijnen. Het bestuur wilde dat zij zich zouden uitspreken over uitspraken van enkele inwoners. Deze hadden vlak voordat de Geldersen voor de stad kwamen woorden gesproken die volgens anderen wezen op sympathie voor Gelre. Er was gezegd dat er binnenkort iets anders in Sneek zou gebeuren.
Op het plein bleek dat de mannen die deze woorden zouden hebben gesproken, samen met andere verdachte inwoners, niet aanwezig waren. Er werd naar hen gezocht in hun woningen en elders in de stad. Uiteindelijk werden tot vijftig burgers uit Sneek gezet, van wie de meesten tot de rijke inwoners behoorden. Zij verbleven daarna in Sloten, Bolsward en andere plaatsen, totdat zij door overeenkomsten of schikkingen weer naar Sneek mochten terugkeren.

Na de uitzettingen werden ongeveer honderd Friese soldaten in keizerlijke dienst binnen Sneek gelegerd om de stad te bewaken. Ywo Frytsma, een zwager van Low Donia, voerde het bevel over hen.
Graaf van Moers liet via brieven en boden aan alle plattelandsbewoners rond Sneek een streng verbod overbrengen. Op straffe van verlies van leven en goederen en onder dreiging van brandstichting mochten zij niet met de Snekers handelen, niets in de stad kopen of verkopen, er niet heen reizen en geen goederen halen of brengen.
Uit angst voor de graaf brachten de boeren geen handelswaar meer naar de markt van Sneek. De inwoners van Sneek trokken toen zelf naar de omliggende dorpen. Zij haalden al het vetgemeste vee uit de weiden naar de stad. Tegen de eigenaren zeiden zij dat zij naar Sneek moesten komen om betaald te worden. De boeren kregen inderdaad betaald, maar niet tegen de hoogste prijs.

Begin oktober kwamen Bourgondische soldaten naar klooster Klaarkamp. Tjaard van Burmania was hun bevelhebber. Zij bereikten daar weinig, maar brachten het klooster en de nabij wonende boeren grote schade toe.
Op 10 oktober braken zij op. Een vendel gewapende plattelandsbewoners bleef bij Klaarkamp achter. De overige Bourgondische soldaten trokken naar Bergum en de omgeving. Daar namen zij inwoners gevangen, bonden hen vast en pakten alles af wat zij van de Gelderse aanhangers konden bemachtigen.
In Kollum, Gerkesklooster en Vrouwenklooster lagen Gelderse soldaten. Zij beschermden de Gelderse Friezen niet tegen de Bourgondische troepen bij Bergum. Beide partijen brachten vooral schade toe aan de boeren in hun eigen omgeving. Mariëngaard werd door keizergezinde Friezen bezet om te voorkomen dat de Geldersen vanuit Dokkum naar Het Bildt konden trekken.
In oktober sloten Deventer en Kampen een overeenkomst met de hertog van Gelre. Hun inwoners mochten vrij, veilig en zonder hinder zonder hinder van de Geldersen in alle landen naar eigen keuze reizen, kopen en verkopen.
Dit leidde in Zwolle tot onrust en gemopper onder de burgers. Zij konden niet, zoals hun buren, ongehinderd reizen om handel te drijven. Alleen in Gelre konden zij handel voeren, en daar viel weinig te verdienen.

Op 2 november 1522 kwam hertog Karel van Gelre persoonlijk met tweehonderd ruiters in Groningen aan. Op 5 november zwoeren de gilden en de burgerij hem in de Sint-Walburgkerk trouw. Op 6 november erkenden ook de Ommelanden hem onder ede als hun rechtmatige landsheer.
Kort daarna stuurde de hertog Jasper van Marwijk als nieuwe stadhouder naar Groningen. Graaf van Moers werd van zijn functie ontheven.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Dorpen en steden in Friesland.
Leven in Sneek in de 16de eeuw.
De zaak van Yepke Vaer (1521).
Veroordeelde Geldersen 1516 -1524.
Misdaad en straf (1500 - 1550).
Terechtstellingen (1500 - 1550).





Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 302-304 (PDF-bladzijden 315-317).
Kronieken, dagboeken en brieven - oorspronkelijke uitgaven.