In augustus 1522 probeert graaf van Moers Sneek bij het openen van de poorten onverwacht in te nemen met vermomde soldaten, maar de burgers ontdekken het plan.

Soldaten bij het klooster en de dijk

Graaf van Moers, die op het versterkte huis in Sloten verbleef, verzamelde soldaten, scheepsvolk en uit Sneek verdreven inwoners uit Sloten, Lemmer en Bolsward. In de nacht trok hij met hen naar Sneek. Een deel legde zich bij het klooster Hospitaal verborgen, een ander deel onder de dijk bij Eersterzijl.

De bedoeling was Sneek te verrassen zodra de stadspoorten in de vroege ochtend werden geopend. Het was de ochtend van de dag voor Maria-Tenhemelopneming, 14 augustus, tussen vier en vijf uur. De poortwachters kwamen van hun wacht en meisjes gingen door de Noorderpoort naar buiten om koeien te melken.

Drie mannen in vrouwenkleren

Drie mannen kwamen naar de Noorderpoort, verkleed als vrouwen. Ieder droeg een mand met boter aan zijn arm. Ieder droeg een opsteker, een steekwapen, op de mouw. Ze deden alsof zij boerenvrouwen waren die hun boter in de stad wilden verkopen.

Hun plan was de poort lang genoeg open te houden tot meer soldaten konden komen. Als iemand hen tegenhield, waren zij van plan die persoon met het steekwapen de hals af te steken.

Op het rondeel bij de Noorderpoort stond een burger. Hij zag de drie personen aankomen en twijfelde aan hun manier van lopen en bewegen. Hij vermoedde dat het geen vrouwen waren. Hij rende terug naar de poort en begon de ophaalbrug op te halen.

De ophaalbrug wordt weer neergehaald

Toen de drie vermomde mannen dit zagen, begonnen zij te rennen. Nog drie mannen kwamen achter hen aan. De burger kreeg de ophaalbrug niet snel genoeg omhoog. De aanvallers grepen met hellebaarden de brug en trokken die met kracht weer omlaag.

De burger liet de brug los en kon met grote moeite de kleine deur van de poort, de klinket, afsluiten. Een tweede burger, die toevallig kwam aanlopen, hielp hem daarbij.

Alarm in de stad

De Geldersen hadden nu wel de brug in handen. Met haken en roeren schoten zij door de schietgaten van de poort de stad in. Daarop kwam de rest van het Gelderse leger tevoorschijn. De soldaten riepen luid:

In Sneek sloeg de trom alarm. De inwoners haastten zich met hun wapens naar de stadswal en de poort. Van bovenaf gooiden zij stenen op de Geldersen. De aanvallers moesten de brug verlaten en zich buiten de poort terugtrekken. Vervolgens opende het geschut vanuit de stad het vuur. De Geldersen weken verder van de stad en trokken uiteindelijk ieder hun eigen weg.

De graaf trok terug naar Sloten en Sneek bleef ongenomen.

Een jaarlijkse dankprocessie

God had de stad en haar burgers beschermd, zonder dat de burgers dit zelf hadden voorzien. De pastoor, Sicko Liauckama en alle geestelijke en wereldlijke inwoners besloten daarom God te loven en te danken. Zijn barmhartigheid had hen bewaard voor het grote bloedbad dat de graaf van Moers onder de burgers zou hebben aangericht. Ieder jaar zouden zij op de avond vóór Maria-Tenhemelopneming, 14 augustus, een processie met het heilige sacrament houden.

Het huis van Douwo Pieterszoon in Wiuwert

Rond Sint-Egidius trok de Geldersgezinde edelman Heerko Feykeszoon met twintig Gelderse soldaten naar het huis van Douwo Pieterszoon in Wiuwert. Zij bezetten het en wilden het versterken om de doorgang te water en te land tussen Leeuwarden, Sneek en Franeker te verhinderen.

De stadhouder hoorde dit in Leeuwarden. Binnen drie dagen na de bezetting kwam hij met soldaten, burgers uit Leeuwarden en zwaar geschut. Hij belegerde het huis en beschoot het zo krachtig dat de Geldersen zich niet konden verweren. Tijdens de beschieting bestormden de Bourgondiërs het huis en namen het in. Heerko en zijn soldaten werden in de verdediging gedood, op één man na. Die werd gevangengenomen en later opgehangen.

Het huis van Coevorden opgegeven

Begin september belegerde de hertog van Gelre met hulp van Groningers en hun geschut het huis van Coevorden. Tien of elf dagen beschoten zij het met grote kracht. Op 12 september gaf Frederik van Tuickel, die namens de bisschop en de steden drost op het huis was, het aan de hertog over. De hertog legde er zijn eigen mannen in en maakte het sterker dan tevoren.