Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Na de terugtocht van de Groningers trekken de keizerlijke bevelhebbers naar Noordhorn en eisen zij op 7 augustus 1523 dat de Ommelanden Karel V trouw zweren.
Het leger bij Noordhorn
Na het vertrek van de Groningers brachten de Bourgondische soldaten de nacht door in Buwencloester. Op 7 augustus trokken Wassenaer en Schenck verder naar Groningen en sloegen hun leger bij Noordhorn op.
Plaatsen in de 16de eeuw
De bevelhebbers schreven namens de keizer aan de geestelijken, edelen, bewoners en gemeenten van de Groninger Ommelanden. Zij beloofden een vrijgeleide, maar dreigden ook met straffen wanneer het bevel niet werd opgevolgd.
Brief van Wassenaer en Schenck - 7 augustus 1523
Johan van Wassenaer en George Schenck (in modern Nederlands):
Johan van Wassenaer, vrijheer van Wassenaer en Valkenburg, burggraaf van Leiden en ridder in de Orde, en George Schenck, vrijheer van Toutenburg en stadhouder van de keizer in Friesland, laten het volgende weten aan alle prelaten, pastoors, edelen, inwoners en gemeenten van de Groninger landen, ieder afzonderlijk en allen gezamenlijk.
De keizer heeft gezien hoe de Friese landen lange tijd in ellende, armoede en verval zijn gebracht door de benauwing en onrechtmatige bezetting door de Geldersen en hun medestanders. Hij wil deze landen uit hun ellende verlossen en terugbrengen tot rust, vrede en eensgezindheid.
Daarom heeft hij ons met ruiters, voetknechten en andere oorlogsuitrusting naar deze landen gezonden om zijn bedoeling uit te voeren.
Wij ontbieden daarom ieder van u en bevelen u uit naam van de keizer dat u uiterlijk morgenmiddag, allen, man voor man en zonder wapens bij ons in het leger te Noordhorn verschijnt. U moet de keizer als uw rechtmatige erfheer huldigen en hem de eed van trouw afleggen, zoals de andere Friese edelen, steden en landen al hebben gedaan.
Daarna zullen wij namens de keizer met u spreken over uw eerdere ongehoorzaamheid. Wij beloven u een welwillende behandeling en vrij, veilig geleide om naar ons toe te komen en weer terug te keren.
Wanneer u ons bevel niet opvolgt, zullen wij u volgens onze opdracht als opstandelingen tegen de keizer vervolgen, met alle straffen en gevolgen die zijn ongenade meebrengt. Wij waarschuwen u bij dezen voor de schade die daaruit zal voortkomen.
Gegeven in ons leger bij Noordhorn, 7 augustus 1523, onder onze eigen handtekeningen en geheime zegels. Ondertekend: J. Wassenaer en Toutenburg.
Op dezelfde dag kwamen vertegenwoordigers van de landen ten westen van Groningen naar het legerkamp. Daarbij hoorden Langwold, Midwolt en Hommertseland. Zij legden de eed af.
Vier jaar belastingen en vier gijzelaars
Omdat deze landen volgens de keizerlijke bevelhebbers al zo lang ongehoorzaam waren geweest, moesten zij vier jaar belastingen betalen. Samen waren dat 8.000 gouden guldens:
- De eerste helft moest binnen vier dagen worden betaald.
- De tweede helft binnen veertien dagen.
- Vier mannen uit de betrokken landen werden als gijzelaars vastgehouden als zekerheid voor de betaling.
De overige Ommelanden, aan de andere kant van het Groninger diep en oostelijk van de stad, stuurden eveneens afgevaardigden naar Noordhorn om over dezelfde voorwaarden te onderhandelen.
Ook uit Kollumerland en Achtkarspelen kwamen vertegenwoordigers naar de bevelhebbers. Zij beloofden eveneens trouw en gehoorzaamheid aan Karel V.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Stedelingen en plattelanders
Dorpen en steden in Friesland.
Leven in Sneek in de 16de eeuw.
Misdaad en straf in Friesland
De zaak van Yepke Vaer (1521).
Veroordeelde Geldersen 1516 -1524.
Misdaad en straf (1500 - 1550).
Terechtstellingen (1500 - 1550).
Het dagelijks leven
Dagelijks leven en beroepen
De kronieken van Worp
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 315-317 (PDF-bladzijden 404-406, tweede doorlopende exemplaar in het PDF-bestand).
Online kronieken, dagboeken en brieven
- De oproep van 7 augustus staat volledig in één grijs blok, vanaf de afzenders en de geadresseerden tot en met de handtekeningen en geheime zegels. De persoonlijke vorm volgt de afgedrukte tekst.
- De prelaten en de overige genoemde groepen moeten allen man voor man en ongewapend komen, de volgende middag. De voorwaarden noemen achtduizend gulden over vier jaar, de helft binnen vier dagen, het overige binnen veertien dagen en vier gijzelaars.
- Langwold, Midwolt en Hommertseland zijn herkenbare historische bronvormen. Aan de laatste naam is geen zekere moderne identificatie toegevoegd.