Op 10 augustus 1523 verlaten de keizerlijke soldaten hun kamp bij Noordhorn om het Gelderse Dokkum te belegeren, dat zich op een aanval voorbereidt.

Goltsteen stuurt schepen naar zee

Terwijl Wassenaer en Schenck nog bij Noordhorn onderhandelden, meende Johan Goltsteen, de Gelderse bevelhebber van Dokkum en het versterkte huis, nog langer vrij te kunnen handelen. Hij stuurde soldaten met schepen, kanonnen en voorraden naar zee om buit te halen.

Op 10 augustus braken Wassenaer en Schenck hun kamp op. Zij overnachtten in Kollum en verschenen de volgende dag onverwacht voor Dokkum. Tegelijk riepen zij Tjaard van Burmania op, die bij Mariëngaard met boeren was gelegerd, om zich onmiddellijk bij het beleg aan te sluiten.

Dokkum aan alle kanten ingesloten

Er waren 3.000 goede keizerlijke soldaten en daarnaast een groot aantal gewapende boeren. De belegeraars voerden zwaar geschut mee en vuurden dag en nacht op de stad. Er werd geschoten met:

• Scherpetijnen en scherpmetsen.
• Zware kartouwen.
• Noodslangen, lange kanonnen, en mortieren.

Toen de keizerlijke troepen aankwamen, liet Goltsteen de dorpen Aalsum en Betterwird in brand steken. Zo konden de belegeraars daar geen legerkampen aanleggen. Wassenaer en Schenck lieten een dam over het Dokkumerdiep maken om de stad de toegang tot water af te snijden.

Dokkum vraagt om tweehonderd soldaten

Tijdens het beleg kwamen Maarten van Rossen, heer van Piroyen en maarschalk, en de Gelderse rentmeester Arcklens vanuit Gelre naar Groningen. Zij ontvingen iedere dag brieven uit Dokkum. De verdedigers vroegen dringend om 200 extra soldaten: zonder die versterking konden zij de stad naar eigen zeggen niet veel langer behouden.

De Groningers en Geldersen probeerden herhaaldelijk over land en water troepen naar Dokkum te brengen. De boeren aan de wegen en grenzen stonden echter gereed. Zodra er gevaar dreigde, luidden zij de kerkklokken om elkaar op te roepen. De boeren hadden een grote afkeer van de Gelderse bezetting, vooral door de overlast die Goltsteen hun vanuit Dokkum had bezorgd.

Twee ontzetpogingen

Op 18 augustus vertrokken ongeveer 200 soldaten en enkele ruiters uit Groningen. De ruiters zouden een aanval in de Wouden doen. De voetknechten moesten via Dongeradeel proberen Dokkum te bereiken. Beide groepen werden door de plaatselijke boeren achtervolgd. Zij ontkwamen ternauwernood.

Op 25 augustus trok Maarten van Rossen met honderd ruiters en driehonderd voetknechten uit Groningen naar Kollum. Hij had vernomen dat de keizerlijke troepen de volgende dag de stad wilden bestormen. Om de bestorming te verhinderen staken zij huizen in Buer en in de bebouwing van Kollum in brand. De Geldersen namen paarden, ossen, koeien, schapen en andere goederen mee.

De boeren kwamen bijeen en achtervolgden de plunderaars. Aan beide zijden vielen doden en gewonden. Intussen riepen de keizerlijke bevelhebbers vanuit Leeuwarden alle beschikbare boeren met paarden en wagens voor het beleg op.

De verdedigers willen onderhandelen

Dokkum had inmiddels veel schade geleden aan huizen en inwoners door de beschietingen. De bewoners zagen dat de belegeraars een bestorming voorbereidden. Er kwam geen hulp van Karel van Gelre of uit Groningen. Zij raakten verslagen en moedeloos. Daarop overlegden de edelen, burgers en soldaten met elkaar en met drost Goltsteen over verzoening.

Zij spraken met Wassenaer en Schenck en kwamen na langdurige onderhandelingen tot voorlopige afspraken. Als zekerheid werden gijzelaars uitgewisseld. Onder de Gelderse gijzelaars die naar het keizerlijke leger kwamen, waren Popke Mockama en Sippe Albaeda, een soldaat en twee burgers. Omgekeerd gingen ridder Julius van Bottinga, Otto van Diepholt en vier anderen de stad in. De keizerlijke gijzelaars bleven die nacht in Dokkum, de Gelderse in het legerkamp.