Bergum 1787: De zilveren gespen van Sipke en Jitske

Alle verhalen en verklaringen uit Bergum

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over de zilveren gespen van Sipke en Jitske.

Verklaringen en stukken: 1787: De zilveren gespen van Sipke en Jitske

Er begint een nieuwe informatiegroep, opgenomen door Fokke Ypeij, mederechter van Tietjerksteradeel, als commissaris, op verzoek van de fiscaal, ambtenaar van deze grietenij.

Sipke Handes, arbeider die op de Heidstreek onder Bergum woont, volgens zijn beste weten in zijn 35ste levensjaar, verschijnt en wordt beëdigd en verhoord. Hij verklaart dat hij op de eerste van deze maand 's avonds zijn deuren goed sloot en om ongeveer elf uur met zijn vrouw Jitske Wijtzes naar bed ging. De volgende ochtend stond hij omstreeks vijf uur weer op. Hij miste toen zijn schoenen met zilveren gespen, maar met stalen beugels. Hij had die bij het naar bed gaan op de haardstede gezet. Hij ging meteen naar zijn achterhuis. De deur daar stond open en bij het 'heendergat' vond hij de schoenen zonder gespen terug.

Vervolg van Sipkes verklaring. In de wand of het schut van zijn schuur zat een deur waardoor het hooi naar binnen werd gestoken. Die deur was aan de binnenkant met een touw dichtgebonden. Hij ontdekte toen dat dit touw in stukken was gesneden. Volgens zijn vermoeden was de dief door die deur binnengekomen, omdat hij nergens anders braakschade had aangetroffen. Hij heeft het binnengaan niet zelf gezien.

De genoemde gespen waren ongeveer vijf weken eerder door zijn vrouw bij een zilversmid in Dokkum gekocht en betaald. De prijs was tien carolusgulden, twee stuivers en acht penningen. De gespen waren gemerkt met de letters S. H. Sipke verklaarde dat hij helemaal niet wist wie de daad had gepleegd en verder niets van het voorval wist. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en tekende haar met zijn eigen merk te Bergum op 18 juli 1787.

Jitske Wijtzes, vrouw van Sipke Handes, woonde op de Heidstreek onder Bergum en was in haar 30e levensjaar. Zij verscheen en werd beëdigd en ondervraagd. Zij verklaarde dat zij op de eerste van deze maand eerst naar bed was gegaan en haar man daarna, om ongeveer elf uur. Hij had volgens zijn eigen zeggen de deuren goed gesloten.

De volgende ochtend rond vijf uur stond haar man als eerste op. Hij ontdekte meteen dat zijn schoenen met zilveren gespen en stalen beugels verdwenen waren. Hij had die schoenen bij het naar bed gaan uitgetrokken. Jitske kwam toen ook uit bed en ging met haar man naar de achterdeur liep. Zij trof die open aan en vond daar vóór het 'heendergat' de schoenen zonder gespen staan. Daarna ontdekten zij dat ook de deur in het schut van de schuur, waardoor het hooi naar binnen werd gestoken, openstond. Het touw waarmee die deur van binnen was dichtgebonden, was in stukken gesneden.

De getuige zegt verder dat zij de genoemde zilveren gespen, gemerkt met de letters S. H., ruim vijf weken eerder had gekocht bij een zilversmid in Dokkum, wiens naam zij niet kent. Zij betaalde meteen tien carolusgulden, twee stuivers en acht penningen. Zij heeft er volstrekt geen kennis van wie deze daad heeft gepleegd en kan over deze of een andere zaak verder niets zeggen. Zij sluit haar verklaring na voorlezing en tekent haar eigenhandig in Bergum op 18 juli 1787 als Jitske Wijtzes.

De verklaringen zijn afgelegd voor de mederechter en de secretaris, in Bergum op 18 juli 1787. Ondertekend: F. Ypeij. Een tweede handtekening staat op deze hoofdpagina niet zichtbaar.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.