Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Bij Veenwouden 1804 - Claas Pijtters en Frouwkjen Abrahams vinden hun huis opengebroken

Twee getuigenverklaringen van 19 oktober 1804.

Twee huisgenoten keerden terug van het veen onder Oenkerk. De deur was opengebroken en uit hun kamers waren koperen en aardewerken voorwerpen, textiel en huishoudelijke spullen verdwenen.

Claas en Frouwkjen keren terug uit het veen

Claas Pijtters woonde aan de kant van Veenwouden, onder Bergum. Hij was in zijn 57ste levensjaar. Met hem in huis woonde Frouwkjen Abrahams, in haar 41ste levensjaar. Zij was de vrouw van schuitschipper Dirk Bootes. Op vrijdag 19 oktober 1804 kwamen Claas en Frouwkjen terug van het veen onder Oenkerk, waar Frouwkjen bij Claas was geweest.

Bij aankomst stond de huisdeur open. Bij vertrek had Claas de deur goed afgesloten met slot en grendel. Nu waren zowel de deur als het kozijn beschadigd. De sluiting was met geweld opengebroken. Frouwkjen vond het vreemd en ging in huis na wat er verdwenen was.

Een huishouden in het veengebied rond 1800.
Een huishouden in het veengebied rond 1800.

De verdwenen spullen van Claas Pijtters

Claas noemde de volgende verdwenen goederen:

  • Een roodkoperen schenkketel met een beschadiging in het deksel en een rooster voor de tuit.
  • Een bruinbont schoorsteenkleed met kleine bloempjes.
  • Een vlas, dat wil zeggen vlas waarvan de vezels met een waren gekamd.
  • Een blauw katoenen tafelkleed dat op tafel had gelegen.
  • Een wit-blauwe spoelkom die op de kast had gestaan.
  • Een groen glasgordijn.
  • Rode flesjes.
  • Een lepelrek met tinnen lepels.

Het schoorsteenkleed en het vlas lagen eerder in de achterste kamer. Die kamer was niet op slot geweest. Het tafelkleed lag op de tafel en de spoelkom stond op de kast. Daarnaast noemde Claas nog een groen bedrukt voorwerp.

Veenarbeider turf.
Veenarbeider turf.

Frouwkjens bezittingen zijn eveneens verdwenen

Frouwkjen vertelde dat bij haar een bruin gedrukt schoorsteenkleed met bloempjes ontbrak. Het had om de schoorsteenmantel in de kamer gehangen. Verder miste zij een blauwgebloemde spoelkom, die op de kast in de kamer had gestaan, en een wit suikerpotje met afgebroken oren en een deksel met een gedraaid handvat.

Frouwkjen wist niet wie de spullen had weggenomen. Ze dacht dat de dader door de beschadigde deur naar binnen en ook weer naar buiten was gegaan. Claas kende evenmin een verdachte. Beiden zeiden dat zij op dat moment niet meer spullen misten.

Claas en Frouwkjen legden op 19 oktober 1804 in Bergum ieder een eigen verklaring af. Ze ondertekenden deze met hun namen, Claas als Claas Pijters en Frouwkjen als Frouken Abrams.

Andere verklaringen en verhalen

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare gegevens over de beschreven tijd. Historische scans en kaarten worden afzonderlijk aangeduid.

Kaart van Bergum en omgeving

Verklaringen uit de omgeving

Dagelijks leven

Afbeeldingen

Turfwinning rond 1800.
Turfwinning rond 1800.
Veen turf.
Veen turf.
Turfwinning rond 1800.
Turfwinning rond 1800.
Een woning rond 1800.
Een woning rond 1800.
Turf verzamelen en laden friesland 1800 praam veenwerkers.
Turf verzamelen en laden friesland 1800 praam veenwerkers.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

    Meer over het dagelijks leven

    Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

    Bataafse en Franse tijd

    Bronnen

    Gerecht Tietjerksteradeel, informatieboek 5, dossier EA-16-D03, scanbladen 327, 328, 329.

    Verantwoording

    • Claas noemt een roodkoperen schenkketel met een moeilijk te lezen beschadiging in het deksel.
    • De aanvullende goederenlijst staat deels in de kantlijn van scan 327. Zeker herkenbaar zijn een groen glasgordijn, rode flesjes en een lepelrek met tinnen lepels. Van het groene bedrukte voorwerp zijn details niet zeker.
    • De twee beschrijvingen van schoorsteenkleed en spoelkom kunnen dezelfde voorwerpen betreffen. Ze zijn door beide betrokkenen afzonderlijk vermeld, niet dubbel als vaststaand aantal geteld.
    • Frouwkjen Abrahams was de echtgenote van Dirk Bootes. Haar woonsituatie met Claas betekent niet dat zij met hem getrouwd was.
    • De woonplaats is bij Veenwouden onder Bergum; de juiste locatie van het huis is niet nader bekend.

    De inhoud is vergeleken met de beschikbare diplomatische transcripties en moderne bronbewerking. De handgeschreven scans zijn in deze ronde niet opnieuw gelezen.

    De aard van het groen bedrukte voorwerp in Claas' kantlijn is niet zeker gelezen. Ook de nadere plaats- en aantalaanduidingen bij de rode flesjes en tinnen lepels zijn gedeeltelijk onleesbaar; er zijn geen aantallen verzonnen.