Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Tietjerk 1804 - De gestreepte kousen van Daniel Hattums en de bekentenis van Christoff Reger

Twee getuigenverklaringen en een verhoor van 20 november 1804.

Daniel en Romke Hattums volgen een man op weg naar Leeuwarden. De verdwenen kousen komen uit een zak tevoorschijn. De aangehouden man vertelt dat hij thuis een vrouw en drie kinderen zonder voedsel en kleding heeft.

De kousen zijn weg uit Daniels huis

Daniel Hattums was een 32-jarige boer in Tietjerk. Op 20 november 1804 kwam hij omstreeks elf uur in de ochtend terug van zijn buurman Theunis Meinderts, bij wie hij kort tevoren op bezoek was geweest. Zijn dienstmeid Wytse Ydes vroeg hem of hij de zwartbonte, gestreepte kousen had weggenomen die in huis over een ophangplaats hadden gehangen.

Daniel antwoordde dat hij de kousen niet had gepakt. Hij vroeg Wytse of ze een bedelaar had gezien. Ze antwoordde dat ze niemand had zien komen.

Naaiwerk in een gezin rond 1800.
Naaiwerk in een gezin rond 1800.

Daniel en Romke gaan achter een man aan

Daniel stond bij het gesprek met de meid in zijn schuur. Zijn broer Romke Hattums was daar ook. Romke was vrijgezel, in zijn 34ste levensjaar en woonde bij Franke Jans.

Romke verklaarde afzonderlijk dat Daniel bij hem in de schuur kwam en dat de meid Wytse Ydes even later volgde. Hij hoorde haar vragen of Daniel de zwartbonte gestreepte kousen van hun ophangplaats had genomen. Daniel antwoordde nee en vroeg haar of zij een bedelaar had gezien. Zij antwoordde dat zij niemand had gezien.

De broers gingen achter een man aan die op de weg naar Leeuwarden liep. Romke ging onderweg eerst bij zijn zus aan huis vragen of daar een bedelaar was geweest. Zij had niemand gezien. Romke liep toen opnieuw zijn broer achterna.

Daniel bereikte de man als eerste en zei hem dat hij zijn kousen had gestolen. De man ontkende dat aanvankelijk, maar gaf het kort daarop toe. Hij schudde de zwartbonte gestreepte kousen uit een zak die hij bij zich had.

Toen Romke erbij kwam, had de man de kousen al teruggegeven. Romke hoorde hem de diefstal erkennen. Hij was dus niet zelf bij de eerste ontkenning aanwezig.

Kleding herstellen rond 1800.
Kleding herstellen rond 1800.

De aangehouden man vertelt over zijn gezin

De aangehouden man heette Christoff Reger. Hij was veertig jaar, woonde in Leeuwarden en werkte als grove arbeider. In Bergum werden de twee getuigenverklaringen aan hem voorgelezen. Christoff erkende dat hij op 20 november de zwartbonte gestreepte kousen uit het huis van Daniel Hattums had weggenomen.

Christoff vertelde dat hij het had gedaan uit grote armoede en gebrek. Hij had een vrouw en drie kinderen. Zijn jongste kind was pas twee dagen oud. Hij zei dat hij niets had om zijn gezin te eten te geven en niets om hun onbedekte lichamen mee te kleden.

Daniel en Romke brachten Christoff met hulp van de van Tietjerk, Harmannus Ynia, naar Bergum. De drie verklaringen werden op 20 november 1804 vastgelegd. Daniel en Romke ondertekenden hun verklaringen. Ook het verhoor van Christoff werd na voorlezing afgesloten met een ondertekening.

Andere verklaringen en verhalen

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare gegevens over de beschreven tijd. Historische scans en kaarten worden afzonderlijk aangeduid.

Kaart van Tietjerk en omgeving

Verklaringen uit de omgeving

Dagelijks leven

Afbeeldingen

Dagelijks leven in Friesland rond 1797.
Dagelijks leven in Friesland rond 1797.
Bedstede rond 1800.
Bedstede rond 1800.
Mannenkleding rond 1800.
Mannenkleding rond 1800.
Wasdag rond 1800.
Wasdag rond 1800.
Een gerechtelijk verhoor rond 1810.
Een gerechtelijk verhoor rond 1810.

Bronnen

Gerecht Tietjerksteradeel, informatieboek 5, dossier EA-16-D04, scanbladen 329, 330, 331, 332.

Verantwoording

  • In de transcriptie is de naam van Christoff gelezen als Reger, maar de eerste letter kan ook een Z zijn. De naamvariant Zeger is daarom niet definitief uitgesloten.
  • De exacte benaming van de ophangplaats waar de kousen hingen is onduidelijk. Wel staat vast dat het zwartbonte, gestreepte kousen waren.
  • Daniel verklaart over de eerste ontkenning van Christoff. Romke kwam later bij beiden en zag alleen dat de kousen al waren teruggegeven.
  • De armoede, de vrouw en de drie kinderen, en de leeftijd van het jongste kind komen uit Christoffs eigen verhoor. Er is geen afzonderlijke bevestiging van die omstandigheden in dit dossier.
  • Christoff werd zonder eed verhoord. Deze scans bevatten geen eindvonnis.

De inhoud is vergeleken met de beschikbare diplomatische transcripties en moderne bronbewerking. De handgeschreven scans zijn in deze ronde niet opnieuw gelezen.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

    Meer over het dagelijks leven

    Plaatsen in de omgeving in de 19de eeuw

    Bataafse en Franse tijd