Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Kuikhorne 1807 - Kinderkleding onder het bedstro

Rinske Ruurds en vier mannen vertellen over kleding uit haar draagbak en de zoektocht in het huis van Geert Feyes.

Kleding herstellen rond 1800.
Kleding herstellen rond 1800.

Rinske Ruurds

Rinske Ruurds, vrouw van arbeider Miente Bakkerus, wonend te Franeker en nu aanwezig te Bergum, in haar 33ste levensjaar, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Zij verklaarde dat zij gisteren, de 13de, omstreeks elf uur langs het huis van Geert Feyes en diens vrouw in Kuikhorne onder Bergum liep.

De vrouw riep haar en vroeg water te halen om thee of koffie te drinken. Rinske zei dat zij koffie en melk zou halen. Nadat zij die had gehaald, ging zij er koffie drinken. Toen zij daarna wilde vertrekken, ontdekte zij dat haar bak, die op de vloer stond en waarin haar kind van ruim één jaar mede vastgebonden zat, was opengemaakt.

Zij zag dat er een rood geruite doek met een scheur in één hoek, een bruin bont kindermutsje, een wit kinderhemdje en een blauw geruit kinderschortje ontbraken. Zij zei tegen de vrouw dat zij die goederen had ontvreemd. Zij wist zeker dat ze in haar bak zaten toen zij het huis binnenkwam.

De vrouw ontkende dit. Er kwamen vier mannen binnen. De vrouw bekende dat zij de goederen uit de bak had genomen, omdat zij vreesde anders geen betaling te krijgen. Rinske sloot haar verklaring na duidelijke voorlezing en plaatste haar handmerk te Bergum op 14 oktober 1807.

Rinske Ruurds; P.W.G. Bruining.

Naaiwerk in een gezin rond 1800.
Naaiwerk in een gezin rond 1800.

Jan Harmens

Jan Harmens, arbeider in Kuikhorne onder Bergum, in zijn 67ste levensjaar, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij getuigde dat hij gisteren, de 13de, omstreeks één uur 's middags bij het huis van Geert Feyes en diens vrouw in Kuikhorne kwam. Hij ging naar binnen en trof er een onbekende vrouw aan, die zich Rinske noemde.

Zij vertelde hem dat in dit huis goederen van haar waren gestolen: een rood geruite doek met een scheur in een hoek, een bruin bont kindermutsje, een wit kinderhemdje en een blauw geruit kinderschortje. Zij zei dat de vrouw van Geert Feyes die had genomen.

Die vrouw ontkende dit eerst nadrukkelijk, maar bekende het later. De getuige doorzocht het huis en vond de goederen op de grond onder het stro bij het bed. Hij nam ze mee en ging met Rinske naar drost Sminia in Bergum. Daar gaf hij de gevonden goederen af.

Rinske herkende ze als de goederen die in het huis van Geert Feyes en zijn vrouw van haar waren gestolen. Hij sloot zijn verklaring na voorlezing en ondertekende te Bergum op 14 oktober 1807. Jan Harmens.

Pytter Johannes

Pytter Johannes, ongehuwde arbeider in Kuikhorne onder Bergum, ruim achttien jaar oud, was opgeroepen en volgens het doopsgezinde formulier beëdigd. Hij getuigde dat hij op de 13de omstreeks één uur 's middags langs het huis van Geert Feyes liep. Hij hoorde dat daar een onbekende in huis was.

Hij ging naar binnen en zag er een onbekende vrouw. Zij vertelde dat in dit huis goederen van haar waren gestolen. Jan Harmens zocht in dat huis en vond op de grond, onder het bedstro, goederen: een doek met een rood ruitpatroon, een bruin kindermutsje, een wit kinderhemdje en een blauw geruit kinderschortje.

Jan Harmens nam de goederen mee. Omdat de getuige verder niets wist, sloot hij zijn verklaring na voorlezing en bevestigde die met zijn handmerk te Bergum op 14 oktober 1807. Pytter Johannes; G.G. Reitsma.

Klaas Jarigs

Klaas Jarigs, schoenmaker in Kuikhorne onder Kooten, in zijn 54ste levensjaar, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij verklaarde dat hij op de 13de van deze maand in Kuikhorne was. Hij hoorde daar van Jan Harmens dat goederen waren gevonden bij Geert Feyes en diens vrouw, die eveneens in Kuikhorne woonden.

Daarop gingen Jan Harmens en de getuige naar het huis van Geert Feyes en zijn vrouw. Zoals Jan hem had verteld, was er een onbekende vrouw. Zij noemde zich Rinske en zei dat daar een rood geruite doek met een scheur in één hoek, een bruin bont kindermutsje, een wit kinderhemdje en een blauw geruit kinderschortje van haar waren genomen.

Hij en Jan doorzochten direct het huis. Onder het bedstro, op de grond, vonden zij de goederen. De vrouw van Geert Feyes ontkende eerst nadrukkelijk, maar bekende daarna. Zij zei de goederen te hebben weggeborgen, uit vrees dat de onbekende vrouw niet zou betalen voor wat zij in huis had gebruikt en voor een gegeten stuk brood.

Jan Harmens nam de goederen mee om ze aan drost Sminia te tonen. De getuige sloot zijn verklaring na voorlezing en ondertekende te Bergum op 14 oktober 1807. Klaas Jarigs.

Wichman Oenes

Wichman Oenes, ongehuwde man in Kuikhorne onder Bergum, 23 jaar oud, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij getuigde dat Jan Harmens op de 13de om één uur 's middags bij hem kwam. Jan vertelde dat bij Geert Feyes en zijn vrouw een onbekende vrouw was, die had gezegd dat er goederen van haar waren verdwenen.

Jan vroeg hem mee te gaan. Hij ging direct mee en trof de onbekende vrouw aan. Het ging om een rood geruite doek met een scheur in één hoek, een bruin bont kindermutsje, een wit kinderhemdje en een blauw geruit kinderschortje. De getuige, Jan Harmens en Klaas Jarigs doorzochten het huis.

Zij vonden de goederen op de grond onder het bedstro. Bij onderzoek bleken het de als vermist opgegeven goederen te zijn. Zij zeiden tegen de vrouw van Geert Feyes dat zij ze had genomen. Eerst ontkende zij dit, maar daarna bekende zij het. Zij zei dat zij de goederen had weggeborgen omdat er in haar huis koffie was gedronken en een stuk brood was gegeten.

Zij vreesde daarvoor anders geen betaling te krijgen. Hij sloot zijn verklaring na voorlezing en ondertekende te Bergum op 14 oktober 1807. Wichman Oenes.

Deze getuigenissen staan ook bij de verhalen uit Bergum.

Geert Feijes/Feyes en zijn huis in Kuikhorne

Het bezoek in 1809 noemt Geert Feijes en zijn vrouw Aaltje Abrahams in Kuikhorne onder Bergum. De kinderkledingzaak uit 1807 speelt bij Geert Feyes en zijn vrouw in dezelfde plaats. Naamvariant, partnervermelding en woonplaats ondersteunen het verband; een leeftijdsvergelijking ontbreekt. De twee voorvallen blijven afzonderlijke zaken.

Kuikhorne 1809 - Een gouden gesp van een rood schort

Kuikhorne 1809 - Een gouden gesp van een rood schort

Arrestatie 1820.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van de streek

Bedstede rond 1800.
Bedstede rond 1800.
Dagelijks leven in Friesland rond 1797.
Dagelijks leven in Friesland rond 1797.
Mannenkleding rond 1800.
Mannenkleding rond 1800.
Wasdag rond 1800.
Wasdag rond 1800.
Seizoenarbeid rond 1800.
Seizoenarbeid rond 1800.

Dagelijks leven in de 19de eeuw

Omliggende plaatsen in de 19de eeuw

Bergum en omgeving

Bataafse en Franse tijd

Ambtelijke aanhef en protocollen

Verklaringen opgenomen door Jelte van Sminia, drost van het vijfde district, als commissaris om te dienen waar dat behoort.

Afgelegd voor de ondergetekende commissaris en beëdigde klerk, te Bergum op 14 oktober 1807. G.G. Reitsma.

Verklaringen opgenomen door Jelte van Sminia, baljuw van het vijfde district, als commissaris om te dienen waar dat behoort.

Meer over het dagelijks leven

Bronnen en verantwoording

Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 6, B6-D026. Datering: 14 oktober 1807; voorval 13 oktober. Scanbladen 71, 72, 73, 74, 75, 78, 79.

Verantwoording

Enkele passages zijn niet leesbaar, waaronder nadere omschrijvingen en verbindende zinnen. Deze konden niet volledig worden weergegeven.

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.