Toen en Toen ..
ZoekenHet verhaal van Friesland

Giekerk in de 17de eeuw

Giekerk was in de 17de eeuw een dorp met kleine boerderijen, hooilanden en woningen langs de paden door de Trynwâlden. De meeste bewoners leefden van landbouw, vee, seizoenarbeid en beroepen die nodig waren voor het dorp. Kinderen gingen naar een school in de omgeving van de oude dorpskern. Een familiegeschiedenis uit 1645 is bijzonder concreet.

1603: een voorganger verhuist naar Sneek

Aan het begin van de 17de eeuw deelden Oenkerk en Giekerk een gereformeerde voorganger. Florentius Johannes Culenburgh vertrok in 1603 vanuit deze dorpen naar Sneek. De hervorming van 1580 was daarmee ook voor de volgende generatie een onderdeel van het dorpsleven geworden.

Voor de kinderen bleef ondertussen de dorpsschool van betekenis. Het gezin van schoolmeester Rommert Joannes komt verderop op deze pagina aan bod. Hij moest werk en de zorg voor zijn kinderen combineren.

1645: vijf kinderen verliezen hun moeder

Schoolmeester Rommert Joannes woonde met zijn gezin in Giekerk. Zijn vrouw Diucke Willemsdr. overleed en liet vijf minderjarige kinderen achter. Op 27 juni 1645 werd in het huis van de schoolmeester door het nedergerecht een inventaris opgemaakt. Dat was de plaatselijke rechtbank, die onder meer toezag op de belangen van kinderen bij een nalatenschap.

De inventaris was belangrijk om vast te leggen welk bezit aan de kinderen toekwam. Rommert was op dat moment alweer getrouwd met Griet Geertsdr. Welke voorwerpen precies in de boedel stonden, weten we niet.

Dorpsleven rond 1600.

Dorpsleven rond 1600.

Een schoolmeester met een gezin

Rommert wordt in 1659 genoemd als Rombartus Johannis Tebbitman. In 1671 trouwde hij opnieuw, nu met Grietie Egberts uit Hardegarijp. Zijn zoons Douwe en Pieter werden later zelf schoolmeesters, respectievelijk in Sijbrandahuis en Rinsumageest. Het schoolmeesterschap kwam dus in meer dan één generatie van dit gezin voor.

Op 23 augustus 1676 trouwde een latere Giekerker schooldienaar, Pieter Beijens, met Rinske Michiels uit Leeuwarden. Hun zoon Johannes werd in 1682 in Giekerk gedoopt. Ook mensen die in een dorp werkten, hadden familiebanden met de stad en de omgeving.

Onderwijs rond 1600.

Onderwijs rond 1600.

1618: de weg naar de eendenkooi

Bij Giekerk lag in de vroege 17de eeuw een eendenkooi. Een eendenkooi was een vangplaats met water en een stelsel van vangpijpen waarin wilde eenden werden gelokt. Al in 1618 liep een weg naar de kooi, de latere Kooiweg. Ook boeren gebruikten deze route om hun hooilanden te bereiken.

De weg verbond dus verschillende vormen van werk: de vangst van watervogels en het maaien en binnenhalen van hooi op natte percelen.

Zuivelbereiding rond 1650.

Zuivelbereiding rond 1650.

Wat is nog zichtbaar?

  • Het tracé van de oude Kooiweg naar het westelijke land.
  • De omgeving van Giekerkerhoek, waar de oude dorpskern lag.

Verhalen van inwoners uit de 18de eeuw

Deze verhalen gaan over aangiften bij de baljuw en verklaringen van inwoners in de 18de eeuw.

Alle verhalen uit Giekerk in de 18de eeuw

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.