Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Hardegarijp 1787: Boter en spek uit een afgesloten schip

Alle verhalen en verklaringen uit Hardegarijp

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over boter en spek uit een afgesloten schip.

Dagelijks leven in Friesland rond 1790.
Dagelijks leven in Friesland rond 1790.

Verklaringen en stukken: 1787: Boter en spek uit een afgesloten schip

Er begint een nieuwe informatiegroep, opgenomen door Focke Ypeij, van Tietjerksteradeel, als , op verzoek van de , ambtenaar van deze .

Abe Jans, die heen en weer vaart tussen Hardegarijp en Leeuwarden, wonend in Hardegarijp, in zijn 27ste levensjaar, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij verklaart dat Wijbran Jurjens afgelopen vrijdagavond twee halve boter aan zijn makker Gerben Keimpes had gegeven. Gerben had die in het schip gezet om ze naar Leeuwarden te vervoeren. Gerben had toen ook een zak ontvangen van Wijtse Rinzes, weduwe, en die in het schip gezet om hem naar Tjong de Haan in Leeuwarden te brengen. Volgens wat daarover gezegd werd, zat er negen droog spek met een paar oude in. Zijn makker had die avond tussen negen en tien uur het schip zoals gewoonlijk gesloten. Volgens zijn eigen zeggen had de makker het hangslot aan de achterdeurtjes gehangen en afgesloten. Toen Abe en zijn makker om ongeveer twee uur 's nachts bij het schip kwamen, ontdekten zij dat het hangslot van de deurtjes verdwenen was. De deurtjes stonden tegen elkaar aan. Uit het schip waren de twee genoemde halve kindjes boter gestolen, samen met de zak waarin het spek en de hozen hadden gezeten. Abe weet niet wie deze daad heeft gepleegd. Hij kan over deze of een andere zaak verder niets zeggen. Na voorlezing sluit hij zijn verklaring en tekent haar eigenhandig in Bergum op 26 juni 1787 als Abe Jans.

Gerben Keimpes, beurtschipper van Hardegarijp naar Leeuwarden, wonend in Hardegarijp, in zijn 23ste levensjaar, is opgeroepen, beëdigd en verhoord. Hij verklaart dat de meid van Wijbrens Jurjens afgelopen vrijdagavond twee halve kindjes boter aan hem had gegeven om per schip naar Leeuwarden te vervoeren. Diezelfde avond gaf Wijtse Rinzes, weduwe Zom, hem een zak. Volgens wat hem was gezegd, zat daarin negen pond gedroogd spek met een paar oude hozen. Hij moest die bezorgen bij Tjong de Haan in Leeuwarden. Hij borg de twee halve kindjes boter en de zak met spek in het schip. Tussen negen en tien uur die avond sloot hij de luiken van het schip van binnen, deed de beugel om de achterdeurtjes, hing zoals gewoonlijk een hangslot in de 'kraam' en sloot dat goed af.

Keuken rond 1770.
Keuken rond 1770.

Toen hij en zijn makker om ongeveer twee uur 's nachts bij het schip kwamen, was het hangslot uit die 'kraam' verdwenen. De deurtjes stonden los tegen elkaar aan. Zij ontdekten vervolgens dat de twee halve kindjes boter, samen met de zak waarin spek had gezeten, uit het schip waren gestolen. Gerben heeft niet de minste kennis van wie deze daad heeft gepleegd. Hij weet verder niets. Daarom sluit hij zijn verklaring na voorlezing en tekent haar eigenhandig in Bergum op 26 juni 1787 als Gerben Keimpes.

Er wordt hier geen volledige nieuwe antwoordtekst gegeven.

Deze verklaringen zijn afgelegd voor de mederechter en de beëdigde in Bergum op 26 juni 1787. Ondertekend: F. Ypeij en L. Wilbelmij.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Hardegarijp

Afbeeldingen bij het dagelijks leven

Moeilijke woorden
fiscaal
Ambtenaar die strafzaken onderzocht en namens het gezag optrad.
grietenij
Historisch Fries bestuursgebied.
rescriptie
Schriftelijk antwoord of bevel van een gerecht.

Meer verhalen

Bekijk het overzicht van Hardegarijp

Dagelijks leven

Scheepvaart rond 1790.
Scheepvaart rond 1790.
Keuken rond 1770.
Keuken rond 1770.
Zuivelbereiding rond 1770.
Zuivelbereiding rond 1770.
Turfschuit op een Friese vaart, 18de eeuw.
Turfschuit op een Friese vaart, 18de eeuw.
Werk aan een houten schip.
Werk aan een houten schip.

Bron: IB4-D055

Informatieboek 4, bladen 148, 149, 150.

Datering in de bron: 26 juni 1787; ‘gepasseerde vrijdag’ en daaropvolgende nacht; kalenderdag van voorval niet apart geschreven

Beide verklaringen gesloten. Marge ‘Rescriptie als Vorige’ verwijst naar een eerder antwoord; niet met een fictief nieuw antwoord aangevuld.

Verantwoording bij de verklaringen

  • De zin loopt door op NL-0400410000_NL-0400410000_13-38_NL-0400410000_13-38_0004_NL-0400410000_13-38_0004_000150.jpeg. Het precieze woord voor het onderdeel waarin het slot hing is onzeker. Abe schrijft de sluiting toe aan wat zijn makker vertelde; Gerben beschrijft zelf hoe hij sloot.
  • Een woord in de slotformule is onzeker
  • De zin loopt door op NL-0400410000_NL-0400410000_13-38_NL-0400410000_13-38_0004_NL-0400410000_13-38_0004_000149.jpeg. 'Half kindjes' en '' zijn als brontermen behouden; het gewicht van de boter wordt niet omgerekend.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw