Kleding door de eeuwen heenKuikhorne 1756: de winkel van Auckien Hayes leeggestolen
Alle verhalen en verklaringen uit Kuikhorne
In de nacht van 25 op 26 juni 1756 werd de winkel van Auckien Hayes en Sipke Pijters leeggestolen. Auckien was met haar twee kleine dochters thuis. Buren klopten haar tussen drie en vier uur wakker.
Woning rond 1750.
Auckien Hayes
Auckien Hayes, huisvrouw van Sipke Pijters, wonende op de Kuikhorne onder Bergum, naar haar beste weten in haar 45ste levensjaar, werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Zij getuigde dat zij ongeveer vijf jaar handel dreef in bonten..., andere kramerijen en compagniewaren. Afgelopen zaterdagmorgen tussen drie en vier uur waren haar buren haar komen opkloppen. Zij had ontdekt dat die nacht alle kramerijen en bonten uit haar winkel waren gestolen. Er was niets van betekenis achtergebleven. Zij kon onmogelijk precies opsommen wat haar was ontstolen. Haar winkel was in het middelste deel van het huis. Aan de buitenkant waren twee planken voor het venster gespijkerd. Een daarvan was in stukken gebroken. Ook het glas en de ijzeren/looden onderdelen... waren stukgeslagen en uitgebroken. Daardoor moesten de dief of dieven naar binnen en weer naar buiten zijn geklommen, want zij had alle deuren goed gesloten aangetroffen.
De gestolen voorraad had bestaan uit grauw beitselaar, bontgestreepte stof, zwart grein, boezelaarstof, linnen langetten, bonte doeken, katoenen jarlangen, bonte koffie stof en andere kramerijen. Zij had geen inventaris van de voorraad gemaakt en kon de gezamenlijke waarde daarom niet precies bepalen. Volgens haar was het wel ongeveer tweehonderd carolusgulden waard geweest, iets meer of minder.
Buiten de deur vond zij een lege tabaksdoos. In het gras in de hof lag een fles waarin jenever had gezeten. Zij miste ook een flesje met anijswater. ... Voor het venster vond zij de bijgevoegde beitel en recht daartegenover op het aangrenzende land het bijgevoegde breekijzer. Buiten vond zij ook wat Koordes. Bij het huis van buurman Andrijs Sapes, dicht bij haar huis, lagen een stuk grauw huisdoek ... en twee lapjes ...
De diefstal met inbraak vond plaats terwijl haar man van huis was en zij alleen met haar twee kleine dochters thuis was. Uit de voetstappen, die door de dauw in het gras te volgen waren, leek het dat meer dan één persoon eraan had meegedaan. Zij wist echter helemaal niet wie de daders waren. Zij en de buren hadden niemand waargenomen. ... Zij kon verder niets zeggen, sloot na voorlezing haar verklaring en tekende eigenhandig. Bergum, 28 juni 1756, auckien Hayes.
Wasdag rond 1800.
Brieven van het gerecht en het Hof
Brief van het gerecht
Gerecht van Tietjerksteradeel (in modern Nederlands):
"Edelmogende heren, wij voegen de door ons opgenomen informatie bij over de diefstal met inbraak die in de nacht van de 25ste op de 26ste van deze maand plaatsvond bij Sipke Pijters en zijn vrouw op de Kuikhorne onder Bergum. De daders zijn helemaal onbekend. Wij voegen ook een beitel en een breekijzer bij, gevonden vóór het venster en recht daartegenover op het land. Met respect blijven wij uw zeer gehoorzame en onderdanige dienaren, het gerecht van Tietjerksteradeel." Ondertekend H:W: van Altena en J:T:Ypeij. Bergum, 28 juni 1756.
Hof van Friesland (in modern Nederlands):
"Beste, geliefde, bijzondere. ... Na lezing van uw brief van de 28ste en de door u opgenomen informatie over de diefstal met inbraak in de nacht van 25 op 26 juni bij Sipke Pijters en zijn vrouw op de Kuikhorne onder Bergum, waarvan de dader of daders onbekend zijn, verzoeken en bevelen wij u hen te arresteren als zij zich in uw rechtsgebied bevinden en bij u bekend worden en hun verhoor/bekentenis opnemen. Laat die samen met de verdachten door uw gerechtsdienaren hier naar het gesloopte Blokhuis brengen. Onderzoek ook nader hoe deze diefstal en inbraak zich met de bijbehorende omstandigheden heeft toegedragen, neem daarover informatie op en stuur die zo spoedig mogelijk naar ons. Wij vertrouwen u toe aan de bescherming van de Allerhoogste en blijven uw goede vrienden, de raadsheren van het Hof van Friesland." Ondertekend J: Arconius met halen. Leeuwarden, 29 juni 1756.
Plaatsen en verwante verhalen
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Kuikhorne
Plaatsgeschiedenis
Archiefverwijzingen
Dagelijks leven
Kleding door de eeuwen heen
Schippers en scheepsvolk
Wonen op het Nederlandse platteland
Handel, markt en herberg
Trouwen, weduwschap en hertrouwen
Geld rond 1770.
Wasdag rond 1715.
Wasdag rond 1715.
Dorpsleven rond 1715.
Huishouden rond 1715.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw
Verantwoording
Tietjerksteradeel informatieboek 2, IB2-038. Verschillende stofnamen, anijswater en Koordes zijn onzeker gelezen. Het einde van de Hofbrief is aangevuld met de aansluitende tekst op scan 117; het begin van scan 114 hoort bij Auke Sijmens.