Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Oostermeer 1741: Yt Michiels, onderdak en geleende spullen

Alle verhalen en verklaringen uit Oostermeer

Wybe Sioukes Fadema

Daarna verklaart Wybe Sioukes, in Oostermeer, in zijn 52ste levensjaar, vrijwillig verschenen, na beëdiging. Ongeveer driekwart jaar geleden kwamen bij hem thuis een man die naar zijn beste herinnering smid was, Sybren uit Oldeholtpade, en Yt Michiels, die in Oostermeer verbleef. Yt wilde de getuige alleen spreken.

Bedstede rond 1750.

Bedstede rond 1750.

Wybe ging met haar naar zijn loodsje. Toen zij niets tegen hem zei, vroeg hij: 'Ik meende dat jij mij te spreken had.' Yt antwoordde: 'Nee, maar de jongeman die in uw huis is.' Zij ging naar het huis, ging weg en kwam terug.

Sybren vertelde Wybe vervolgens dat Yt enige dagen tevoren op een avond bij zijn huis was gekomen om onderdak te vragen. Zij stelde voor bij hem als te wonen. Zij zei een eigen bed te hebben, een gouden in twee delen. en een kist bij een koopman op anderhalf uur afstand. Sybren was met haar overeengekomen voor 'zeste half' (vijf en een halve ); onder de voorwaarde dat zij haar eigen beddengoed zou houden.

Toen zij die goederen zou gaan halen, leende Sybrens vrouw haar schoenen met zilveren , kousen, rode handschoenen, een doekje en een zak. Yt zou meteen terugkomen, maar bleef weg. Sybren vond haar uiteindelijk na veel zoeken op de Gorredijk. Toen hij de geleende spullen terug wilde, zei zij dat haar nichtje die zou bezorgen en sprak zij over een reis met haar naar Drachten en Oostermeer. Zij noemde als haar curatoren Arp Wybis Reiding in Drachten en Wybe Sioukes in Oostermeer; laatstgenoemde zou achthonderd van haar onder zich hebben.

Keuken rond 1750.

Keuken rond 1750.

Sybrens verhaal ging verder over de reis, een wagen en Yts toezegging. Hij zegt dat hij Sybren heeft kunnen vertellen dat hij geen administratie of curatele voor Yt Michiels heeft, en evenmin geld van haar onder zich heeft. Hij noemt Yt leugenachtig. Verder kan hij niets zeggen. Hij bekrachtigt zijn voorgelezen verklaring, Bergum, 5 oktober 1741, Wybe Sioukes Fadema.

Na lezing van de brief van het gerecht van de zesde met de verklaringen over kleine diefstallen in Oostermeer en Bergum en klachten over Yt Michiels, zegt het Hof dat de daders van de diefstallen nog onbekend zijn. Het beveelt de daders van de bijendiefstallen, wanneer zij ontdekt worden, te arresteren, hun verklaringen af te nemen en hen vervolgens door de over te brengen.

De gerechtsdienaren moesten hen naar het gedemolieerde in Leeuwarden brengen. Wanneer de dader of daders van het verdwijnen van de andere eetwaren werden ontdekt, moesten ook daarover verklaringen worden opgenomen en naar het Hof gestuurd. Ook de reeds gearresteerde Yt Michiels moest door de gerechtsdienaren naar het Blokhuis worden overgebracht.

Het Hof beval het gerecht aan in de bescherming van de Almachtige en ondertekende als zijn achtbare vrienden, de van het Hof van Friesland. Op last van het Hof: Tjallinghi. Leeuwarden, 6 oktober 1741.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Oostermeer

Plaatsen in de omgeving

Dagelijks leven

Huishouden rond 1715.

Huishouden rond 1715.

Schoenmakerij rond 1750.

Schoenmakerij rond 1750.

Zuivelbereiding rond 1715.

Zuivelbereiding rond 1715.

Woning rond 1715.

Woning rond 1715.

Verhoor rond 1715.

Verhoor rond 1715.

Woorden en begrippen

  • meesterbakker - bakker die als zelfstandig vakman werd aangeduid.
  • Curator: iemand die het beheer over de zaken of goederen van een ander kon voeren. Wybe ontkende dat hij die rol voor Yt had.
  • Bijzitter: een plaatselijke rechter of in het .
  • Carolusgulden: een rekeneenheid en muntnaam die in de 18de eeuw nog in bedragen werd gebruikt.
  • Oorijzer: metalen onderdeel van de Friese hoofdbedekking.
  • Kostganger: iemand die tegen betaling bij een ander woonde en doorgaans kost kreeg.

Verantwoording bij de verklaringen

  • Het slot van de Hofbrief (scan 86) hoort ook bij de voorafgaande aangiften over bijen en eetwaren. De overbrengingsopdracht aan Yt Michiels stelt niet vast dat zij die diefstallen heeft gepleegd. Daaronder staat de vergelijking van het afschrift met het origineel, gedateerd 9 oktober 1741 (dag onzeker), A. Ypeij. Wybe vertelde over Sybrens verhaal; de uitleen door Sybrens vrouw is geen door Wybe zelf waargenomen gebeurtenis.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

    Meer over het dagelijks leven

    Bronnen

    Verantwoording

    De legt Wybes verklaring grotendeels in de derde persoon vast. De woorden van Wybe en Yt staan op enkele plaatsen in directe rede en zijn zo behouden. Wat Sybren tegen Wybe zei, is eveneens volledig opgenomen voor zover het handschrift leesbaar is. De vijf-en-een-halve-stuiverlezing is waarschijnlijk, maar de betalingstermijn is niet zeker. Enkele woorden over Yts nichtje, vervoer en eerdere levensloop zijn onleesbaar. De bewaarde reeks bevat geen latere uitspraak of vonnis.

    Boek 2; IB2-028. Volledige verklaringen volgens de beschikbare transcripties. Voorlopige lezingen en open plekken zijn niet ingevuld; details staan in het controleoverzicht.