Oostermeer 18de eeuwOostermeer 1760: een nachtgast die om vier uur vertrok
Alle verhalen en verklaringen uit Oostermeer
Antje Sjoerds
Keuken rond 1750.
Antje Sjoerds, de vrouw van Dirk Klases te Oostermeer, in haar 69ste levensjaar, werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Op de zesde van deze maand was een haar onbekende vrouw aan haar deur gekomen, die zich Gertje noemde. Later had Antje gehoord dat het Jelk Jans uit Oostermeer was. De vrouw zei slaperig te zijn en vroeg die nacht bij Antje te mogen blijven, omdat Antjes man niet thuis was. Jelk ging 's avonds omstreeks tien uur met Antje naar bed. Omstreeks drie uur 's nachts stond zij op en zei buikpijn te hebben. Daarna dronken zij samen thee en bleven beiden op. Omstreeks vier uur 's morgens vertrok Jelk zonder dat Antje het wist.
Toen het licht werd, ontdekte Antje dat zij een bonte muts met een zwart onderstuk, een blauwe 'topsen' schorteldoek, een roodbruine doek, een bedrok van kalmussijn met twee ronde zilveren knopen, een 'tetmuts', een bonte doek en een brood miste. Ook vlas ontbrak.
Woning rond 1750.
De ontbrekende hoeveelheid was drie bossen ongehekeld vlas. Antje was ervan overtuigd dat Jelk Jans deze goederen toen uit de kamer had gestolen. Zij had er echter niets van gezien: haar gezicht was zo zwak dat zij 's nachts niets kon onderscheiden. Naar men meende verbleef Jelk Jans nu in Groningerland. Antje wist verder niets en zette na voorlezing haar eigen merk onder de verklaring, Bergum, 15 augustus 1760. Binnert Douma en de beëdigde klerk bevestigden de opname.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Oostermeer
Plaatsen in de omgeving
Oostermeer 18de eeuw
Bergum 18de eeuw
Drachten 18de eeuw
Veenwouden 18de eeuw
Surhuisterveen 18de eeuwDagelijks leven
Huishouden rond 1715.
Keuken rond 1800.
Kaasbereiding rond 1770.
Zuivelbereiding rond 1715.
Bedstede rond 1750.
Woorden en begrippen
- bedrok - kledingstuk dat binnenshuis en rond bed of nachtgoed kon worden gedragen.
- kalmussijn - historische stofnaam voor een wollen of gemengde stof.
- ongehekeld vlas - vlas dat nog niet door de hekel was gehaald om de vezels te scheiden.
- merkteken - teken dat iemand onder een verklaring kon zetten in plaats van een handtekening.
Verantwoording bij de verklaringen
- Antje Sjoerds: de hoeveelheid vlas volgt op scan 207 en is in de volgende alinea behouden als drie bossen ongehekeld vlas. Haar slechte gezicht en het niets kunnen onderscheiden in het donker blijven als haar eigen beperking staan.
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Bronnen
Verantwoording
Antje Sjoerds kende de bezoekster bij aankomst alleen als Gertje en zegt dat zij pas later hoorde dat het Jelk Jans was. Zij verklaart dat Jelk de goederen uit de kamer had gestolen, maar zegt tegelijk dat zij het wegnemen niet zag omdat haar gezicht 's nachts te zwak was. Beide onderdelen van haar verklaring zijn behouden. De kledingtermen 'topsen'[?] en 'tetmuts'[?] blijven onzeker.
Boek 2; IB2-064. Volledige verklaringen volgens de beschikbare transcripties. Voorlopige lezingen en open plekken zijn niet ingevuld; details staan in het controleoverzicht.