Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Oostermeer 1781: lakens en bonte doeken van de verdwenen

Twee getuigenverklaringen van Nicolaus Cuperus en Aafke Gosses, op 3 december 1781 bij het gerecht afgelegd.

Op 27 november 1781 lag er linnengoed te bleken bij Schuilenburg onder Oostermeer. Die avond ontdekte Aafke Gosses dat verschillende stukken van de bleek waren verdwenen. Zes dagen later legden zij en haar man daarover afzonderlijk een verklaring af.

Het ging om drie lakens, twee hemden en zeven bonte doeken. Aafke vertelde hoe de stoffen eruitzagen en welke letters erin waren aangebracht. Zij had alles diezelfde dag op de uitgelegd.

Wonen 1750 oudere vrouw naaiwerk stadswoning kamer naaien.
Wonen 1750 oudere vrouw naaiwerk stadswoning kamer naaien.

Nicolaus Cuperus merkt de vermissing op

Nicolaus Cuperus woonde op Schuilenburg en was naar zijn opgave in zijn 46ste levensjaar. Hij verklaarde dat hij op 27 november had ontdekt dat drie lakens, een vrouwenhemd en zeven bonte doeken ontbraken.

Hij kon de afzonderlijke goederen niet nader beschrijven. Op 3 december 1781 tekende hij zijn verklaring te Bergum.

Zijn eigen handtekening luidt Klaas Kuiperus.

Slacht rond 1770.
Slacht rond 1770.

Aafke Gosses noemt de merken en kleuren

Aafke Gosses, echtgenote van Klaas Cuperus, was in haar 43ste levensjaar. Zij vertelde dat zij de goederen op 27 november op de bleek had gelegd en later die avond de vermissing zag.

Zij gaf de volgende beschrijving van de verdwenen lakens en hemden:

  • Een laken met de letters J:H:.
  • Een grof laken met de letters J:C:.
  • Een thuisgeweven laken zonder merkteken.
  • Een mannenhemd met de letters C:D:.
  • Een vrouwenhemd zonder merkletters.

De zeven bonte doeken beschreef zij afzonderlijk:

  • Twee geel met blauw bonte doeken.
  • Een blauw bonte doek met een ander patroon.
  • Een grote witte doek met rode strepen.
  • Een dergelijke witte doek met zwarte strepen.
  • Een rood bonte doek.
  • Een geel met rood bont doekje.
Naaiwerk bij een olielamp in een woonvertrek.
Naaiwerk bij een olielamp in een woonvertrek.

Aafke wist niet wie het linnengoed had weggenomen. Zij ondertekende haar verklaring op 3 december 1781.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Oostermeer

Plaatsen en verhalen

Dagelijks leven

Afbeeldingen bij het dagelijks leven

Wasdag rond 1770.
Wasdag rond 1770.
Kleding rond 1771.
Kleding rond 1771.
Vissers bij Oostermeer rond 1790.
Vissers bij Oostermeer rond 1790.
Wasdag rond 1790.
Wasdag rond 1790.
Handwerk rond 1750.
Handwerk rond 1750.

Verantwoording bij de verklaringen

  • Nicolaus in de aanhef en Klaas in de ondertekening en de verklaring van Aafke zijn behouden. De zin over zijn kennis van een dader is onvoldoende duidelijk voor een nieuwe stellige uitspraak. De stofwoorden Zwont en Seefte en de merkletters J:H:[?], J:C:[?] en C:D:[?] zijn deels onzeker.
  • In de beschikbare stukken staat geen verdachte bij naam.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw

Bronnen

  • Informatieboek van Tietjerksteradeel, toegang 13-38, boek 3, IB3-C16-D05.
  • Diplomatische transcripties en moderne teksten uit de cumulatieve bronbewerking van C7-C16.

Verantwoording

Informatieboek van Tietjerksteradeel, boek 3, dossier IB3-C16-D05, scans 366-368. De twee verklaringen zijn afzonderlijk verwerkt naar de beschikbare transcripties en moderne teksten.

De naam van de man is in de verklaring Nicolaus Cuperus, maar bij de ondertekening verschijnt Klaas Kuiperus. Aafke noemt Klaas Cuperus. De verschillende naamvormen zijn behouden.

De precieze merkletters en enkele stofnamen zijn onzeker ontcijferd. Die onzekerheid is bij de opsomming aangegeven.

Bij de opsomming van Nicolaus is een passage onleesbaar. De nadere beschrijving van de goederen komt uit Aafkes afzonderlijke verklaring. Er is geen uitspraak over een verdachte of afloop.