Oostermeer 1786: Een binnendringer bij Folke op het Witveen | Toenentoen.nl
Witveen 1777: boter, brood en melkpotten uit de kelder
Aangifte en getuigenverklaringen van Liebbe Willems en Jetsie Geukes, afgelegd in augustus 1777 bij het gerecht van Tietjerksteradeel.
In augustus 1777 ontdekte Liebbe Willems op het Witveen onder Oostermeer dat de ruiten uit zijn keldervenster waren gehaald. Het glas had met lood en ijzeren roedjes vastgezeten. Het glas, het lood en de roedjes lagen buiten bij het huis.
Uit de kelder was ongeveer zestig pond boter verdwenen, die in twee pannen had gezeten. Een van de pannen bleef in de kelder staan. Ook twee grote melkpotten die buiten hadden gestaan, waren weg.
Liebbe Willems vindt het opengebroken kelderraam
Liebbe was huisman, in zijn 46ste levensjaar, en woonde op het Witveen. Hij verklaarde dat hij de gebroken ruiten op een donderdagmorgen had gevonden. Bij de vermiste levensmiddelen noemde hij ook een stukje gerookte varkensrug en een ander stuk vlees of vet van naar schatting vijf à zes pond.
Daarnaast ontbrak een brood van zestien pond. Liebbe kon niet zeggen wie de goederen had weggenomen. Hij had de vermissing bij het gerecht gemeld en ondertekende zijn verklaring op 20 augustus 1777 in Bergum.
Jetsie Geukes sliep boven de kelder
Zijn vrouw Jetsie Geukes was naar eigen opgave in haar vijftigste levensjaar. Zij beschreef eveneens de verdwenen boter, de twee grote melkpotten, de gerookte varkensrug, het brood van zestien pond en het tweede, niet goed te benoemen stuk vlees of vet.
Jetsie dacht dat de betrokkene of betrokkenen door het kelderraam naar binnen en weer naar buiten waren gegaan. Zij had gezien dat het raamglas met de loden omlijsting en de ijzeren roedjes was uitgebroken en buiten lag.
Niemand in huis had volgens Jetsie iets gehoord of gezien, terwijl zij boven de kelder sliepen. Zij wist niet wie er was binnengekomen en tekende haar verklaring met haar naam.
Het Hof geeft een opdracht
Op 21 augustus 1777 stuurden de raden van het Hof van Friesland vanuit Leeuwarden een brief over deze zaak. Als de dader of daders bekend werden en zich binnen het rechtsgebied bevonden, moesten zij worden aangehouden, verhoord en met hun verklaringen overgebracht naar het Blokhuis in Leeuwarden.
De brief is in opdracht van het Hof ondertekend door W. K. Ferwerda, met het jaartal 1777 en een haal.
Andere zaken op dezelfde locatie
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Oostermeer
Andere plaatsen en verhalen
Oostermeer in de 18de eeuw
Oostermeer: verhalen uit de 18de eeuw
Eestrum in de 18de eeuw
Bergum - algemene dorpsgeschiedenis
Bergum - verhalen uit de 18de eeuwDagelijks leven
Afbeeldingen bij het dagelijks leven
Verantwoording bij de verklaringen
- Liebbe noemt het tweede stuk Kae Speer[?], Jetsie koesmoer[?] Smeer[?]. De benamingen zijn niet als een zekere soort vlees of vet genormaliseerd. Beiden tekenen op 20 augustus; de ambtelijke bekrachtiging leest onzeker 26 augustus.
- Of iemand vervolgens is aangehouden, staat niet in deze stukken.
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw
Bronnen
- Informatieboek van Tietjerksteradeel, toegang 13-38, boek 3, het genoemde dossier.
- Bijbehorende diplomatische transcripties en moderne teksten uit de aangeleverde cumulatieve bronbewerking C7-C16.
Verantwoording
Informatieboek van Tietjerksteradeel, boek 3, dossier IB3-D66, scans 215-217. De aangiften en verhoren zijn aan de hand van de beschikbare transcripties en moderne teksten afzonderlijk verwerkt.
De omschrijving van het stuk vlees of vet naast de gerookte varkensrug is in beide teksten onzeker en niet als vaststaand ingevuld. Het bedrag van zestig pond geldt voor boter uit twee pannen; een pan bleef staan.
De datum in het ondertekende verhoor is 20 augustus 1777. De opdracht van het Hof draagt 21 augustus 1777; in de slotformule van de verklaringen komt ook een onzekere datering voor.
Jetsie beschreef de route via het kelderraam als haar gevolgtrekking. Zij zag geen indringer. De Hofbrief is een opdracht om bij herkenning op te treden, geen bewijs dat een verdachte is opgepakt.