Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Oostermeer 1785: Een boter uit de lading verdwenen

Alle verhalen en verklaringen uit Oostermeer

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over een boter uit de lading verdwenen.

Bakkerij rond 1770.
Bakkerij rond 1770.

Verklaringen en stukken: 1785: Een vierendeel boter uit de lading verdwenen

De volgende inlichtingen zijn opgenomen voor Focke Ypeij, van Tietjerksteradeel en in deze zaak, op verzoek van de .

Andries Sjoerds, veerschipper in Oostermeer, naar zijn beste weten in zijn veertigste levensjaar, was verschenen, beëdigd en ondervraagd. Hij verklaarde dat hij de afgelopen vrijdagavond samen met zijn broer Atte Sjoerds in Oostermeer met hun buurtschip de reis van Oostermeer naar Leeuwarden was begonnen. Door de harde wind konden zij die reis niet voltooien. Op zaterdag waren ze naar Oostermeer teruggekeerd. Toen brachten ze veertien vierendelen en twee halve pijntjes boter uit het schip naar zijn voorhuis.

Op de eerste van deze maand werden achter, in de 'haringe' van de weduwe van Jacob Binnerts in Oostermeer de duigen, de bodem en het deksel van een gevonden. Daardoor ontdekte men dat een vierendeel boter van Sijbren Nients ontbrak, dat vrijdag op het schip had gestaan. Volgens Andries was dat naar alle waarschijnlijkheid vrijdagavond van het schip gestolen. Hij wist dat er die avond veertien vierendelen boter op het schip hadden gestaan; daarvan waren nu slechts dertien behouden. Maar hij had geen enkele kennis van wie dat vierendeel boter had gestolen. Meer wist hij niet. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende die eigenhandig te Bergum op 3 november 1785, als 'Andrijs Sjoerds'.

Kaasbereiding rond 1770.
Kaasbereiding rond 1770.

Atte Sjoerds, veerschipper in Oostermeer, naar zijn beste weten in zijn vierendertigste levensjaar, was verschenen, beëdigd en ondervraagd. Hij verklaarde dat ze de vorige vrijdagavond veertien vierendelen en twee halve pijntjes boter op hun schip hadden geladen. Diezelfde avond begonnen ze de reis naar Leeuwarden, maar door de harde wind moesten ze daarvan afzien. Zaterdag waren ze weer in Oostermeer.

Toen brachten ze de boter van het schip naar het voorhuis van medeschipper Andries Sjoerds, zonder erop te letten hoeveel vierendelen er waren. Op de eerste van deze maand werden achter, in de 'haringe' van de weduwe van Jacob Binnerts in Oostermeer de duigen, bodem en het deksel van een vierendeel gevonden. Toen ontdekten ze dat er van de veertien vierendelen boter één ontbrak. Dat was eigendom van Sijbren Nients in Oostermeer.

Atte kon niet anders begrijpen dan dat het vierendeel vrijdagavond van het schip was gestolen, omdat er nu maar dertien over waren. Hij wist volstrekt niet wie de diefstal had gepleegd. Meer wist hij niet. Na voorlezing sloot hij af en ondertekende eigenhandig te Bergum op 3 november 1785 als Atte Sjoerds.

Het gezamenlijke slot vermeldt mederechter en beëdigd , dezelfde datum en de ondertekeningen F. Ypeij en C. Wilhelmij. In de marge staat, met een herhaling: beschikking zoals zoals de vorige. De eerdere beschikking wordt hier niet uitgeschreven.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Oostermeer

Afbeeldingen bij het dagelijks leven

Moeilijke woorden
fiscaal
Ambtenaar die strafzaken onderzocht en namens het gezag optrad.
vierendeel
Een vierde deel van een gebruikelijke hoeveelheid of verpakking.

Meer verhalen

Bekijk het overzicht van Oostermeer

Dagelijks leven

Zuivelbereiding rond 1770.
Zuivelbereiding rond 1770.
Keuken rond 1770.
Keuken rond 1770.
Keuken rond 1770.
Keuken rond 1770.
Turfwinning rond 1770.
Turfwinning rond 1770.
Dagelijks leven in Friesland rond 1750.
Dagelijks leven in Friesland rond 1750.

Bron: IB4-D039

Informatieboek 4, bladen 102, 103.

Datering in de bron: reis vorige vrijdagavond en terugkeer zaterdag; gevonden lege verpakking 1 november 1785; verklaringen 3 november te Bergum. De bron geeft voor de vrijdag geen afzonderlijk uitgeschreven kalenderdatum.

twee verklaringen en slot aanwezig; geen bekentenis of afloop. De broers beschrijven dezelfde afgebroken reis door harde wind, zaterdagse opslag en vondst van duigen, bodem en deksel. Atte zegt uitdrukkelijk dat ze bij het uitladen het aantal niet controleerden. Andries zegt dat er vrijdag veertien op het schip stonden en nu dertien behouden waren. Hun plaatsing van de diefstal op vrijdagavond is een vermoeden; geen van beiden ziet het wegnemen. Geen duidelijke onderlinge tegenspraak.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw