Bergum in de 18de eeuwAlle verhalen en verklaringen uit Suameer
Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over twee inbraken tijdens het zodenwerk.

Informatie opgenomen door Fokke Ypeij, mederechter van Tietjerksteradeel en hier commissaris, op verzoek van de fiscaal van deze grietenij uit hoofde van diens ambt, om te dienen zoals behoort.
Pregtje Hendriks, echtgenote van Gerrit Zakes, landbouwer te Suameer, in haar vijfendertigste levensjaar, is verschenen, beëdigd en ondervraagd. Gistermorgen tussen elf en twaalf uur ging zij naar de heide om daar zoden op te maken; haar man was aan het maaien. Om ongeveer vier uur 's avonds kwam zij thuis. Het westelijke venster in de gevel stond open. Bij haar vertrek had zij dat venster, de deuren en alle overige vensters goed gesloten.
Binnen zag zij dat haar schoenen met zilveren gespen en stalen beugels van de kast ontbraken. Uit een kist die niet op slot was ontbrak haar blauwe baaien rok. Van de mantelstok ontbrak een schortdoek, beschreven als 'zwagraauw voerlenhens'. Uit een ongesloten kistje ontbraken ten slotte een hele en een halve rode halsdoek en een tipmuts afgezet met langnet.
Zij denkt dat het glazen venster van buiten is opgelicht en de dief daardoor binnenkwam, omdat zij aan het venster en ook elders geen breuk heeft gevonden. Zij weet geheel niet wie dit gedaan heeft en heeft verder over het een of ander geen verdere kennis. Zij sluit haar verklaring na voorlezing en zet haar eigen merk. Bergum, 10 juli 1792. Een kruis bij Pregtje Hendriks is aangeduid als haar eigen gezette merk.

Trijntja Gerrits, weduwe van Albert Wiegers, wonend op Bergumerveen onder Hardegarijp, in haar zesenzestigste levensjaar, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Terwijl haar dochter naar Dokkum was, ging zij gistermiddag om ongeveer twee uur naar de heide om zoden op te maken. Zij had de deuren en vensters goed gesloten. Om vier uur of daaromtrent kwam zij weer thuis en ontdekte meteen dat één venster was opengebroken. Een ruit was uit het raam geslagen en het schuifraam was omhooggeschoven.
Binnen zag zij op tafel de spijkers liggen die boven op het schuifraam hadden gezeten, met een mes dat zij vandaag aan de ondervragers overhandigt. Het mes was niet van haar maar van een vreemde. Verder was het slot van haar kabinetje opengewrikt. Daaruit ontbraken twee 'toutjes'. met samen ongeveer vijf carolusgulden en tien stuivers: één carolusgulden als munt en verder allerlei klein geld. Ook ontbraken een blauw 'veerl' schort van haar dochter. en zes hemden die haar en haar dochter samen toebehoorden. Zij weet niet wie het genoemde feit heeft gepleegd. Volgens geruchten had aan de Veenwoudsterwal en in die omgeving een vreemde vrouw rondgehinkeld, met enige goederen onder haar schortdoek. Zij heeft die vrouw zelf niet gezien.
Meer weet zij niet. Zij sluit haar verklaring na voorlezing en ondertekent die. Bergum, 10 juli 1792. Haar handtekening luidt 'Trijntje Gerrijts'.
Linkermarge: rescriptie zoals eerder. Attestatie: aldus verklaard voor ons, commissaris en secretaris. Bergum, 10 juli 1792. Handtekeningen van F. Ypeij en iemand met de naam Sminia.
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Bekijk het overzicht van Suameer





Informatieboek 4, bladen 265, 266, 267.
Datering in de bron: 10 juli 1792; beide gebeurtenissen gisteren.
Namen en woorden met [?] zijn onzeker gelezen. ... geeft een onderbreking of een niet betrouwbaar leesbare passage aan.
Twee verklaringen, attestatie en S33 aanwezig. Geen teruggevonden goederen of gerechtelijke uitkomst in deze informatie.
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.