Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Suameer 1810 - Een broek naast het bed en gespen boven de bedstede

Timmerman Melle Uitzes en de jonge boerenknecht Geert Tjeerds beschrijven ieder wat in dezelfde nacht verdwenen is.

Naaiwerk in een woning rond 1800.
Naaiwerk in een woning rond 1800.

Melle Uitzes

Melle Uitzes, timmerman in Suameer, is in zijn 42ste levensjaar. Hij werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. In de nacht van 21 op 22 september is uit de kamer vóór zijn bed een blauwe linnen broek gestolen, die aan een stoel hing. Ook een zilveren voorwerp met twee banden was weggenomen.

In een zak van de broek zat een koperen tabaksdoos met een rookpijp met een zilveren band. Ook een mes met schede zat in die broek. Het heft was van hout; op het uiteinde stonden de letters M.U. Verder verdwenen een paar zwarte kousen die over de middelhuisdeur hingen.

Die zijn later op eigen grond teruggevonden. Hij weet niet wie de diefstal pleegde. Toen hij op de ochtend van 22 september opstond, zag hij dat de schuurdeur losstond. Die was de vorige avond niet gesloten geweest. Ook een venster stond open. Hij kan niet met zekerheid zeggen of hij dat venster de avond tevoren gesloten had.

Hij sloot na voorlezing en tekende te Bergum op 25 september 1810: Melle Uitzes.

Dagelijks leven in Friesland rond 1800.
Dagelijks leven in Friesland rond 1800.

Geert Tjeerds

Geert Tjeerds, boerenknecht die bij timmerman Melle Uitzes in Suameer woont, is in zijn 15ste levensjaar. Hij werd opgeroepen en ondervraagd. In de nacht van 21 op 22 september zijn een paar zilveren schoengespen van zijn schoenen gestolen. De schoenen stonden op een doos boven zijn bedstede in het buitenhuis.

Zij waren na het wegnemen van de gespen weer op dezelfde doos neergezet. De gespen droegen de letters G.T. Hij weet niet wie de diefstal pleegde. Toen hij 's morgens opstond, ontdekte hij dat de buitendeur, die hij de avond van 21 september had gesloten, van de grendel was en losstond.

Ook een venster was losgesprongen, maar hij weet niet zeker of dat de avond tevoren gesloten was. Hij sloot na voorlezing met zijn eigen kruismerk te Bergum op 25 september 1810, gewaarmerkt door P.W.G. Bruining.

Deze getuigenissen staan ook bij de verhalen uit Suameer.

Melle Uitzes en zijn familie, Suameer 1810

In september en oktober 1810 verklaart Melle Uitzes als timmerman te Suameer, telkens in zijn 42ste levensjaar. Naam, beroep, woonplaats en leeftijd stemmen overeen. In oktober worden zijn vrouw Trijntje Douwes, moeder Wijtske Harts en nichtje Grietje Gjalts genoemd. De septemberzaak gaat over goederen uit zijn eigen huis; in oktober houdt hij Sjoukje Tjeerds aan bij zijn moeder. De verklaringen leggen geen verband tussen Sjoukje en de diefstal in september.

Suameer 1810 - Grietje ziet een vrouw kleding inpakken bij Wijtske Harts

Suameer 1810 - Grietje ziet een vrouw kleding inpakken bij Wijtske Harts

Arrestatie 1820.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van de streek

Wasdag rond 1800.
Wasdag rond 1800.
Een woning rond 1800.
Een woning rond 1800.
Een eenvoudige woning rond 1800.
Een eenvoudige woning rond 1800.
Een gerechtelijk verhoor rond 1810.
Een gerechtelijk verhoor rond 1810.
Huisraad op een openbare verkoop rond 1800.
Huisraad op een openbare verkoop rond 1800.

Dagelijks leven in de 19de eeuw

Omliggende plaatsen in de 19de eeuw

Bergum en omgeving

Bataafse en Franse tijd

Bronnen en verantwoording

Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 6, B6-D084. Verklaringen afgelegd op 25 september 1810 te Bergum; scanbladen 244, 245.

Verantwoording

Enkele woorden en namen zijn niet goed leesbaar. De hertaling gebruikt waar mogelijk de voorlopige lezing; niet te reconstrueren bijzonderheden ontbreken.

Opname van de verklaringen

Verklaringen opgenomen door Jetze van Sminia, baljuw van het vijfde district in Friesland, als commissaris.

De twee verklaringen werden afgelegd voor de commissaris en secretaris te Bergum op 25 september 1810. Sminia; P.W.G. Bruining.

Meer over het dagelijks leven