Hertog Georg laat de grens bewaken

Op 21 mei 1504 reisde hertog Georg van Saksen van Franeker naar Leeuwarden. Nog diezelfde dag stuurde hij al zijn soldaten en veel Friezen naar Kollum en Aduard om de grens te bewaken. Het bestand met de Groningers zou op 23 mei aflopen. Georg wilde voorkomen dat zij Friesland binnentrokken en schade aanrichtten.

Op 23 mei kwam graaf Edzard van Oost-Friesland naar Leeuwarden. Hij bleef maar kort in Leeuwarden en reisde daarna naar de hertog in Harlingen om met hem te spreken. Vervolgens keerde hij snel naar zijn eigen land terug.

Op 12 juni verlengden de partijen het bestand tot Sint-Maarten in de winter. Op 25 juni kwam Georg naar Sneek. Diezelfde dag bezocht Frederik van Baden, bisschop van Utrecht, hem daar. Zij overlegden een dag. Vroeg in de ochtend van 27 juni vertrok de bisschop naar Vollenhove en de hertog naar Harlingen.

De kloosters weigeren belasting te betalen

Toen Georg op 25 juni in Sneek was, waren alle Friese prelaten, de bestuurders van kloosters en andere geestelijke instellingen, naar Franeker ontboden. De afgevaardigden van de hertog verlangden dat de geestelijken over hun land net als andere Friezen belasting en schatting zouden betalen. De geestelijken genoten immers ook de bescherming van de landsheer.

De prelaten weigerden gezamenlijk. Volgens hen verboden zowel kerkelijke als keizerlijke wetten hun om die belasting te geven en de landsheer om haar te eisen. Bovendien had hertog Albrecht hun bij de eerste verdragen schriftelijk en met zijn zegel beloofd dat zij hun oude voorrechten mochten behouden. Beide partijen voerden nog veel argumenten aan, maar bereikten die dag geen overeenstemming. Zij gingen ontevreden uiteen.

Op 3 juli werden de prelaten opnieuw voor dezelfde zaak opgeroepen. Nu eiste de hertog de twintigste penning over hun land: een twintigste deel van de opbrengst. Hun kloostergebouwen en het land dat zij zelf bij het klooster gebruikten, zouden vrij blijven van belasting en jaarlijkse aanslagen. De geestelijken stemden met tegenzin toe, omdat de hertog het zo wilde.

De Friese delen zweren trouw aan Georg

Op 27 juni reisde Georg van Sneek naar Dongjum bij Franeker. Daar kwamen vertegenwoordigers uit Franekeradeel, Menaldumadeel, Barradeel, Hennaarderadeel en Baarderadeel bijeen. Een van de raadslieden las voor wat van hen verlangd werd.

De verplichtingen in de eed luidden:

De eed van de vijf delen, in de indirecte vorm waarin hij is overgeleverd:

Zij zouden hertog Georg en zijn erfgenamen, en bij ontbreken van hen zijn broer Hendrik en diens erfgenamen, onderdanig en trouw zijn. Zonder tegenspraak zouden zij onderdanig en gehoorzaam blijven. Zij zouden geen zaak beginnen of aan enig beraad deelnemen dat zich op welke manier ook tegen hem of zijn erfgenamen richtte. Zij zouden dit naar hun beste vermogen trouw naleven, zoals getrouwe onderdanen tegenover hun heer behoorden te doen.

Toen de raadsman dit uit de brief had voorgelezen, staken de Friezen hun twee voorste vingers op en zwoeren. De hertog beloofde hun op zijn beurt een goede heer te zijn.

Daarna volgden de andere delen. Op 30 juni huldigde Wonseradeel hem buiten Bolsward, op 1 juli deed Wymbritseradeel dat in Sneek en op 3 juli volgden Leeuwarderadeel, Ferwerderadeel, Idaarderadeel, Rauwerderhem en enkele kleinere delen bij het klooster van Wyswerd.

Op 4 juli legden Oost- en Westdongeradeel en Dantumadeel de eed af in Dokkum. Ten slotte kwamen uiterlijk op 5 juli Zevenwouden, Stellingwerf en het gebied tot Gerkesbrugge naar het klooster in Bergum. Zij zwoeren dezelfde eed als de vijf delen in Dongjum.