Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Op de landdag in Harlingen van 22 juli 1522 leggen keizerlijke bestuurders de Friese vertegenwoordigers een brief van Karel V en vijf financiële en bestuurlijke voorwaarden voor.

De landdag van 22 juli in Harlingen

Op 22 juli 1522 werd in Harlingen een landdag gehouden van alle steden, prelaten, edelen en gemachtigden uit Oostergo en Westergo die de kant van de keizer hielden.

Eerst verklaarden stadhouder George Schenck van Toutenburg en heer van Castren dat de oorlog en de verdere plannen onder het gezag van de keizer werden gevoerd.

Vervolgens zei de stadhouder dat hij de soldaten uit Stavoren op dat moment kon missen, omdat die plaats uit direct gevaar was gebracht. Hij vroeg de aanwezige vertegenwoordigers wat zij verstandig vonden om met deze troepen te ondernemen voor de eer en het voordeel van de keizer en voor het welzijn van het land. Hij verklaarde dat hij daarvoor zijn leven wilde wagen. Hij verlangde het oordeel en advies van de vergadering.

De brief van keizer Karel V

De vergadering kreeg vervolgens de aan Jancke Unema, Jancke Douwama en Jw Jousma verleende gratie en opdracht met artikelen voorgelegd. De brief luidde:

Keizer Karel V (in modern Nederlands):

Karel, bij Gods genade gekozen Rooms keizer, altijd vermeerderaar van het Rijk; koning van Duitsland, Spanje, Aragón, Navarra, de beide Siciliën, Jeruzalem, Hongarije, Dalmatië en Kroatië, enzovoort; aartshertog van Oostenrijk; hertog van Bourgondië, Lotharingen, Brabant, Stiermarken, Karinthië, Krain, Limburg, Luxemburg en Gelre; graaf van Habsburg, Vlaanderen, Tirol, Artesië en Bourgondië; paltsgraaf en graaf van Henegouwen; landgraaf van de Elzas; vorst van Zwaben; markgraaf van Burgau en van het Heilige Rijk; graaf van Holland, Zeeland, Spiers, Kynsburg, Namen en Zutphen; heer van Friesland, Windischmark, Pordenone, Salins en Mechelen.

Aan alle ingezetenen van de steden en het platteland van ons land Friesland, gegroet. Jancke Unema, Jancke Douwama en Jw Jousma, die wij op hun verzoek in onze gratie en genade hebben ontvangen, hebben zowel voor zichzelf als voor u allen een bepaalde overeenkomst en verdrag met ons gesloten. Daarbij hebben wij beloofd dat alle onderdanen die zich onder ons gezag willen stellen gratie en genade zullen ontvangen, zoals uit de brieven van die overeenkomst blijkt.

Daarom maken wij ieder van u bekend dat allen die zich aan ons willen onderwerpen in onze genade en gratie zullen worden ontvangen. Alles wat de genoemde Jancke Unema, Jancke Douwama en Jw Jousma u op grond hiervan zullen toezeggen, willen en zullen wij voor u nakomen en laten nakomen volgens de brieven van de overeenkomst, zonder daartegen iets te doen of te laten doen.

Gegeven in onze stad Brugge op 20 mei in het jaar van onze Heer 1522; van onze regering, te weten de Roomse en Hongaarse, het derde jaar, en van de Spaanse het zevende.

De overeenkomst voor de Friese landen

Daarna werd de overeenkomst bekendgemaakt die de drie genoemde mannen voor de Friese landen hadden verkregen:

De overeenkomst met de keizer (in modern Nederlands):

De keizer wil alle edelen, steden en plattelandslanden van Friesland die hem tot nu toe geen hulde en eed hebben gedaan, maar hem daarmee nu hun eed en verplichtingen erkennen, ontvangen en als goede onderdanen aannemen op de volgende voorwaarden:

• De keizer zou alle eerdere misdrijven en overtredingen van deze mensen kwijtschelden, voor zover zij vóór de datum van de overeenkomst waren gepleegd.
• Om de kosten van de keizer en zijn erfgenamen in Friesland zonder eigen schade en met zo min mogelijk nadeel voor de landschappen te dragen, zou heel Westerland, van Stavoren tot Gerkesbrug, jaarlijks veertienduizend gouden guldens betalen, naast de opbrengsten van Het Bildt en de andere heerlijke rechten. De keizer, zijn erfgenamen en opvolgers zouden Westerland boven deze som nooit hoger belasten met buitengewone heffingen, belastingen, bijdragen, accijnzen of andere vorderingen.
• De jaarlijkse opbrengst van Het Bildt werd geschat op zestienduizend gouden guldens. De keizer verwachtte dat het die som niet zou opbrengen. De Westerlanden moesten het bedrag goedmaken. Daartegenover zou de keizer Het Bildt aan hen overdragen in dezelfde omvang en met hetzelfde aantal morgen land als bij de eerste bedijking, onbelast.
• Groningerland, van Gerkesbrug tot aan de Eems, werd aangeslagen voor achtduizend gulden. De inwoners hadden volgens de overeenkomst eerder zo veel aan de graaf van Emden en nu aan de hertog van Gelre betaald.
• Alle edelen, steden en inwoners van het platteland die zich aan de keizer onderwierpen, zouden dezelfde gunsten, privileges en vrijheden krijgen als de edelen en plattelandslanden van Leeuwarden, Franeker en Harlingen op dat moment hadden of later nog zouden ontvangen.

Ondertekend: Charles; Hanneton.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.