Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
In juli 1522 nemen Gelderse gewapende schepen een handelsvloot bij Harlingen buit, waarna graaf van Moers een blokhuis laat bouwen bij Lemmer en Wirdum bedreigt.
Schepen gezien vanaf de kerktoren van Workum
Op 7 juli zagen de Geldersen vanaf de kerktoren van Workum een groep Oosterse handelsschepen bij Harlingen binnenkomen. De gewapende Gelderse schepen voeren vanuit Workum naar Makkum om die schepen te onderscheppen.
Ze namen de schepen mee naar Makkum, binnen de sluizen. De lading bestond uit:
- rogge;
- teer;
- as;
- was;
- Oosters bier.
De bemanning vrij, de lading verbeurd
Toen graaf van Moers van de buit hoorde, reisde hij met zijn soldaten uit Workum naar Makkum. Hij verklaarde de schippers en kooplieden vrij, maar nam hun goederen als prijs in beslag omdat zij ermee naar Holland voeren.
Plaatsen in de 16de eeuw
De burgers van Bolsward en andere Geldersgezinde Friezen kochten de rogge van de graaf. Zo kregen zij opnieuw rogge en brood. De overige goederen liet de graaf naar Workum en Sloten vervoeren. Toen de buit was verdeeld en weggevoerd, vertrok hij met zijn soldaten uit Makkum naar Lemmer.
Een blokhuis aan de haven van Lemmer
Op de dijk bij de haven van Lemmer liet de graaf een blokhuis bouwen. Rondom kwam een brede gracht en een dikke aarden wal. De graaf schreef alle districten die aan Gelderse zijde stonden aan. Hun inwoners moesten naar Lemmer komen om te graven. Wie niet kwam, riskeerde zware straffen en brandstichting.
Brandstichting in Wirdum
Op 24 juli stuurde graaf van Moers ongeveer honderd mannen van de gewapende schepen vanuit Lemmer naar Wirdum. Zij moesten het dorp afbranden. Tijdens de eerdere Gelderse tocht over Het Bildt hadden de inwoners met Gelderse ruiters en soldaten een brandschatting van zeshonderd gouden guldens afgesproken. Dat bedrag was niet op tijd betaald.
De mannen staken drie huizen in Wirdum in brand. Terwijl dit gebeurde, troffen de inwoners een nieuwe overeenkomst met de bemanningen. Om verdere branden te voorkomen, moesten zij nu achthonderd gouden guldens betalen.
De Geldersen namen bovendien de vicaris van Wirdum mee naar Sloten. Hij moest daar blijven totdat het geld was betaald.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Stedelingen en plattelanders
Dorpen en steden in Friesland.
Leven in Sneek in de 16de eeuw.
Misdaad en straf in Friesland
De zaak van Yepke Vaer (1521).
Veroordeelde Geldersen 1516 -1524.
Misdaad en straf (1500 - 1550).
Terechtstellingen (1500 - 1550).
Het dagelijks leven
Dagelijks leven en beroepen
De kronieken van Worp
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 269-270 (PDF-bladzijden 282-283).
Kronieken, dagboeken en brieven - oorspronkelijke uitgaven.
- 7 juli, waarneming vanaf de Workumer kerktoren, Oosterse schepen bij Harlingen, onderschepping en goederen in Makkum binnen de sluizen zijn vergeleken. Alle vijf goederen staan als echte lijst; er is geen aantal buitgemaakte schepen of precieze Oostzeehaven bij ingevuld.
- De schippers en kooplieden worden vrij verklaard, de goederen als prijs genomen omdat zij naar Holland voeren. Verkoop van rogge, vervoer naar Workum/Sloten, het blokhuis aan de Lemster haven op de dijk met brede gracht en dikke aarden wal, de oproep tot graven en dreiging blijven behouden.
- 24 juli, ongeveer honderd seinscheepslieden, zeshonderd afgesproken gouden guldens, te late betaling, drie verbrande huizen en de nieuwe achthonderd zijn alle behouden. Er is geen optelsom van veertienhonderd gemaakt. De vicaris gaat mee naar Sloten totdat het geld komt. De kroniek vertelt de landdag van 22 juli pas hierna; die volgorde wordt niet veranderd.