Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

De Gelderse bevelhebbers dreigen de dorpen met plundering en brand. Verschillende Friese districten treffen daarop een regeling voor elf weken.

De brief uit Dokkum

De Gelderse raden en bevelhebbers stuurden de volgende brief aan Leeuwarderadeel:

Hun boodschap luidde:

De Gelderse raden en bevelhebbers (in modern Nederlands):

De raden en bevelhebbers van onze genadige heer, de hertog van Gelre, in Friesland laten u allen, rechters en gezamenlijke ingezetenen, geestelijken en wereldlijken van Leeuwarderadeel, weten dat George Schenck van Toutenburg met enkele edelen en andere verzamelde Hollanders zonder bevel van de keizer in de plaatsen en gebieden van onze heer is binnengedrongen. Zij willen daar schade aanrichten en de bewoners onderwerpen. Wij zullen tegen hen optreden als tegen opstandelingen.

Daarom bevelen en verzoeken wij u dringend, namens de hertog, uit ieder dorp twee gevolmachtigden naar ons leger te sturen. Wij geven hun met deze brief een vrijgeleide voor de heenweg en terugweg. Zij kunnen met ons spreken over de hulde en de afspraken die aan onze genadige heer toekomen. Daarna kunnen wij met hen behandelen wat voor uw aller welzijn het beste is.

Als u dit niet doet, zullen wij u namens onze heer met roof en brand straffen, om anderen tot voorbeeld te dienen.

Wij willen u ook niet verzwijgen dat wij zeker weten, uit geschriften en instructies die George Schenck voor Genemuiden heeft ontvangen, dat hij en zijn aanhangers van de keizer geen opdracht of bevel hebben gekregen om de onderdanen van onze heer schade te doen. Hij heeft daar op eigen initiatief om verzocht, zonder te bedenken welke schade en lasten u daarvan kunt ondervinden.

Dat zal verder ook blijken uit de brieven en bezwaren van meester Geert Mulaert. Dit alles brengt het land alleen maar verderf. Denk daar goed over na en kom zo spoedig mogelijk tot vrede. Dan weet u hoe u zich voortaan moet gedragen.

Gegeven te Dokkum, onder het geheime zegel van onze vorst, op 22 juni 1522.

Een bestand van elf weken

Na de oproep stuurden de afzonderlijke dorpen van Leeuwarderadeel, Menaldumadeel en Barradeel afgevaardigden naar het Gelderse leger. Deze gebieden waren nooit geheel Gelders geweest. De afgevaardigden onderhandelden over een regeling die niet langer dan elf weken zou gelden.

Zij moesten onmiddellijk toezeggen een bedrag gelijk aan vier jaar belasting te betalen. Daartegenover gold het bestand alleen zolang zij zich aan deze voorwaarden hielden:

• Zij mochten geen huizen of bruggen afbreken.
• Zij mochten geen dijken of dammen opgraven.
• Zij mochten geen krijgstuig gebruiken of achtervolgingen ondernemen op een manier die tegen de Geldersen gericht was.
• Als zij toch tegen deze afspraken handelden, verviel het vrijgeleide en had het geen enkele waarde meer.

Van Klaarkamp naar Gaasterland

Ondertussen hadden de Geldersen al het grootste deel van Het Bildt in brand gestoken. Op 26 juni keerden zij naar hun legerplaats bij Klaarkamp terug. De ruiters trokken naar Dokkum om later opnieuw een tocht naar Het Bildt te maken en het gebied verder onder hun macht te brengen.

Het voetvolk trok naar Bergum, vervolgens door de Wouden en naar Zeerckgeest bij Sloten. Graaf van Moers liet de mannen naar Gaasterland overzetten. Zij trokken naar Hemelum, daarna naar Warns en Scharl. Het leek of zij Stavoren wilden bestormen, waar Schenck van Toutenburg met zijn volk lag en de vesting verder versterkte.

Op 5 juli trokken de Gelderse soldaten Stavoren voorbij naar Workum, waar zij bleven liggen. De graaf kwam vanuit Sloten met drie gewapende seinschepen naar hen toe.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.