Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Het hof vervolgde zijn antwoord en gaf daarna een afzonderlijke brief voor de Friese vertegenwoordigers.

Het vervolg van het antwoord

Het hof namens Margaretha (in modern Nederlands):

De middelen en plannen van de stadhouder, de raad en u om Friesland tot gehoorzaamheid te brengen, vindt mijn genadige vrouwe goed en prijzenswaardig. Na zorgvuldig beraad heeft zij maatregelen genomen en verklaringen afgelegd waardoor zij hoopt met Gods hulp zeer spoedig de opstandige Friezen en andere ongehoorzame onderdanen tot keizerlijke gehoorzaamheid te brengen.

Mijn genadige vrouwe heeft ook vernomen over de raadsleden dat zij onderling vrienden en verwanten zijn en niet ter plaatse verblijven. Zij hebben bovendien veel andere ambten, wat niet behoort. Daarom wil zij binnenkort een goed, aanzienlijk en geleerd man als raadslid sturen, met bijzondere instructies om een goede regeling te handhaven en alles te verhelpen.

Niettemin verlangt en beveelt mijn genadige vrouwe u namens de keizer u voortaan als goede en trouwe onderdanen te gedragen: gehoorzaam aan de keizer, aan haar en aan zijn stadhouder en raad. Houd geen andere partij dan alleen de keizerlijke. Van haar kant zal zij zo tegenover u handelen dat u allen reden hebt tevreden te zijn en haar en de keizer te danken. Dat zult u spoedig merken, zodat de vijanden van de keizer in Friesland en elders zullen wensen dat zij verstandiger waren geweest.

Gedaan als boven.

Water halen, rond 1550.
Water halen, rond 1550.

Daarna vroegen de stadhouder en doctor Kempo Margaretha om een schrijven aan de prelaten, edelen, steden en anderen in Friesland over hun rechtvaardige bestuur. Zij gaf hun de volgende brief:

Plaatsen in de 16de eeuw

Een rechtszitting, rond 1550.
Een rechtszitting, rond 1550.

De brief van Margaretha

Margaretha schreef:

Margaretha van Oostenrijk (in modern Nederlands):

Margaretha, aartshertogin van Oostenrijk, hertogin en gravin van Bourgondië, regentes en landvoogdes, enzovoort.

Eerwaardige en goede, edele, lieve en zeer geliefde mensen. Enige tijd geleden hebben wij vernomen dat enkele vooraanstaande onderdanen van de keizer, onze geliefde heer en neef, in Friesland klaagden over de stadhouder en de leden van de raad. Zij zouden zich bij de uitoefening van hun ambt hebben misdragen en anders hebben gehandeld dan hun eed, hun dienst en de rechtvaardigheid van hen vereisten.

Om dit te verhelpen en te voorkomen dat er steeds meer twist en tweedracht zou ontstaan, tot grote schade van het land en zijn inwoners, hebben wij onpartijdige commissarissen aangewezen. Zij mochten niet aan de ene of de andere partij verbonden of verdacht zijn. Zij hebben onderzoek gedaan en ons hun bevindingen overgebracht.

Wij hebben die bevindingen uitvoerig laten bekijken en onderzoeken. Noch wij, noch de keizerlijke raad die bij ons is, hebben kunnen vaststellen dat de stadhouder of de Friese raadsleden zich in het algemeen of in afzonderlijke gevallen anders hebben gedragen dan goede en trouwe ambtenaren behoren te doen.

Daarom hebben wij hen voor hun diensten bedankt. Om hun naam te zuiveren en te voorkomen dat zij voor de beschuldigingen aansprakelijk worden gehouden, hebben wij besloten u dit te laten weten.

Wij verzoeken en bevelen u, namens de keizer, voortaan aan deze stadhouder en de raad gehoorzaam te zijn. Trouwe onderdanen zijn gehoorzaamheid verschuldigd aan degenen die de vorst tijdens zijn afwezigheid vertegenwoordigen.

Wij twijfelen er niet aan dat de stadhouder en de raad, volgens de bevelen die wij hun hebben gegeven, u behoorlijk zullen behandelen. Zij moeten recht en gerechtigheid toepassen op de machtigen zowel als op de eenvoudigen, zonder iemand voor te trekken. Zo behoort het volgens recht en rede te gaan.

Gedraag u daarom zoals wij van u verwachten. U zult ons daarmee eer en genegenheid bewijzen. Moge God u, eerwaardige en goede, edele, lieve en zeer geliefde mensen, bewaren.

Gegeven te Mechelen op 9 mei 1523. Ondertekend: Margareta. Door secretaris Desplegen.

Op het adres: aan de eerwaardige en goede edelen, steden en anderen die de Staten van de Friese landen vertegenwoordigen.

Een veerpont, rond 1550.
Een veerpont, rond 1550.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Een wagenwiel herstellen, rond 1550.
Een wagenwiel herstellen, rond 1550.
Graan dorsen, rond 1550.
Graan dorsen, rond 1550.
Wasgoed bleken, rond 1550.
Wasgoed bleken, rond 1550.
Een stadsomroeper, rond 1550.
Een stadsomroeper, rond 1550.
Een stadswacht, rond 1550.
Een stadswacht, rond 1550.

Dagelijks leven en beroepen

De kronieken van Worp

Boek 4: Friesland vanaf 1399

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 307-310 (PDF-bladzijden 396-399, tweede doorlopende exemplaar in het PDF-bestand).

Online kronieken, dagboeken en brieven

  • Het eerste grijze blok vervolgt het antwoord van de vorige pagina en eindigt met Gedaan als boven. De derde persoon is behouden.
  • De aanhef van de passage over de raden op blz. 308 is onregelmatig. De expliciete mededelingen over onderlinge vriendschap en verwantschap, niet in Friesland wonen, meerdere ambten en een nieuwe geleerde raadsheer zijn weergegeven zonder een ontbrekend zelfstandig naamwoord in te vullen.
  • De daarop volgende brief van Margaretha heeft een eigen grijs blok met titulatuur, volledige inhoud, gebed, plaats en datum, ondertekening, secretaris en adres. De vermelding van Desplegen duidt hier niet op een afzonderlijk bewezen aanwezigheid.