Britsum in de 16de eeuw
Britsum lag in de 16de eeuw op een grote terp in het open kleigebied. Het Beneficiaalboek van 1543 en de Monsterlijst van 1552 geven namen, grondsoorten, huren en bewapening van inwoners.
1543: kerkelijk land rondom het dorp
Een pondemaat was een Friese landmaat van iets minder dan 0,4 hectare. Een fenne was vooral weide, meedland was hooiland en zaailand was akkerland. In Britsum hoorden grote stukken land bij de kerkpatroon, pastorie, vicarie en kosterij.
De kerkpatroon had onder meer vijftien pondemaat weide op gemeenschappelijk land. Andere stukken lagen aan de Hogedijk, bij de Cornjumer Zijlsloot en langs wegen. Twee pachters betaalden samen 28 goudgulden per jaar voor een groot deel van dit land.
Bij de pastorie hoorde 28 pondemaat hooiland. Een deel grensde aan de Bildijk en de weg over Britsummer Nieuwland. Ook waren er weiden bij de Britsummer Meer, akkers bij het kerkpad en een huisplaats.
Landbouw rond 1550.
Boeren, weduwen en kloosters
De grenzen van percelen worden in 1543 aangegeven met namen van buren. Daardoor verschijnen onder meer Feycke Tyaerdtszoon, Jan Gerbranda, Johan Gerbranda, Sircktzien Donije, Douwe van Bourmania en verschillende weduwen in het register. Ook de kloosters Genezareth, Foswerd, Klaarkamp en Oldeklooster bezaten grond in de omgeving.
1552: wapens van achttien mannen
Bij de wapenschouw werden achttien mannen onder Britsum genoteerd.
- Feycke Tyaerdtszoon had een hellebaard, harnas en degen.
- Wpt Sipkes had een helm, spies, degen en ringkraag.
- Tyaert Sipkes had een degen maar moest een betere spies aanschaffen.
- Jacob Camp had spies, degen, helm en ringkraag.
- Hidde Herckes verscheen met stormhoed, spies en harnas en moest nog een ringkraag hebben.
- Symon Janszoon had een vuurwapen en degen.
- Scelte Gauckes moest zijn uitrusting aanvullen met harnas, ringkraag en helm.
Uitleg over de Monsterlijsten en de wapenschouw van 1552.
Een schoolmeester in 1563
Lambert Claesz wordt op 12 maart 1563 als koster in Britsum genoemd. De geschiedenis van de schoolmeesters vermeldt dat hij zeker ook schoolmeester was. Daarmee is onderwijs in het dorp al vroeg bij naam te volgen.
Britsum op de kaart van 1664
Schotanus tekende Britsum, Jelsum en Cornjum als afzonderlijke dorpskernen in het open kleigebied ten noorden van Leeuwarden. De kaart is uit 1664 en dus jonger dan de gebeurtenissen op deze pagina.
Britsum, Jelsum en Cornjum op de kaart van Schotanus uit 1664.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.