Dronrijp in de 19de eeuw
1842 en 1863: straatweg en spoor
In 1842 kreeg Dronrijp een verharde straatweg richting Leeuwarden en Franeker. In 1863 opende ten zuiden van het dorp de spoorlijn Harlingen-Leeuwarden. Het station lag ongeveer anderhalve kilometer buiten de kern. Treinen brachten reizigers en goederen naar Leeuwarden, Franeker en Harlingen. In 1895 kreeg het station een losspoor voor landbouwproducten.
Hooioogst rond 1800.
1839-1876: kaatsen op de terp en demping van de Haven
De oude terp bij de kerk was in de eerste helft van de eeuw nog hoog genoeg om er op te kaatsen. Een advertentie uit 1839 kondigde een kaatspartij aan die door de kastelein van Het Wapen van Dronrijp werd georganiseerd. In 1876 werd de terp afgegraven; de aarde werd onder meer gebruikt om de Haven, een oude opvaart bij de kerk, te dempen.
Vredenhof wordt sterk uitgebreid
Vanaf 1872 werd Gasthuis Vredenhof uitgebreid met nieuwe blokken kamers en een portierswoning. De eerste steen van de uitbreiding werd op 4 juni 1872 gelegd. Ook de nieuwe woningen bleven bedoeld voor behoeftige vrouwen.
Hooiwagen rond 1870.
Fabrieken langs de trekvaart
In de tweede helft van de 19de eeuw kwamen langs de trekvaart verschillende bedrijven. Vrachtschuiten bleven grondstoffen en producten vervoeren terwijl de spoorlijn vanaf 1863 een tweede vervoersroute bood.
Trekschuit rond 1850.
1847: een molen stort in tijdens het verhogen
In 1847 probeerden arbeiders de rogge- en pelmolen van Dronrijp ongeveer dertien voet hoger te plaatsen om meer wind te vangen. Tijdens het werk stortte de molen in en werd hij verbrijzeld. Een arbeider werd door een tros tegen het hoofd geslagen, kwam in een sloot terecht en overleed kort daarna.
1854-1858: stoomkracht, fabriek en brand
A.B. Ringnalda liet in 1854 een stoom-, olie- en houtzaagmolen bouwen. Vanaf 1855 kon het bedrijf behalve wind ook stoomkracht gebruiken. In de nacht van 1 op 2 augustus 1858 brandden molen en fabriek af, vlak voor een voorgenomen veiling. De verdwenen eigenaar werd later gearresteerd en wegens brandstichting veroordeeld.
1879: twaalfurige diensten in de aardappelmeelfabriek
Aan de trekweg kwam in 1879 een aardappelmeelfabriek. In de campagnetijd werkten er volgens het dorpsarchief veertig tot vijftig mensen. Zij draaiden twee lange ploegen: van zes uur ’s morgens tot zes uur ’s avonds en van zes uur ’s avonds tot zes uur ’s morgens. Daarmee kreeg fabrieksarbeid naast landbouw en ambacht een zichtbare plaats in het dorp.
Wat is nog zichtbaar?
- Het in de 19de eeuw uitgebreide Gasthuis Vredenhof.
- De oude spoorroute ten zuiden van het dorp; het oorspronkelijke station is verdwenen.
- De samengegroeide oude bebouwingslinten rond Skilpaed, Hearewei en Brêgebuorren.
Musea en bezoekerspunten
- Salviuskerk en kerkhof.
- Schatzenburg tijdens openstellingen.
- Het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium in Franeker voor het vervolg van Eisinga’s levensverhaal.
- Tresoar in Leeuwarden voor archiefonderzoek naar Menaldumadeel.
1863: de spoorlijn
De eerste trein tussen Leeuwarden en Harlingen reed via Deinum, Dronrijp en Franeker.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.