Dronrijp in de 17de eeuw
Twee dorpskernen groeien langs water en wegen
In de 17de eeuw lagen de kerkbuurt en de bebouwing bij de vaarten nog als afzonderlijke delen van Dronrijp. Mensen gingen te voet, met paard en wagen of per schuit. Via de trekvaart vanaf 1646 voeren trekschuiten en andere vaartuigen richting Franeker, Harlingen en Leeuwarden.
Dorpsleven rond 1650.
1608: het Camminghagasthuis
In 1608 werd in Dronrijp het Camminghagasthuis gesticht. Van het gebouw bleef later vooral een renaissance-gevelsteen bewaard. Zo’n gasthuis bood woonruimte aan mensen die zonder familiebezit of voldoende inkomen moeilijk zelfstandig konden wonen.
1650 en 1653: kerk en orgel
De Salviuskerk kreeg in 1650 classicistische zandstenen ingangsportalen. Drie jaar later bouwde Willem Meijnerts Bader er een orgel. Rond de kerk lagen ook school, kerkhof en voorzieningen voor armenzorg.
Boerderij, boter en markt
Het omliggende kleigebied was geschikt voor veeteelt en akkerbouw. Melk werd op de boerderij verwerkt tot boter en kaas. Een deel van zulke producten ging via de omliggende markten en waterwegen verder. Voor een groter marktcentrum in dezelfde streek zie Franeker in de 17de eeuw.
Bakkerij rond 1650.
Huizen en erven langs de route
Rond de kerk en langs de vaarten stonden huizen met open erven, tuinen en sloten ertussen. Kleine vaarwegen liepen vanaf erven naar het doorgaande water. De bebouwing rond kerk en vaart groeide in deze eeuw langzaam naar elkaar toe.
Zuivelbereiding rond 1650.
1690-1718: schoolmeester Roucoma houdt een dorpskroniek
Schoolmeester Hoyte Stoffels Roucoma hield tussen 1690 en 1718 een memoriaal bij over gebeurtenissen in Dronrijp. Hij schreef niet alleen over states en bestuurders, maar ook over buren, geloof en ambachtslieden. In 1694 liet de gereformeerde Roucoma bijvoorbeeld een nieuwe stoel maken door een katholieke timmerman. Hij noteerde ook een huwelijk tussen zijn katholieke buurman Rynk Pyters en de lutherse Marie; hun kinderen werden gereformeerd gedoopt.
Achtergrond
Roucoma kijkt naar buren, ambachtslieden en het weer
Roucoma was schoolmeester, koster en organist. Zijn aantekeningen maken gewone dorpscontacten zichtbaar. In 1694 liet hij als gereformeerde bijvoorbeeld een stoel maken door een katholieke timmerman. Hij beschreef ook een katholieke buurman die met een lutherse vrouw trouwde, terwijl hun kinderen gereformeerd werden gedoopt. Zulke notities laten zien dat verschillende geloofsgroepen in het dagelijkse dorpsleven naast en met elkaar leefden.
Roucoma keek ook naar het weer. Van hem zijn temperatuurgegevens uit januari 1709 en januari 1716 bewaard. In zijn memoriaal noteerde hij daarnaast stormen, onweer en andere opvallende weersverschijnselen. Het dorpsleven van Dronrijp in de kroniek van Hoyte Roucoma.
Het dorpsleven van Dronrijp in de kroniek van Hoyte Roucoma
Wat is nog zichtbaar?
- De Salviuskerk met zandstenen portalen uit 1650.
- Het Bader-orgel uit 1653 in de Salviuskerk.
- De gevelsteen die herinnert aan het in 1608 gestichte Camminghagasthuis.
Musea en bezoekerspunten
- Salviuskerk en kerkhof.
- Schatzenburg tijdens openstellingen.
- Het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium in Franeker voor het vervolg van Eisinga’s levensverhaal.
- Tresoar in Leeuwarden voor archiefonderzoek naar Menaldumadeel.
De trekvaart naar Leeuwarden en Harlingen
Vanaf 1646 veranderde de trekschuit het reizen tussen Leeuwarden, Franeker en Harlingen.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.