Hardegarijp - dorpsgeschiedenisHardegarijp 1781: aal verdwenen en een scheepje verplaatst
Twee afzonderlijke getuigenverklaringen van Alle Hendriks en Klaas Jans, op 21 februari 1781 bij het gerecht afgelegd.
Op een zondagmorgen in februari 1781 ontdekte Alle Hendriks uit Hardegarijp dat er aal uit zijn kaar was verdwenen. De kaar lag in een stroomsloot bij de buren. De avond ervoor had hij hem nog met een slot afgesloten.
Hij schatte dat er ongeveer 150 pond aal ontbrak, maar kon de hoeveelheid niet precies bepalen. Bij het slot stond vermeld dat het was afgesneden. Verderop vond hij nog enkele alen op het land.
Alle Hendriks ziet twee soorten voetafdrukken
Alle Hendriks was volgens zijn opgave in zijn 48ste levensjaar. Hij ging kijken bij het noordeinde van het land van Hendrik Doerkes. Daar zag hij nog een paar alen en voetsporen.
Aan de afdrukken meende Alle te kunnen zien dat twee personen met de aal over het land waren gegaan: de ene had grote voeten, de andere kleine. Hij wist niet waar zij daarna naartoe waren gegaan.
De sporen deden Alle ook vermoeden dat daar schippers hadden gelegen.
Alle kon niemand noemen die de aal zou hebben weggenomen. Hij ondertekende zijn verklaring op 21 februari 1781 in Bergum.
Klaas Jans vindt zijn scheepje bij een brug
Klaas Jans, eveneens uit Hardegarijp, was huisman en in zijn vijfendertigste levensjaar. Toen hij diezelfde zondag naar de kerk kwam in Rijperkerk, vond hij zijn kleine scheepje bij een brug dicht bij het Stegje. De avond ervoor had het achter zijn huis gelegen.
Ook was er iets veranderd bij een oude fuik die hij in zijn watermolen had gelegd. Hij vond die op of bij de molen terug.
Klaas wist niet wie zijn scheepje had verplaatst en kon zelfs niet zeggen of hij iets kwijt was geraakt. Hij deed daarover afzonderlijk verslag en tekende zijn verklaring eveneens op 21 februari 1781.
De beide mannen sloten hun verklaringen op 21 februari 1781 af met een eigen handtekening.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Hardegarijp
Plaatsen en verhalen
Hardegarijp - dorpsgeschiedenis
Hardegarijp in de 18de eeuw
Hardegarijp - getuigenverhalen uit de 18de eeuw
Rijperkerk in de 18de eeuw
Bergum - dorpsgeschiedenis
Bergum - verhalen uit de 18de eeuw
Focke Fockes en de verdwenen fuiken
Schippers bij een aalkaar in RijperkerkDagelijks leven
Afbeeldingen bij het dagelijks leven
Verantwoording bij de verklaringen
- Het woord schippers en de nadere terreinnaam Sijp[?] zijn onzeker. De leeftijd van Alle is het achtenveertigste[?] levensjaar. De kantlijn vraagt om doorzending met de verklaring wanneer de betrokkenen bekend worden, zonder aangetoonde uitvoering.
- Stegje en de precieze plaats- of handelingsformulering bij de oude fuik zijn onzeker. De fuik en het scheepje zijn niet automatisch aan de aaldiefstal toegeschreven.
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw
Bronnen
- Informatieboek van Tietjerksteradeel, toegang 13-38, boek 3, IB3-C14-D03.
- Diplomatische transcripties en moderne teksten uit de cumulatieve bronbewerking van C7-C16.
Verantwoording
Informatieboek van Tietjerksteradeel, boek 3, dossier IB3-C14-D03, scans 318-319. De twee verklaringen zijn afzonderlijk verwerkt naar de beschikbare transcripties en moderne teksten.
In de woorden over de ligging van de aal en de sporen zijn enkele plaatsnamen en terreinwoorden onzeker, waaronder Hendrik Doerkes, Sijp en Stegje.
Klaas vertelde over een verplaatst scheepje; hij wist niet of hem werkelijk iets was gestolen. Zijn verklaring is niet hetzelfde voorval als die van Alle.
Een verwante ontkenning in het dossier over de fuiken van Focke Fockes is niet gebruikt om hier een dader aan te wijzen. De kanttekening is alleen een opdracht voor een mogelijk vervolg.