Hardegarijp 1787: Jonge elzen en berken uitgetrokken

Alle verhalen en verklaringen uit Hardegarijp

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over jonge elzen en berken uitgetrokken.

Verklaringen en stukken: 1787: Jonge elzen en berken uitgetrokken

Deze inlichtingen zijn opgenomen voor Focke Ypeij, mederechter van Tietjerksteradeel en commissaris, op ambtshalve verzoek van de fiscaal van deze grietenij.

Sijtse Wijtzes, huisman in Hardegarijp, naar zijn beste weten drieëndertig jaar oud, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij verklaarde dat ongeveer zes weken eerder rondom de landen die hij gebruikte en langs de weg naast dat land banketten - opgeworpen stroken grond - waren gemaakt. Daarin hadden zij jonge elzen- en berkenboompjes geplant, in de bron aangeduid als 'geprickte'.

Ruim veertien dagen eerder had hij ontdekt dat het grootste deel van die geplante boompjes ontbrak. Naar zijn beste herinnering waren het er 'Sestehalf hondert', oftewel ongeveer vijfhonderdvijftig. Ze waren uit de grond getrokken en hem ontstolen. Hij wist niet wie dat had gedaan. Omdat er veel over werd gepraat, had hij het voorval op de 12de van deze maand voor het eerst gemeld bij de dorprechter van Hardegarijp.

Verder wist hij niets. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende die in Bergum op 19 april 1787.

Lieuwe Jans, wonend onder Hardegarijp, in zijn negenendertigste levensjaar, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij verklaarde dat hij eerst op het stuk land van de erfgenamen van Sijtze Jans onder Hardegarijp banketten had gemaakt en daar vóór Lichtmis 1787 een partij elzenboompjes had geplant. Ze worden aangeduid als 'geprickte'. Ongeveer drie weken geleden had hij ontdekt dat er boompjes waren uitgetrokken en verdwenen. Naar zijn beste telling waren het tweehonderdeenentwintig elzenboompjes.

Verder had hij de boerderij van professor Manger te Hardegarijp gehuurd. Daarbij hoort een stuk land op Bergumerveen. Langs de kanten van dat land had hij vóór en omstreeks Lichtmis 1787 banketten gemaakt en vervolgens een partij jonge elzen- en berkenboompjes geplant, opnieuw met de aanduiding 'geprickte'. Een deel daarvan had hij enige tijd geleden, en een partij nog deze morgen, uitgetrokken en gestolen aangetroffen. Naar zijn beste telling waren het samen driehonderdvierenzestig boompjes.

In het begin had hij over deze diefstallen gezwegen in de hoop alsnog te ontdekken wie de bomen had gestolen. Toen er uiteindelijk veel over werd gesproken, had hij op de 16de van deze maand voor het eerst aan de dorprechter van Hardegarijp verteld wat hem bekend was. Hij wist helemaal niet waar de verdwenen bomen waren gebleven of wie ze hem had ontstolen. Meer kon hij niet zeggen. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende die in Bergum op 19 april 1787.

Oeds Arnes, huisman onder Hardegarijp, in zijn zesendertigste levensjaar, verscheen en werd volgens het formulier voor de mennonieten beëdigd en ondervraagd. Hij verklaarde dat hij op de 14de van deze maand met het schip van Veenwoudsterwal uit Leeuwarden voer. Men vertelde Oeds dat Sijtse Wijtzes uit Hardegarijp een partij geplante jonge boompjes was ontstolen. Een van het gezelschap zei onder meer te denken dat er ook bomen van Oeds waren gestolen. Toen Oeds thuiskwam, ging hij onmiddellijk naar zijn twee stukken land, waarvan het ene in de zogenaamde Ade hoff ligt.

Daar had hij ongeveer veertien dagen eerder een hele partij jonge berkenboompjes geplant, in de gemaakte banketten en tussen de stobben. Geprickte. Naar zijn beste telling en schatting vond hij ze allemaal verdwenen: ongeveer negenhonderd geplante berkenboompjes.

Hij wist niet wie hem die bomen had ontstolen. Omdat er veel geruchten over deze diefstal kwamen, had hij dit op de 17de van deze maand aan het gerecht gemeld. Meer wist hij niet. Na voorlezing sloot hij zijn verklaring af en ondertekende die in Bergum op 19 april 1787.

De inlichtingen zijn afgelegd voor mederechter en beëdigd klerk te Bergum op 19 april 1787, met ondertekeningen F. Ypeij en C. Wilhelmij. De marge vermeldt 'Beschikking als de vorige', zonder de inhoud hier uit te schrijven.

Waarneming en bericht: wat Oeds op het schip hoorde is een bericht van niet bij naam genoemde medereizigers. Het bezoek aan zijn land en de verdwenen bomen beschrijft hij als eigen waarneming. De drie eigenaars/gebruikspercelen en hun aantallen zijn niet tot één verlies samengevoegd.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.