Sijpke Ebes (in modern Nederlands)

Sijpke Ebes, boerenknecht bij Andries Wijtzes te Hardegarijp, in zijn 22 ste levensjaar, verklaarde onder ede dat hij op maandagochtend de veertiende bij het opstaan uit een broek een beurs met zes gulden en tien stuivers miste. Hij somde twee drieguldens, een zestehalf, een vierdehalf en een stuiver op. De vorige avond had hij het geld in de zijzak van die broek gedaan en er een muts op gelegd.

De muts zat 's morgens in een andere broek in een boerenbuis, maar de beurs met geld ontbrak.

Hij wist niet stellig wie het had gedaan. Hij verdacht Tjibbele Wouters, die bij dezelfde boer als knecht woonde. Ten eerste had hij enige tijd eerder de drieguldens bij Tjibbele gewisseld, zodat die wist dat hij dergelijke munten had.

Ten tweede had Sytze Freerks, met wie Tjibbele die ochtend op het land was geweest om gras te halen, hem verteld dat Tjibbele twee drieguldens afschuurde. Volgens de getuige was dat waarschijnlijk om het rode krijt ervan af te krijgen. In zijn eigen beurs, waarin de drieguldens hadden gezeten, ook een stukje rood krijt zat.

Een derde driegulden die de getuige de vorige avond had uitgegeven en die in dezelfde beurs had gezeten, was ook met rood krijt besmeurd geweest.

Tjibbele vertelde hem diezelfde dag, toen hij van het land thuiskwam, dat hij een driegulden had uitgegeven. Maar toen hij ervan beschuldigd werd het genoemde geld uit de broek te hebben genomen, ontkende hij dat nadrukkelijk. Verder kon de getuige alleen zeggen dat de boer Tjibbele op diens verzoek meteen uit dienst had laten gaan.

Hij wist niet waar hij gebleven was. Na duidelijke voorlezing plaatste hij zijn handmerk te Bergum op 17 juli 1806.

Dit is het eigenhandig geplaatste handmerk van Sijpke Ebes, in tegenwoordigheid van P.M.B.Braunius.

Sytze Freerks (in modern Nederlands)

Sytze Freerks, ongehuwd, wonend bij Pytter Beens te Rijperkerk en momenteel dagelijks werkend bij Andries Wijtzes te Hardegarijp, in zijn 22 ste levensjaar, verklaarde onder ede dat hij maandagochtend vroeg, de veertiende, met Tjibbele Wouters, knecht van Andries Wijtzes, naar het land was gereden om twee wagenladingen hooi te halen. Nadat die geladen waren, ging Tjibbele op het land zitten om twee drieguldens met zand af te schuren. Hij zei dat die met rood krijt waren besmeurd, omdat er krijt zat in de zak waarin hij ze had bewaard.

Vervolgens vroeg de getuige Tjibbele of hij de drieguldens bij thuiskomst tegen ander geld wilde wisselen. Zij werden het daarover eens. Maar thuis zei de vrouw van Andries Wijtzes dat hun knecht Sijpke zijn broek met geld miste.

Zij vroeg of de getuige die ook had opgeborgen. Hij ontkende dat en herinnerde zich meteen dat Tjibbele die ochtend op het land de twee drieguldens met zand had afgeschuurd. Die had gezegd dat ze besmeurd waren geraakt door een stuk rood krijt in dezelfde zak.

De vrouw sprak Tjibbele daarop aan. Hij ontkende niet dat hij twee drieguldens had afgeschuurd, maar zei dat hij die had gekregen van Sijbe Tjeerds te Tietjerk. Van Sijpkes geld wist hij niets.

Daarna zei Tjibbele dat hij uit dienst wilde. Hij ging weg om, naar hij zei, de dorprechter te halen. De getuige ging naar huis om zich aan te kleden voor de Leeuwarder kermis.

Toen hij bij Andries terugkwam, was Tjibbele al vertrokken. Hij had hem daar niet meer in dienst gezien.

Verder wist hij niets. Na duidelijke voorlezing ondertekende hij te Bergum op 17 juli 1806.

Sytze Freerks.

Sijbrigje Wijtzes (in modern Nederlands)

Sijbrigje Wijtzes, vrouw van Andries Wijtzes, wonend te Hardegarijp, naar haar beste weten 46 jaar oud, verklaarde onder ede dat op maandagochtend vroeg haar knecht Sijpke Ebes bij haar kwam. Hij zei dat hij uit zijn broek een zak met zes gulden en tien stuivers miste. Daarop riep de getuige Sytze Freerks, een ongehuwde arbeider die bij hen werkte en 's morgens van het land thuiskwam, even apart.

Zij vroeg of hij wist waar de zak met geld van Sijpke gebleven was. Lijtze antwoordde: "Nee." De getuige ging meteen weer bij hem weg.

Later hoorde zij Lijtze en haar andere knecht Tjibbele Wouters, die samen hooi hadden gehaald, in het buitenhuis over het geval praten. Zij kon niet met zekerheid zeggen wat zij zeiden. Daarna zei Tjibbele tegen haar dat hij weg wilde.

Hij ging direct naar de dorprechter en kwam met hem terug. In tegenwoordigheid van de dorprechter betaalde zij Tjibbele zijn verdiende loon. Toen vertrok hij.

Zij wist niet waarheen. Verder wist zij niets. Na duidelijke voorlezing ondertekende zij te Bergum op 17 juli 1806.

Sijbrigje Wijtzes.

Sijbe Tjeerds (in modern Nederlands)

Sijbe Tjeerds, huisman te Tietjerk, in zijn 47 ste levensjaar, verklaarde onder ede dat hij op de Bergumer meimarkt van 1806 van Tjibbe Wouters uit Hardegarijp een zwartbonte koe had gekocht voor tweeënveertig caroligulden. Ongeveer veertien dagen na de aankoop verkocht hij die koe op de markt te Leeuwarden voor achtenveertig caroligulden.

Hij had toen geld voor de verkochte koe ontvangen en had diezelfde dag hetzelfde soort geld aan Tjibbe Wouters uitbetaald. Daaronder waren naar zijn begrip ook drieguldens geweest. Hij kon echter niet met zekerheid zeggen hoeveel.

Verder wist hij niets. Na duidelijke voorlezing ondertekende hij te Bergum op 21 juli 1806.

Sijbe Tjeerds.

Tjibbe Wouters (in modern Nederlands)

Tjibbe Wouters, nu wonend te Suawoude, in zijn 20 ste levensjaar, verscheen na oproeping en verklaarde bij zijn verhoor het volgende. Afgelopen maandagochtend woonde hij nog als knecht bij Andries Wijtzes te Hardegarijp. Hij was met diens arbeider Sytze Freerks naar het land gegaan om hooi te halen.

Nadat de wagens geladen waren, had hij twee drieguldens afgeschuurd die met rood krijt waren besmeurd. Ze hadden in zijn beurs gezeten, waarin een stukje rood krijt zat. Hij had de twee munten de voorafgaande zondagochtend in die zak gestoken, zonder te beseffen dat het krijt erin zat.

Op de Bergumer meimarkt van 1806 had hij een zwartbonte melkkoe voor tweeënveertig caroligulden verkocht. Ongeveer veertien dagen later was die koe te Leeuwarden betaald, grotendeels met groot geld. Daaronder waren enige drieguldens geweest, maar hij wist niet hoeveel.

Twee daarvan had hij zondagochtend in zijn zak gedaan, waardoor ze met het rode krijt besmeurd waren geraakt.

Toen de getuige afgelopen maandagochtend met Sytze Freerks bij het huis van Andries Wijtzes terugkwam, hoorde hij wel te merken.]dat er onenigheid was. Toen hoorde hij dat Sijpke Ebes, de andere knecht van Andries Wijtzes, geld kwijt was. De vrouw van Andries, Sijbrigje Wijtzes, vertelde hem dat.

Omdat hij die ochtend op het land twee drieguldens had schoongeschuurd, dacht hij dat men hem gemakkelijk van de diefstal kon beschuldigen.

Hij verliet meteen het erf van zijn baas, ging naar dorprechter Uilke Pytters en vroeg hem mee te gaan om. De dorprechter ging direct mee. De getuige ontving zijn achterstallige loon en vertrok.

Hij wist niet wie het geld had genomen, maar verklaarde dat hij de dader niet was. Na voorlezing ondertekende hij te Bergum op 21 juli 1806.

Tjibbele Wouters.