Kimswerd in de 18de eeuw
In de 18de eeuw was Kimswerd een klein landbouwdorp met een kerk, school, boerderijen en woningen langs de oude kern en de vaart. Uit de gegevens over de schoolmeesters komen enkele inwoners opvallend dichtbij.
1724: Eeltie Dirks, schoolmeester en dorpsrechter
In maart 1724 werd Eeltie Dirks als lidmaat aangenomen. Hij werd daarbij "schooldienaar en dorpsrechter te Kimswerd" genoemd. Twee jaar later trouwde hij in het dorp met Jents Alberts uit Pingjum. In 1756 werd hij nog als schoolmeester vermeld.
1756: Andreas Cruger neemt de school over
In 1756 kwam Andreas Cruger, ook geschreven als Crijger, vanuit Zurich naar Kimswerd. Ook hij was schooldienaar en dorpsrechter. Cruger was in 1723 in Bolsward geboren en bleef tot zijn dood op 27 januari 1801 in functie.
Zijn traktement bedroeg aan het einde van de eeuw 150 gulden per jaar. Daarbij kwamen de schoolpenningen die ouders betaalden en een vrije woning. Het schoolmeesterschap bestond dus uit een vast inkomen, betalingen van leerlingen en huisvesting.
De nalatenschap van Ibella Ida blijft merkbaar
De bepalingen uit het testament van Ibella Ida van Tiara uit 1689 werkten in de 18de eeuw door. De beheerders van haar nalatenschap moesten het familiegraf in Kimswerd blijven inspecteren. Aan de kerk en de diaconie waren jaarlijkse uitkeringen verbonden zolang aan de voorwaarden werd voldaan.
1795: dansen rond de vrijheidsboom
Op 31 maart 1795 werd in Kimswerd een vrijheidsboom opgericht. Schoolmeester Andreas Cruger sprak daarbij volgens het bewaarde bericht "met gepasten ijver" een vers uit. Daarna werd het Vrijheidsfeest besloten met het dansen van de Carmagnole rond de boom. De Carmagnole was een Franse revolutionaire melodie en dans. Vrijheidsbomen waren in 1795 openbare symbolen van de nieuwe Bataafse orde; op veel plaatsen werd er tijdens de feestelijkheden omheen gedanst.
Vrijheidsbomen en de Bataafse omwenteling in Friesland, 1795-1797
1796: reisjournaal van Kimswerd naar Hamburg
Van 23 juni tot 8 juli 1796 reisden E.H. Bonnema uit Kimswerd en Gerben Jans Kingma uit Workum via Emden en Bremen naar Hamburg en terug. Van die reis is een journaal van 35 pagina's bewaard. Bij de tekst horen ook een tabel met reistijden en een lijst van logementen. De catalogus noemt beide mannen als mogelijke schrijver.
De online catalogus beschrijft het journaal, maar bevat niet de tekst van de 35 pagina's.
Catalogusbeschrijving van het reisjournaal van Bonnema en Kingma uit 1796
Landbouw en dijken
Kimswerd lag in het vruchtbare kleigebied tussen Harlingen en Bolsward. Boerderijen waren afhankelijk van sloten, vaarten, wegen en de bescherming door dijken en sluizen. Voor veel gezinnen volgde het werk het ritme van zaaien, hooien, oogsten, melken en winterverzorging van het vee.
Wat is nog zichtbaar?
- de Laurentiuskerk en de oude terp;
- de oude structuur van het dorp rond kerk, weg en vaart;
- de grafkelder en grafzerk die door de nalatenschap van Ibella Ida werden onderhouden.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.