Midsland in de 17de eeuw
Midsland werd een plaats waar bestuur, handel en het boerenleven samenkwamen. Het dorp lag op hogere grond, met weiden in de lagere polder en verbindingen over de zandige hoofdweg. Na de splitsing van het eilandelijke bestuur in 1612 kwam er voor Oost-Terschelling een drosthuis in Midsland.
De drost vertegenwoordigde het bestuur. Bij het drosthuis kwamen daarom niet alleen grote beslissingen over het eiland ter sprake, maar ook dagelijkse zaken als lasten, bestuur en rechtspraak.
Een dorpsstraat rond 1650, algemene illustratie.
Oosterburen 23 uit 1648
Een gevel aan Oosterburen 23 draagt het bouwjaar 1648. De monumentenbeschrijving noemt onder meer siermetselwerk en een binnenkamer. Een ander huis, Oosterburen 12, heeft het jaartal 1698 en dezelfde traditie van baksteenversiering. De voorgevels aan Oosterburen zijn nog in het dorp te vinden.
Naast de woningen stonden boerderijen en bijgebouwen. Melk, boter en vee waren dagelijkse producten. Niet elke koopman of arbeider woonde in een stenen huis met versierde voorgevel. Aan Oosterburen zijn gevels en metselwerk uit die tijd bewaard.
Boter karnen rond 1650, algemene illustratie.
De brand van West in 1666
De Engelse soldaten vielen in 1666 West-Terschelling aan en staken daar huizen in brand. Er zijn geen gecontroleerde gegevens gevonden om die brand ook als een verwoesting van Midsland te beschrijven. De historische verslagen richten zich op het westelijke dorp. Het verslag van de brand in West maakt onderscheid tussen oorlogsverslagen en eigen waarnemingen.
Een plaatselijke markt rond 1650, algemene illustratie.
De Engelse aanval beperkte zich tot West-Terschelling. Uit de aanval is een verslag van een Engelse deelnemer bewaard en uit 1667 een brief van de getroffen eilandbewoners.
Gedrukte berichten over de aanval van 1666
De Engelsen verbrandden West-Terschelling en trokken weer naar hun schepen. Holmes in de London Gazette beschreef hoe zij hun aftocht bij hoogwater moesten beginnen. In het Engelse pamflet staan de landing, de brandstichting en het vertrek.
Het verslag van Den Heussen (1667)
De akkers, melk en hooilanden van Oost-Terschelling
Rond de hogere dorpsgronden lagen akkers en moestuinen. Daar groeiden gewassen die de gezinnen en hun dieren nodig hadden. Ten zuiden van de dorpsweg lagen de graslanden en hooilanden van de polder. Het gras leverde wintervoer. Aan de noordkant lagen de duinen, die ook werden gebruikt om vee te laten grazen en om brandstof en materiaal te halen.
Melk, boter, vlees en graan kwamen voor een deel uit het eigen boerenbedrijf. Dat betekende niet dat ieder gezin alles zelf produceerde: handelaren, scheepvaart en de verbinding met West en de vaste wal bleven nodig. Een boer kon naast het landwerk als schipper, visser of strandvonder geld proberen te verdienen.
De dorpelingen gebruikten de doorgangen van de hogere woonplaatsen naar de weilanden, het wad en de duinen. Akkerland werd beschermd tegen zand en wind. Vanuit West-Terschelling kwamen de koopvaardijschepen en het nieuws van het zeegat.
Hoorn op het oostelijke eiland
In Hoorn stonden de Sint-Janskerk, boerderijen en dorpsgrond centraal. De dorpsgeschiedenis liep niet gelijk met die van de havenplaats West-Terschelling.
1612: Midsland en het bestuur van Oost-Terschelling
In 1612 gingen Oost-Terschelling en West-Terschelling bestuurlijk uiteen. Het bestuur van de oostelijke dorpen was verbonden aan Midsland. In het gemeentearchief beginnen de bewaarde stukken met deze scheiding. Het vroegere Galgeduin in de omgeving hoorde bij de oudere eilandelijke rechtspraak.
Wat is nog zichtbaar?
- Oosterburen 23, met bouwjaar 1648.
- Oosterburen 12, met bouwjaar 1698.
- De oude dorpsstructuur rond Oosterburen en Westerburen.
Andere dorpen en eeuwen
Wilt u reageren?
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.