Oostermeer 1773: schoenen met zilveren gespen van Klaas Jacobs en twee reizende vrouwen

Alle verhalen en verklaringen uit Oostermeer

Schoenen met zilveren gespen van Klaas Jacobs en twee reizende vrouwen. 21 augustus 1773.

Klaas Jacobs zoekt zijn schoenen

Klaas Jacobs, een huisman uit Oostermeer van ongeveer 33 of 34 jaar, was op 20 augustus 1773 naar Suameer geweest. Bij thuiskomst ontmoette hij een onbekende vrouw. Binnen vertelde zijn vrouw dat zijn schoenen met zilveren gespen verdwenen waren toen zij naar het privaat ging.

Klaas ging meteen naar buiten en vond de onbekende vrouw laag bij de sloot zitten. Hij sprak haar aan, maar zij ontkende. Hij zag een schoen in het water en ging gereedschap halen om hem eruit te halen. Toen hij terugkwam, was de vrouw naar de school gelopen.

Met de dorpsrechter ging Klaas naar de school. Daar vonden zij twee onbekende vrouwen, onder wie degene die hij had aangesproken. Beiden ontkenden iets van de schoenen te weten. De vrouw die hij had ontmoet, noemde zich Lijsbert Hendriks. Klaas kende haar niet en had haar de schoenen niet zien meenemen.

Lijsbert zei volgens Klaas uit het graafschap Bentham te komen. Klaas herkende de getoonde schoen en gesp met de letters K t als de zijne en zette na voorlezing zijn merk.

Joukjien Hendriks had de deur opengelaten

Joukjien Hendriks, in haar zesentwintigste levensjaar, had de voordeur opengelaten toen zij naar het privaat ging. Zij kon de deur van daaruit niet zien. Bij terugkomst miste zij de schoenen van haar man met zilveren gespen, gemerkt K t. Kort tevoren hadden die nog tussen de kast en de wieg gestaan.

Bij de plek waar de onbekende vrouw had gezeten zag Joukjien een schoen in de sloot drijven. Zij viste ook de andere schoen uit het water. De getoonde schoenen en gespen herkende zij als die van haar man. Zij had de vrouw niets zien stelen. Zij meende dat niemand anders gelegenheid had gehad, omdat er in die tijd geen ander bij hun huis was geweest.

Joukjien had de onbekende vrouw op de weg zien gaan toen zij omstreeks vijf uur naar het privaat ging. Bij de vrouw kwamen ook appels tevoorschijn die Joukjien als de hare aanduidde. De vrouw liet ze liggen toen zij naar de school ging.

In de school wordt een gesp gevonden

De vrouw die in de school woonde, vertelde dat twee onbekende vrouwen op donderdagmiddag bij haar waren gekomen. Zij noemden zich Anna Catrina Doijen en Lijsbert Hendriks. Zij hadden bonen bij zich. De bewoonster kookte die en daarna aten zij ze op. De reizigsters bleven er die nacht.

Vrijdagmiddag ging Lijsbert weg en kwam omstreeks vijf uur terug. Kort daarna kwamen Klaas en de dorpsrechter. Lijsbert ontkende de schoenen te hebben gestolen. De vrouwen werden aangehouden. Later vond de bewoonster onder in de lessenaar, waar wat hooi lag, een zilveren gesp met een band eraan. Hij leek op Klaas' andere gesp en droeg de letters K t. Zij bracht hem aan.

De bewoonster wordt Jellijen Jans genoemd en was ruim dertig jaar. Zij vond de gesp de volgende ochtend. Zij vermeldde bovendien dat Lijsbert een dergelijk lint uit haar zak had gehaald. Zij zette haar eigen merk onder de verklaring.

Buren herkennen de reizigsters

Minke Aukes, de ongeveer zeventigjarige vrouw van dorpsrechter Oeble Brammerts, had de twee vrouwen donderdagmiddag bij haar huis gehad. Zij gaf hun een stuiver, waarna zij vertrokken. Zij herkende hen als de vrouwen die nu vastzaten.

Antje Sijttes zag op donderdag een onbekende vrouw aan haar huis bedelen. Later zag zij de twee aangehouden vrouwen bij het gerecht. Zij herkende in elk geval de jongste als de vrouw die bij haar was geweest.

Antje was de vrouw van Gaele Dirks en in haar veertigste levensjaar. Zij had ook een andere vrouw op de weg bij haar huis gezien. Wat zij de bedelaarster gaf, is niet betrouwbaar gelezen.

Aaltje Wijbrens herkent in elk geval de jongste

Aaltje Wijbrens, weduwe van Casper Pytters in Oostermeer, in haar zesendertigste levensjaar, had die donderdag een onbekende bedelende vrouw aan haar huis gehad. Zij gaf haar iets, waarna de vrouw weer vertrok. Aaltje meende dat de twee gedetineerde vrouwen dezelfde waren die bij haar waren geweest. In elk geval wist zij heel goed dat de jongste bij haar huis was gekomen. Op 21 augustus ondertekende zij haar verklaring.

Het bewaarde slot van Anna Catrina Doijens verklaring

In het bewaarde slot staat dat Anna Catrina Doijen en haar reisgenote Lijsbert Hendriks door de dorpsrechter waren aangehouden en gevangengenomen. Anna kon niets meer verklaren en zette op 21 augustus 1773 in Oostermeer haar eigen merk.

Lijsbert Hendriks ontkent de diefstal

Lijsbert vertelde dat zij wegens slechte behandeling door haar man was vertrokken. In Groningen had zij zich aan Anna Catrina Doijen verhuurd. Samen wilden zij naar Amsterdam om te zien of zij daar een dienst kon krijgen. Enige dagen eerder waren zij uit Groningen vertrokken.

Lijsbert noemde als geboorteplaats Wilsum in het graafschap Bentham. Zij was ongeveer veertig jaar en getrouwd met Hendrik Adolf Helmers. Anna’s overleden man was een neef van Lijsberts man geweest.

Op donderdag kwamen zij in Oostermeer. Daarna gingen zij naar de school en bleven bij de vrouw die daar woonde. De volgende middag ging Lijsbert eten zoeken. Onderweg beschuldigde een boer haar ervan schoenen met zilveren gespen te hebben gestolen.

Bij twee of drie huizen hadden zij iets gevraagd. Een boertje gaf een stuiver. Lijsbert ondertekende later met haar eigen merk.

Lijsbert zei nooit bij of in zijn huis te zijn geweest. Zij ontkende iets van de schoenen en gespen te weten en wist naar eigen zeggen niet hoe de gesp met de band in de school was gekomen. Zij verklaarde geheel onschuldig te zijn. De verklaringen werden op 21 augustus 1773 in Oostermeer afgelegd.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.