Oostermeer 1796 - drie verklaringen over inbraak in de melkkelder op het Witveen | Toenentoen.nl
Oostermeer 1796 - Haje Pieters hoort zijn hond blaffen
Historische aangifte of getuigenverklaring uit 1796, vastgelegd bij het gerecht van Tietjerksteradeel.
In de nacht tussen 27 en 28 december 1796 hoorde Haje Pieters uit Oostermeer zijn hond blaffen. Hij ging op onderzoek uit bij zijn woning. Op 30 december 1796 legde hij in Bergum een verklaring af. Friesland maakte toen deel uit van de Bataafse Republiek.
De verklaring van Haje Pieters
Haje Pieters was in Oostermeer en in zijn zevenendertigste levensjaar. Hij werd opgeroepen, ondervraagd en beëdigd.huisman
De gebruikelijke aanduiding voor een boer.
Hij verklaarde dat in de nacht tussen 27 en 28 december 1796 met geweld een gat in de van zijn woning was gebroken. Langs die opening was de deur opengemaakt.gevel
De buitenwand van een huis.
Haje hoorde 's nachts het blaffen van zijn eigen hond. Dat maakte hem opmerkzaam op wat er bij zijn huis gebeurde. Hij ging kijken en deed onderzoek. Hij wist niet of er iets was meegenomen.
Haje kon niet verklaren wie dit had gedaan.
Zijn verklaring werd duidelijk voorgelezen. Haje tekende met zijn eigen hand in Bergum op 30 december 1796. Zijn naam staat bij zijn handtekening als "haje Pyters".
In Oostermeer in de 18de eeuw staan andere gebeurtenissen uit dezelfde periode. De inbraken op het Witveen in december 1796 werden eveneens bij het gerecht van Tietjerksteradeel gemeld.
Dit verhaal staat ook in het verhalen uit Oostermeer tussen 1796 en 1802. Andere dorpen komen aan bod in het overzicht van Tietjerksteradeel, 1795-1802.
Andere zaken op dezelfde locatie
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Oostermeer en omgeving
Plaatsen en verklaringen
Oostermeer in de 18de eeuw
Verhalen uit Oostermeer
Geschiedenis van Oostermeer
Inbraken op het Witveen in 1796
Bergum in de 18de eeuwDagelijks leven en bestuur
Afbeeldingen uit dezelfde periode
Verantwoording van de tekst
Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.
Meer over het dagelijks leven
Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw
Bronnen
Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 5, EA-2, dossier IB5-EA-2-D05, verklaring V08, scans 000026-000027. Eigen slot op 30 december 1796; gezamenlijk protocol vermeldt 30 december 1797. Diplomatische transcriptie en volledige moderne hertaling uit de cumulatieve bronbewerking van 13 oktober 2026.
Verantwoording
De getuige spreekt in de akte in de derde persoon. Hij hoort het blaffen van zijn eigen hond en onderneemt daarop onderzoek. Het moeilijk leesbare werkwoord na "dien dieven" laat geen zekere beschrijving toe van wie hij precies zag of doorzocht. De doorlopende tekst geeft alleen de herkenbare handeling weer; hij heeft geen dader geïdentificeerd.
In de transcriptie staat "gevel[?]" en later "bij[?] iets mede genomen". Het woord gevel is hier als meest waarschijnlijke lezing gebruikt; het kan niet als zeker worden beschouwd. De formulering "hij wist niet of iets was meegenomen" geeft de verklaarde onzekerheid weer, niet een vaststelling dat niets is verdwenen.
De eigen verklaring van Haje eindigt met de datum 30 december 1796; het gezamenlijke protocol noemt 30 december 1797. Beide jaartallen zijn in de bron aanwezig. De ondertekening is "haje Pyters". De akte noemt geen verdachte en bevat geen vonnis.
De weergegeven boerderij, de hond en de nachtelijke scène zijn algemene afbeeldingen, geen reconstructies van Hajes woning of een aangetoonde inbreker. De inbraken op het Witveen betreffen afzonderlijke verklaringen; de bron legt geen verband tussen de daders.