Oudkerk 1791: Een horloge, een ketting en een horlogemaker

Alle verhalen en verklaringen uit Oudkerk

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over een horloge, een ketting en een horlogemaker.

Verklaringen en stukken: 1791: Een horloge, een ketting en een horlogemaker

Informatie opgenomen door Fokke Ypeij, mederechter van Tietjerksteradeel, als commissaris, op verzoek van de fiscaal van deze grietenij, vanwege zijn ambt, om te dienen zoals behoort.

Sijds Klases, vrijgezel, nu timmerknecht in Oudkerk, ongeveer 28 jaar oud, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij verklaarde dat hij op de vijftiende van deze maand als vrijgezel was komen wonen bij de weduwe van Oene Douwez in Oudkerk.

In zijn eiken kist, die hem toebehoorde, had hij zijn horloge op zijn kleding gelegd. De beschrijving van de buitenste kast bevat 'Van Leer had' en is niet geheel zeker te lezen. De daarop volgende kast was van gedreven zilver. Op de wijzerplaat stond 'Hard London', en 'Fecit' stond dwars geschreven. Aan het horloge zat een zilveren ketting met twee sleuteltjes en een zilveren plaat.

Verder had hij in dezelfde kist, in zakjes, ruim twintig carolus aan geld liggen dat hij had ontvangen. Het bestond uit een 'Spacie Goutgulden', enige daalders en vermoedelijk zes verdere 'Schalen'.

Afgelopen vrijdagmorgen omstreeks tien uur had hij de kist geopend en alles nog in orde aangetroffen. Daarna had hij de kist weer volgens zijn gewoonte goed op slot gedaan. De volgende dag, 's avonds tussen zeven en acht uur, opende hij de kist opnieuw. Zij zat toen goed op slot. Hij miste daarin zijn genoemde horloge en al het geld dat hij er de vorige keer in had laten liggen. Hij zag geen enkele beschadiging aan de kist. Het leek hem zeer waarschijnlijk dat die met een sleutel was geopend en weer gesloten.

Hij wist niet wie dit had gedaan. Ook wist hij niet of er onbekenden bij de weduwe van Oene Douwez in huis waren geweest. Er was alleen een vrouw, hier Jitske genoemd, van wie hij dacht dat zij Rintske heette. Zij had twee kinderen bij zich en zei dat zij de vrouw was van Ypke Ypres, schipper in Marssum.

Die vrouw en haar kinderen waren op de vijftiende al in het huis toen Sijds daar aankwam. Zij bleef er tot zaterdag de 23ste. Toen voer zij tussen drie en vier uur 's morgens met de Oudkerkster schippers naar Leeuwarden.

Verder zei Sijds dat hij zich gisteren naar Leeuwarden had begeven om te vernemen of hij iets over het verdwenen horloge kon ontdekken. Uiteindelijk kwam hij bij een horlogemaker aan de Wirdumerdijk. Die gaf hem nauwkeurige informatie over het gestolen horloge en de eraan zittende ketting. De beschrijving was zodanig dat Sijds meende dat het zijn eigen horloge was geweest.

De horlogemaker, wiens naam Sijds niet wist, vertelde hem dat zaterdag vóór de middag een jonge, vlugge man hem dat horloge met de zilveren ketting had getoond. De horlogemaker had het horloge die dag zonder de ketting weer verkocht aan de knecht van de grietman in Minnertsga, voor vermoedelijk 21 carolus. Het horloge moest gerepareerd worden omdat het niet goed liep.

Verder vertelde de horlogemaker dat afgelopen zondagmorgen tussen zes en zeven uur een andere persoon bij zijn huis was gekomen. Die vroeg of zijn broer de vorige dag een horloge met een zilveren ketting aan hem had verkocht. Hij zei dat de verkoop door zijn broer rechtmatig was geweest: het horloge was van zijn oom en de ketting van zijn grootvader afkomstig. Die man wilde het weer terughebben. De horlogemaker antwoordde dat hij het horloge aan de genoemde knecht van de grietman had verkocht. De ketting kon hij voor drie en een halve gulden terugkrijgen. De tekst vervolgt dat de man het had aangenomen en meteen betaald.

De horlogemaker voegde eraan toe dat hij de namen van die twee laatstgenoemde mannen niet wist, en ook niet waar zij woonden. Er volgt nog een moeilijk leesbare passage over hun land of streek; die levert geen betrouwbaar vast te stellen herkomstplaats op. Sijds was de prijs ontschoten die de horlogemaker voor het horloge had betaald.

Hij kon verder niets over het een of ander zeggen. Na voorlezing beëindigde hij zijn verklaring en ondertekende die als Sijds Klaases. Bergum, 24 mei 1791. De attestatie noemt een mederechter en een klerk. De handtekeningen noemen F. Ypeij en H. van Belkrij. In de marge staat: rescriptie als eerder, O. M.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.