Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Oudkerk 1795: Haver uit een gesloten schip in Oudkerk

Alle verhalen en verklaringen uit Oudkerk

Deze pagina bevat de beschikbare verklaringen en stukken over haver uit een gesloten schip in Oudkerk.

Kuiperij rond 1795.
Kuiperij rond 1795.

Verklaringen en stukken: 1795: Haver uit een gesloten schip in Oudkerk

Verklaringen opgenomen voor mij, Johs Lodema, lid van de van Tietjerksteradeel, als op verzoek van de van dit deel, rat officier, om te dienen zoals behoort.

Telle Freikes, veerschipper te Oudkerk, naar zijn beste weten in zijn 38ste levensjaar, werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Afgelopen vrijdagavond, de 5de, brachten hij en zijn makker Dirk Doejes om ongeveer acht uur tien haver in het schip. Die haver was overdag op de wal bij het schip gebracht en behoorde aan Sije Andries, te Roodkerk in het schip. Nadat zij de luiken van het schip goed gesloten hadden, gingen zij omstreeks tien uur naar bed. Om twee uur 's morgens kwamen zij weer bij het schip en ontdekten onmiddellijk dat er zes lopen van de haver ontbraken.

Telle vroeg zijn makker of er haver uit het schip was gehaald. Dirk Doejes antwoordde daarvan niets te weten. Vervolgens klopten zij de wakker en vroegen hem het geval te bekijken. In de haven lag een visjager op zijn schip te slapen. Zij maakten hem ook wakker en vroegen of hij iets had gehoord of opgemerkt. Hij antwoordde van niet. Telle verklaarde daarbij dat zij, voordat zij die man wakker maakten, eerst in zijn schip hadden gekeken; daarin lagen alleen lege vismanden.

Telle en zijn makker hadden alles gedaan om een spoor van de diefstal te vinden, maar tot dan toe niets ontdekt. Telle wist verder niets en sloot en ondertekende zijn verklaring na voorlezing. Bergum, 8 juni 1795. Telle Freikes.

In de marge: de zakken waarin de haver zat, waren gemerkt met de letters J. F., met een geschilderd schip tussen die letters. Daaronder stond 'Oudkerk' in grote letters.

Dirk Doejes, veerschipper te Oudkerk, naar zijn beste weten in zijn 39ste levensjaar, werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij en zijn makker Telle Freikes hadden afgelopen vrijdag om ongeveer acht uur 's avonds tien lopen haver in het schip gebracht. De haver stond op de wal bij het schip en was overdag daarheen gebracht door de zoon van Sije Andries, huisman te Roodkerk en eigenaar van de haver.

Een kofschip rond 1800.
Een kofschip rond 1800.

Na de luiken goed gesloten te hebben, gingen zij om ongeveer tien uur naar bed. De volgende ochtend kwamen zij om twee uur weer bij het schip en ontdekten meteen dat van de tien lopen zes ontbraken. Zij klopten dorprechter S. H. van der Meer wakker en vertelden hem wat er gebeurd was. Hij ging dadelijk met hen mee.

In de haven vonden zij een man die op zijn schip sliep. Het was een visjager die de avond tevoren met schelvis was aangekomen. De formulering over het wakker maken bevat een herhaling en een doorhaling. Dirk verklaarde dat zij eerst in zijn schip keken en daarin alleen lege viskorven zagen. Daarna maakten zij de man wakker en vroegen of hij enig geluid had gehoord. Zij vertelden hem dat zij die ochtend zes lopen haver uit het schip waren kwijtgeraakt. De visjager zei dat hij niets had gehoord of opgemerkt.

Dirk en Telle hadden met alle ijver geprobeerd een spoor van de diefstal te vinden, maar hadden tot dan toe niets kunnen ontdekken. Voor het overige wist Dirk niets meer. Hij sloot en ondertekende zijn verklaring na voorlezing. Bergum, 8 juni 1795. Dirk Doejes.

In de marge: de zakken met de haver waren gemerkt met de letters S. A., met een geschilderd schip tussen de letters en daaronder 'Oudkerk' in grote letters.

In de marge: beschikking om, wanneer de daders ontdekt worden, hen aan te houden, hun bekentenis op te nemen en die aan het Hof te sturen, en de verdachten naar het over te brengen.

Zo verklaard voor ons, commissaris en secretaris, te Bergum op 8 juni 1795. J. Lodema; H. B. Sminia.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Oudkerk

Afbeeldingen bij het dagelijks leven

Moeilijke woorden
huisman
In deze stukken doorgaans een boer of landbouwer.
fiscaal
Ambtenaar die strafzaken onderzocht en namens het gezag optrad.
municipaliteit
Gemeentebestuur; benaming uit de Bataafse tijd.

Meer verhalen

Bekijk het overzicht van Oudkerk

Dagelijks leven

Turfschuit op een Friese vaart, 18de eeuw.
Turfschuit op een Friese vaart, 18de eeuw.
Haven rond 1750.
Haven rond 1750.
Een vrachtschip op binnenwater, rond 1800.
Een vrachtschip op binnenwater, rond 1800.
Werk aan een houten schip.
Werk aan een houten schip.
Houtwerf aan het water, 18de eeuw.
Houtwerf aan het water, 18de eeuw.

Bron: IB4-D113

Informatieboek 4, bladen 351, 352, 353, 354.

Datering in de bron: Bergum 8 juni 1795; haven Oudkerk. Vrijdag 5 juni circa acht uur ’s avonds laden, circa tien uur slapen, volgende ochtend twee uur terug.

S52 voorwaardelijke opdracht wanneer daders ontdekt worden: aanhouden, bekentenis opnemen, aan Hof sturen, verdachten Blokhuis. Teksten en sluiten op 354; geen daderidentificatie, teruggevonden haver, bekentenis of uitspraak in dit materiaal. Lopen niet omgerekend naar een moderne maat.

Verantwoording bij de verklaringen

  • Bij de ondertekeningen: met een onleesbare toevoeging bij de handtekening.
  • Een toevoeging bij 'de volgende ochtend' is onzeker leesbaar.

Verantwoording van de tekst

Sommige woorden, namen, bedragen en dateringen zijn niet goed leesbaar. In het verhaal is waar mogelijk de voorlopige lezing uit de bronbewerking gebruikt. Onduidelijke verbindingswoorden zijn weggelaten; onzekere passages zijn niet aangevuld met verzonnen gebeurtenissen.

Meer over het dagelijks leven

Plaatsen in de omgeving in de 18de eeuw

Bataafse en Franse tijd