Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Oudkerk 1810 - De uitgebroken melkkamer en het schuitje met witte klaver

Antje Geerts en Eelke Oeges vertellen over de inbraak bij timmerman Gerrijt Thomas. Pijbe Eeltjes mist in dezelfde nacht zijn schuitje.

Bedstede rond 1800.
Bedstede rond 1800.

Antje Geerts

Antje Geerts werkt als dienstmeid bij timmerman Gerrijt Thomas onder Oudkerk en is in haar achttiende levensjaar. Zij werd opgeroepen en ondervraagd. In de vroege morgen van 25 november ontdekte zij de inbraak. In de nacht van 24 op 25 november was een venster van de melkkamer geheel uitgebroken.

Bij de deur waren stenen uit de muur gebroken, zodat een gat ontstond naar de zolder van die kamer. Uit een lade van een tafel in de kamer verdwenen haar zilveren oorijzer met de letters A.G. en haar zilveren schoengespen met A.G. Ook een paar zilveren mannengespen van haar heer Gerrijt Thomas was weggenomen.

Uit haar kist, die in de kelder stond, verdwenen een oude Friese vrouwenhoed met witte voering, drie voorschoten en een bont kledingstuk met zwarte afwerking aan de voorkant. Verder een bonte vrouwenrok met zwarte bewerking, op één el na ongevoerd, met donkerblauwe banden, en nog een bonte rok.

Ook miste zij een blauw schortdoek met een bonte voering, een donkerpaarse bonte rok met zwarte linnen voering, een tinnen voorwerp, een oud wit voorwerp, een paar jongenskousen, een streng zwarte kralen en een hemd. Uit de kelder verdwenen ook goederen van haar heer: twee kleine emmers met pas gemaakte boter, twee kopjes met boter, een voorwerp met gekookte aardappels, een gerookte rib, wat ongekookt vlees uit een pot, een ongekookt stuk vlees dat halskarbon werd genoemd, nog een voorwerp en een lege geklonken kruik.

Zij had de goederen de vorige dag nog gezien. Zij sloot na voorlezing met haar eigen handmerk te Bergum op 29 november 1810, gewaarmerkt door P.W.G. Bruining.

Bakkerij rond 1800.
Bakkerij rond 1800.

Eelke Oeges

Eelke Oeges, dienstknecht bij timmerman Gerrijt Thomas onder Oudkerk, is in zijn 24ste levensjaar. Hij werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Op de morgen van 25 november kwam dienstmeid Antje Geerts bij hem en vertelde dat in de melkkamer was ingebroken en gestolen.

Hij ging kijken. Hij zag een geheel uitgebroken venster en bij de deur uit de muur gebroken stenen. Het gat kwam uit op de zolder van de melkkamer. Bij het kruipgat vond hij aan één kant een stuk krijt en aan het uiteinde twee lege emmers. Hij weet niet wie de inbraak pleegde.

Hij sloot na voorlezing en tekende te Bergum op 29 november 1810: Eelke Oeges.

Pijbe Eeltjes

Pijbe Eeltjes, landbouwer onder Oudkerk, is ongeveer 45 jaar. Hij werd opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. In de nacht van 24 op 25 november verdween een klein schuitje dat bij de dorpsbuurt lag. Het was gemerkt met de witte letters P.E. en een wit geschilderde klaver tussen die letters.

Er had een oud kleed in gelegen. Hij weet niet wie het schuitje meenam. Hij acht het zeer waarschijnlijk dat het is gebruikt om de goederen te vervoeren die dezelfde nacht bij Gerrijt Thomas gestolen zijn. Hij sloot na voorlezing en tekende te Bergum op 29 november 1810: Pijbe Eeltjes.

Deze getuigenissen staan ook bij de verhalen uit Oudkerk.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van de streek

Een verhoor in een gerechtskamer rond 1810.
Een verhoor in een gerechtskamer rond 1810.
Werk aan een houten schip.
Werk aan een houten schip.
Reizen 1800 familie voetreis vaart dorpsweg.
Reizen 1800 familie voetreis vaart dorpsweg.
Een kofschip rond 1800.
Een kofschip rond 1800.
Dagelijks leven in Friesland rond 1800.
Dagelijks leven in Friesland rond 1800.

Dagelijks leven in de 19de eeuw

Omliggende plaatsen in de 19de eeuw

Bergum en omgeving

Bataafse en Franse tijd

Opname van de verklaringen

Verklaringen opgenomen door Jetze van Sminia, baljuw van het vijfde district in Friesland, als commissaris.

De drie verklaringen werden afgelegd voor de commissaris en secretaris te Bergum op 29 november 1810. Sminia; P.W.G. Bruining.

Meer over het dagelijks leven

Bronnen en verantwoording

Gerecht van Tietjerksteradeel, informatieboek 6, B6-D087. Verklaringen afgelegd op 29 november 1810 te Bergum; scanbladen 252, 253, 254.

Verantwoording

Enkele woorden, namen en omschrijvingen zijn niet goed leesbaar. De hertaling gebruikt waar mogelijk de voorlopige lezing; niet te reconstrueren bijzonderheden ontbreken.