Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
In 1514 verlaat de Friese edelman Jancko Douwama het Saksische leger en sluit hij zich later aan bij hertog Karel van Gelre.
Jancko Douwama uit Oldeboorn
In Oldeboorn woonde een Friese edelman die Janke Douwama heette en die ook bekendstaat als Jancko Douwama. Hij was een verstandig en vastberaden man. Hij was vaak bij het Saksische leger voor Groningen en stond bij hertog George en diens heren in hoog aanzien.
Rond Sint-Michiel (29 september), toen bekend werd dat graaf Edzard van Emden Groningen aan Karel van Gelre wilde overdragen, vroeg Jancko aan George toestemming om naar Rome te reizen. Hij zei dat hij nog een bedevaart moest volbrengen.
George gaf toestemming. De Saksische heren schonken hem wijn en dronken bij het afscheid op hem. Zij vermoedden niets kwaads.
Jancko vertrok met Sicke Douweszoon Galis. De vader van Sicke was in 1501 door graaf Hugo van Leisnig, de Saksische stadhouder, op het versterkte huis Sjaardema in Franeker terechtgesteld.
De twee edelen reisden via Holland naar Brabant. Zij verbleven een tijd in Brussel, Leuven en andere steden en betaalden daar zelf hun verblijf en levensonderhoud.
Jancko kiest eerst Gelre en later Bourgondië
Rond Sint-Maarten (11 november) hoorden de twee mannen dat Karel van Gelre troepen bijeenbracht om Groningen te ontzetten. Zij reisden uit Brabant naar de hertog in Gelre en trokken vervolgens met zijn leger Friesland binnen, tegen de Saksische vorst.
Jancko was voor de Geldersen van groot belang bij de verovering van Friesland. Vooral in de Zevenwouden genoot hij aanzien en waren mensen beducht voor hem. Karel van Gelre hield hem in hoog aanzien. In het begin namen de Geldersen belangrijke beslissingen in Friesland nauwelijks zonder Jancko om raad te vragen.
Enkele jaren later vonden de Geldersen dat zij voldoende macht in Friesland hadden. Zij wilden de inwoners zwaardere lasten opleggen dan aanvankelijk was beloofd. Jancko weigerde daaraan mee te werken en verzette zich. Vervolgens brak hij met Karel van Gelre en vertrok uit Friesland.
Hij koos daarna de kant van de keizer en de Bourgondiërs en kreeg aanzien aan het Bourgondische hof. In Leeuwarden werkte hij samen met George Schenck, vrijheer van Toutenburg en keizerlijk stadhouder in Friesland. Al na korte tijd werden zij vijanden. Hun geschil kwam voor het hof in Brabant en leidde tot Jancko’s ondergang.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Stedelingen en plattelanders
Dorpen en steden in Friesland.
Leven in Sneek in de 16de eeuw.
Misdaad en straf in Friesland
De zaak van Yepke Vaer (1521).
Veroordeelde Geldersen 1516 -1524.
Misdaad en straf (1500 - 1550).
Terechtstellingen (1500 - 1550).
Het dagelijks leven
Dagelijks leven
Friesland en de regio in de 16de eeuw
De kronieken van Worp
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, uitgegeven door het Friesch Genootschap, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 126-127 (PDF-bladzijden 139-140).
Worp van Thabor, boek 5 - kronieken en bronuitgaven.
- De hertaling behoudt het verzoek om een bedevaart naar Rome als de door Jancko opgegeven reden. De bron vertelt in deze passage niet dat hij werkelijk in Rome is geweest. Het afscheidswijngeschenk en de afwezigheid van argwaan zijn afzonderlijk behouden.
- De dood van Sicke Douweszoon Galis’ vader wordt uitdrukkelijk in 1501 geplaatst op Sjaardemahuis in Franeker. De bron noemt de vader in deze zin niet opnieuw bij naam. Er is geen nieuwe naam of verwantschap bij ingevuld.
- De laatste alinea is een vooruitblik op latere jaren. De ommekeer van de Geldersen, Jancko’s breuk, het Bourgondische hof, Schencks titel vrijheer van Toutenburg, hun vijandschap en het geding in Brabant zijn behouden. "Tot Jancke verderfnisse" is niet afgezwakt tot een ongunstig procesresultaat; het is weergegeven als zijn ondergang, zonder er een niet afgedrukte doodsoorzaak of procesdatum aan toe te voegen.