Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Op 17 september 1517 sloten de vertegenwoordigers van de koning van Spanje en hertog Karel van Gelre in Utrecht een bestand voor zes maanden voor hun onderdanen in Friesland.

Plaatsen in Friesland rond 1517

Het bestand van 17 september 1517

De gevolmachtigden van beide vorsten legden het bestand als volgt vast:

Een goed, vast, zeker en bestendig bestand en een wapenstilstand zijn aangegaan, overeengekomen en gesloten tussen de koninklijke majesteit van Spanje aan de ene kant en mijnheer Karel van Gelre aan de andere kant. Dit geldt voor hen en voor de onderdanen en inwoners van Friesland die hun beide zijden en partijen aanhangen.

Het bestand geldt voor de eerstvolgende zes aaneengesloten maanden, te beginnen vandaag, 17 september 1517. Gedurende dit bestand en deze wapenstilstand zullen alle vijandelijkheden, gewelddaden, misdrijven en voortzettingen van de oorlog ophouden en vervallen, zowel op zee als op het land.

De onderdanen, dienaren en krijgslieden van beide zijden mogen, van welke stand of positie zij ook zijn, geen oproer, aanslag, overval of aanval ondernemen of bevorderen tegen steden, dorpen, kastelen of versterkingen van de andere zijde. Zij mogen die niet met legers overvallen of innemen, er geen gedwongen betalingen heffen en op geen enkele andere manier zo optreden.

Wij mogen ook niemand gevangennemen, vastbinden, plunderen, beroven, losgeld laten betalen, met brandstichting tot betaling dwingen of op enige wijze schade toebrengen, van de ene zijde noch van de andere. Dit geldt ook voor hun personen, dieren en andere goederen, op welke manier dan ook.

Alle onderdanen en dienaren van beide zijden, van welke stand of positie zij ook zijn, zullen gedurende het bestand mogen wonen en blijven, ieder in de stad of plaats waar hij zijn eigen landsheer gehoorzaamt, vrij, veilig en ongehinderd, zonder te vrezen voor hun leven of hun bezittingen, van welke aard die ook zijn of kunnen zijn.

Tot grotere zekerheid en versterking van dit bestand hebben de koninklijke majesteit van Spanje en heer Karel van Gelre de vorstelijke koning van Frankrijk verzocht en gebeden bewaker en beschermer van dit bestand te willen zijn. Hij zal hulp en bijstand verlenen aan de partij die het bestand onderhoudt, om de aanslagen en overtredingen te laten herstellen en vergoeden die de andere partij, wanneer zij het bestand niet onderhoudt, tegen dit bestand zou willen of kunnen ondernemen of bevorderen.

Aldus gedaan, overeengekomen en gesloten door de gezanten en aangewezen raden van de koninklijke majesteit van Spanje en van heer Karel van Gelre, in de stad Utrecht op 17 september 1517.

Een markt, rond 1550.
Een markt, rond 1550.

Dit bestand werd op 21 september 1517 in Friesland voorgelezen.

Een galgenveld, rond 1550.
Een galgenveld, rond 1550.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Gewapende boeren, rond 1500.
Gewapende boeren, rond 1500.
Een vonnis wordt afgekondigd, rond 1550.
Een vonnis wordt afgekondigd, rond 1550.
Een gewapende boer, rond 1550.
Een gewapende boer, rond 1550.
Een smederij, rond 1550.
Een smederij, rond 1550.
Een smederij, rond 1550.
Een smederij, rond 1550.

Dagelijks leven

Verwante verhalen

De kronieken van Worp

Boek 4: Friesland vanaf 1399

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 209-210 (PDF-bladzijden 222-223).

Ooggetuigen en bronnen.

Kronieken, dagboeken en brieven - de bronuitgaven van Worp van Thabor.

  • De hele afgedrukte bestandstekst van 17 september 1517 staat in één grijs blok. De passieve aanhef, mijnheer Karel, de rangonafhankelijke verboden, personen, dieren en goederen, Franse bewaking, slot en datum zijn behouden. Wij mogen ook niemand is de oorspronkelijke wij-vorm en is niet tot een navertelling gemaakt.
  • De bekendmaking op 21 september staat buiten de akte, zoals het chroniekrelaas die datum apart noemt. De druk bevat hier geen eigenhandige handtekeningen of verdere lijst van ondertekenaars. Die zijn niet toegevoegd. De twee bestaande inhoudelijke afbeeldingen zijn behouden met een gewone inhoudelijke alinea ertussen.