Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Na de onrust in Sneek verspreiden Gelderse aanhangers beschuldigingen tegen Sicko Liauckama; hij vraagt vrijgeleide en keert eind mei terug naar de stad.

Een beschuldiging tegen Sicko Liauckama

Michel van Horstein, zijn aanhangers en andere inwoners die de Gelderse partij steunden, lieten in Sneek vertellen dat Sicko Liauckama met eigen soldaten een verrassingsaanval op de stad wilde doen. Volgens dit gerucht wilde Sicko de inwoners die Gelre trouw waren straffen en te gronde richten.

Sicko was de heer van Sneek. Sinds de Geldersen in 1514 naar de stad waren gekomen, leefde hij in ballingschap. Hij woonde met zijn vrouw Luttya Harinxma in Leeuwarden.

Sicko hoorde wat over hem werd gezegd en schreef aan de Sneker raad. Hij vond het vreemd dat men hem zulke plannen toeschreef: de stad benadelen of inwoners schade aan lijf en goed toebrengen. Hij wees erop dat hijzelf en zijn voorouders de stad jarenlang hadden bestuurd en de burgers nooit op die manier hadden behandeld.

Gewapende boeren, rond 1500.
Gewapende boeren, rond 1500.

Vrijgeleide om zichzelf te verdedigen

Sicko vroeg de raad om een vrijgeleide. Daarmee wilde hij in Sneek komen om zich tegenover de burgers te verantwoorden en zijn eer te verdedigen. De raad verleende hem die veilige doorgang.

Op 27 mei werd Sicko vanuit Leeuwarden naar Nijeklooster begeleid. Daar kwamen Snekers hem tegemoet en haalden hem met eerbetoon binnen. Hij legde zijn verantwoording af aan de burgers. Met hun instemming bleef hij in Sneek. Sicko bleef er heer en olderman zolang hij leefde.

Een beleg, rond 1500.
Een beleg, rond 1500.

Schenck krijgt een nieuwe militaire opdracht

Op 7 mei 1522 had Georg Schenck van Toutenburg van keizer Karel V opdracht naar Enkhuizen te gaan. Daar zouden 1.500 soldaten op hem wachten. Met hen moest hij naar Overijssel trekken en daarna de verdere bevelen van de keizer uitvoeren.

Schenck besprak vooraf met de keizerlijke raad dat Friesland op eigen kosten nog vijfhonderd soldaten in dienst moest nemen. Deze troepen moesten de keizerlijke onderdanen beschermen als de Geldersen vanuit Dokkum of Sloten een aanval zouden doen.

Plaatsen in de 16de eeuw

Met instemming van de keizerlijke raad, enkele edelen en burgemeesters van Leeuwarden werd besloten op iedere gouden gulden aan rente een heffing van twee stuivers te leggen. Van het geld zouden de vijfhonderd soldaten worden betaald. Tjaard Burmania werd als hun aanvoerder aangesteld. Zij lagen bij het klooster Klaarkamp, tegenover de Gelderse bezetting in Dokkum.

Sommige edelen wilden de twee stuivers over de inkomsten van hun land niet betalen. Daardoor ontstond een ernstig geschil tussen de stadhouder, zijn raad en de edelen die weigerden bij te dragen.

Het huis bij Hasselt wordt opgegeven

Georg Schenck trok met zijn soldaten vanuit Enkhuizen naar Hasselt. Daar eiste hij namens de keizer eerst het versterkte huis Corffhuysen op, dat de Geldersen op de dijk voor de brug hadden gebouwd. Bij vrijwillige overgave mochten de verdedigers met hun leven en hun wapens vertrekken. Anders zou hij het huis bestormen en iedereen ophangen.

De bevelhebber Hans overlegde met zijn soldaten en leverde het huis over. Hij ging vervolgens naar Zwolle. Toen hij de stad binnenkwam, werd hij aangehouden. Hans en twee van zijn soldaten werden opgehangen, omdat hij het versterkte huis zonder noodzaak had prijsgegeven.

Op 11 mei verscheen Schenck met zijn hele krijgsmacht voor Genemuiden en sloeg het beleg voor de plaats. Willem van Merwick verdedigde Genemuiden met driehonderd soldaten, die zich moedig verweerden.

Een gewapende boer, rond 1550.
Een gewapende boer, rond 1550.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Een vrachtschuit, rond 1550.
Een vrachtschuit, rond 1550.
Bewaking van een brug, rond 1495.
Bewaking van een brug, rond 1495.
Een legerkamp, rond 1500.
Een legerkamp, rond 1500.
Een schutter, rond 1500.
Een schutter, rond 1500.
Een smederij, rond 1550.
Een smederij, rond 1550.

Dagelijks leven en beroepen

De kronieken van Worp

Boek 4: Friesland vanaf 1399

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 259-261 (PDF-bladzijden 272-274).

Kronieken, dagboeken en brieven - oorspronkelijke uitgaven.

  • De beschuldiging van een verrassingsaanval blijft een verspreid verhaal van Horstein en zijn medestanders. Sicko bestrijdt het in een brief die hier in de druk alleen indirect wordt weergegeven. Er is geen volledige brief of nieuwe ik-vorm bij verzonnen. Zijn beroep op het gedrag van hemzelf en zijn voorouders is volledig behouden.
  • 1514, vrouw Luttya Harinxma, Leeuwarden, vrijgeleide, 27 mei, Nijeklooster, eerbetoon en blijven met instemming van de burgers zijn vergeleken. Hij bleef heer en olderman zolang hij leefde.
  • De kroniek keert na 27 mei terug naar 7 mei. De opdracht voor 1.500 soldaten, de aparte vijfhonderd op landskosten, twee stuivers per gouden gulden rente, Tjaard en Klaarkamp, bezwaar van de edelen en alle voorwaarden bij Corffhuysen blijven volledig. Hans met twee soldaten opgehangen, 11 mei en driehonderd verdedigers van Genemuiden zijn onderscheiden.