Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Graaf van Moers kan de eisen van Sneek niet beantwoorden en verlaat de stad heimelijk; zijn nieuwe plaatsvervanger probeert daarna opnieuw Gelderse aanhangers te werven.
De graaf ontsnapt in een klein schip
De graaf van Moers wist geen oplossing voor de eisen van de burgers en durfde geen antwoord te geven. Hij was bang dat de Snekers hem zouden vasthouden als zekerheid voor hun geld.
Daarom trok hij de kleding van een van zijn bedienden aan. Hij nam een vrouw en een klein kind mee. Het kind hield hij op zijn knieën. Vroeg in de ochtend voer hij in een klein schip heimelijk de stad uit, door Sanlaan en langs Bolsward, in de richting van Sloten.
Toen de burgers ontdekten dat de graaf was vertrokken, zetten zij met drie schepen de achtervolging in. Zij wilden hem vanwege de gevraagde betalingen aanhouden. De graaf ontsnapte, bereikte Sloten en kwam niet meer naar Sneek terug.
Ook de kanselier verlaat Sneek
Enkele dagen later vertrok doctor Hubert, de Gelderse kanselier, uit angst eveneens in het geheim. Hij ging vanuit Sneek naar Bolsward en daarna naar de graaf in Sloten. Ook de schrijvers en bedienden van de graaf verlieten Sneek en trokken naar Sloten.
Plaatsen in de 16de eeuw
Op 10 mei kwam jonker Michel van Horstein in Sneek met een schriftelijke opdracht van de graaf. Daarin stond dat hij als luitenant van de graaf in de stad zou optreden. Hij kreeg steun van veel burgers die nog altijd de Gelderse partij aanhingen.
Vier Emder guldens per maand
Horstein sprak heimelijk met enkele burgers van wie hij wist dat zij de Gelderse partij steunden. Zij moesten met andere arme inwoners spreken. Horstein beloofde ieder van hen vier Emder guldens per maand wanneer zij de hertog van Gelre wilden dienen.
Deze mannen konden kiezen: in Sneek blijven en daar de Gelderse partij trouw blijven, of dienstnemen op de gewapende schepen en naar Altena in Gelderland varen. De stadsraad hoorde ervan en verbood de mannen op straffe van verbanning uit de stad geld van Horstein aan te nemen. Wie al geld had gekregen, moest het teruggeven.
Een tweede gewapende confrontatie
Sommige mannen wilden hun vrouwen en kinderen niet verlaten en gaven het geld terug. Anderen weigerden. Zij dronken zich dronken, pakten hun wapens en gingen samen met Horstein naar het stadhuis. Daar zat de raad nog bijeen. De mannen schreeuwden:
"Sla dood, sla dood!"
De raadsleden schrokken en vluchtten achter uit het stadhuis naar het klooster van de Kruisbroeders. De stadsklok werd geluid en op de trommels werd alarm geslagen. De burgers kwamen bij elkaar en joegen Horstein met zijn mannen de kerk in.
Horstein werd een dag in de kosterij vastgehouden. Daarna brachten zijn aanhangers hem heimelijk de stad uit. Zijn metgezellen werden gevangen genomen en later uit Sneek verdreven.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Stedelingen en plattelanders
Dorpen en steden in Friesland.
Leven in Sneek in de 16de eeuw.
Misdaad en straf in Friesland
De zaak van Yepke Vaer (1521).
Veroordeelde Geldersen 1516 -1524.
Misdaad en straf (1500 - 1550).
Terechtstellingen (1500 - 1550).
Het dagelijks leven
Dagelijks leven en beroepen
De kronieken van Worp
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 258-259 (PDF-bladzijden 271-272).
Kronieken, dagboeken en brieven - oorspronkelijke uitgaven.
- De hele ontsnapping, bediendenkleding, vrouw en kind op de knieën, vroeg vertrek, klein schip, Sanlaan, Bolsward, drie achtervolgende schepen, Sloten en het niet terugkeren zijn vergeleken. De angst om voor het geld vastgezet te worden staat in het oorspronkelijke relaas. Er is geen nieuwe identiteit van de vrouw of het kind ingevuld.
- Horstein kreeg veel burgers aan zijn kant. De druk noemt sommige van zijn tussenpersonen lichte burgers. Om een onzekere karakter- of standsduiding te vermijden blijft lichte hier als oorspronkelijke aanduiding bewaard en noemt het verhaal hen burgers die Gelre steunden.
- Bij het verbod staat by voerboertenisse der stadt, hier als verbanning uit de stad verstaan, niet als een ongenoemde geldboete. De daaropvolgende vrees vrouwen en kinderen te moeten verlaten, het terugbetalen, dronkenschap, de doodskreet, twee alarmmiddelen, de dag in de kosterij en latere verdrijving blijven behouden. Er is geen nieuwe executie toegevoegd.