Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Terwijl de legers bij Genemuiden vechten, varen Gelderse Friezen naar Texel en Wieringen om grote geldbedragen af te dwingen; kort daarna schrijft graaf van Moers een dreigende brief aan Sneek.
Twintig bewapende schepen bij Texel
Toen Genemuiden werd belegerd, voeren Friezen die nog aan de Gelderse kant stonden met twintig bewapende schepen naar Texel in Holland. Met de inwoners van Texel werd een overeenkomst gesloten: de Friezen zouden daar niet plunderen of brandstichten, als de eilanders binnen een afgesproken termijn 10.000 Philippusguldens aan de scheepsbemanningen betaalden.
Plaatsen in de 16de eeuw
Als zekerheid namen de Friezen gijzelaars van Texel mee naar Friesland.
Brandstichting op Wieringen
Op 27 mei 1522 voeren zij ook naar Wieringen. Daar staken zij ongeveer zestig huizen in brand. Daarna werd overeenstemming bereikt: de Friezen zouden niet verder branden of plunderen, als de eilanders binnen korte tijd 4.000 Philippusguldens betaalden. Ook van Wieringen werden gijzelaars meegenomen naar Friesland.
De graaf schrijft vanuit Sloten aan Sneek
De graaf van Moers hoorde in Sloten dat Sicko Liauckama in Sneek was toegelaten. Hij schreef daarop deze brief aan de stad:
Graaf Christoffel van Moers (in modern Nederlands):
"Eerzame, verstandige en geliefde vrienden. Mij is namens mijn genadige heer bericht dat u enkele tegenstanders van zijn vorstelijke genade bij u hebt toegelaten en met hen bent omgegaan. Dat brengt de gezamenlijke landen zware lasten en gevaren.
Dit is buiten medeweten en tegen de wil van mijn genadige heer gebeurd, en ook buiten mijn medeweten, hoewel ik namens hem optreed. Het is in strijd met uw eer en uw eed. Ik begrijp daarom niet waarom u deze tegenstanders hebt binnengehaald, terwijl u eerder en later herhaaldelijk met elkaar afspraken hebt gemaakt, beloften hebt gedaan en eden hebt gezworen.
Namens zijn vorstelijke genade verzoek ik u mij te laten weten waarom u die tegenpartij hebt toegelaten en waarom dit is gebeurd.
Mocht u, zonder geldige redenen en in strijd met uw eer en eed, van plan zijn de stad aan de tegenstanders van mijn genadige heer over te dragen of te verkopen - iets wat wij niet van u hadden verwacht - en zo de gezamenlijke landen in nog meer moeilijkheden en verval te brengen, bedenk dan dat u mijn genadige heer [...] niet mag ontnemen en niet in handen van zijn vijanden mag leveren of brengen.
U kunt ervan uitgaan dat zijn vorstelijke genade u en de uwen dit op zijn tijd opnieuw zal laten voelen. Hierop [...] uw schriftelijke antwoord, waarop mijn genadige heer volgens uw eed vertrouwt en zich verlaat. Daarna zal Zijne Vorstelijke Genade weten hoe te handelen.
Namens mijn genadige heer is binnenkort in Bolsward een algemene landdag vastgesteld. Stuur daar ook uw gemachtigden heen, zodat zij vernemen wat zijn vorstelijke genade van plan is.
Gegeven te Sloten, 29/19 mei 1522."
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 5
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Stedelingen en plattelanders
Dorpen en steden in Friesland.
Leven in Sneek in de 16de eeuw.
Misdaad en straf in Friesland
De zaak van Yepke Vaer (1521).
Veroordeelde Geldersen 1516 -1524.
Misdaad en straf (1500 - 1550).
Terechtstellingen (1500 - 1550).
Het dagelijks leven
Dagelijks leven en beroepen
Verwante verhalen
De kronieken van Worp
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Vijfde boek der Kronijken van Friesland, Leeuwarden 1871, gedrukte blz. 261-263 (PDF-bladzijden 274-276).
Kronieken, dagboeken en brieven - oorspronkelijke uitgaven.
- Gedeeltelijk gecontroleerd wegens twee onregelmatige zinsdelen van de brief op blz. 263. De scan drukt Zynre F. G. gesent niet affhandich een maken. De betekenis van gesent is niet met zekerheid vastgesteld. Het woord is daarom niet stellig als zijn bezit vertaald; de onzekere plaats staat als [...] in het grijze blok.
- Ook hyer aff v weder bescreuen antwoert was, sich myns G. H. nae vermogen v eedt versien ende verlaeten sall is grammaticaal onregelmatig. De gedrukte zin laat geen volledig zekere vertaling van een antwoordverzoek toe. De zekere woorden over schriftelijk antwoord en vertrouwen op de eed blijven staan; de onopgeloste verbinding is gemarkeerd met [...]. De oorspronkelijke fragmenten blijven hier volledig bewaard.
- Alle overige briefonderdelen zijn vergeleken: aanhef, toegelaten tegenstanders, omgang, lasten en gevaren, herhaalde beloften en eden, vraag naar de redenen, overdracht of verkoop, dreiging en uitnodiging voor de landdag. De brief bevat hier geen afgedrukte ondertekening; er is geen naam onder gezet die de druk niet geeft.
- De datum staat in de druk als 29/19 mei 1522. Die vorm blijft in het briefslot bewaard; er is geen keuze tussen 19 en 29 gemaakt. De tochten naar Texel en Wieringen zijn volledig vergeleken: twintig seinschepen, 10.000 en 4.000 Philippusguldens, gijzelaars en ongeveer zestig verbrande huizen op 27 mei. Een niet genoemde omweg langs andere Waddeneilanden is verwijderd.