Op 2 juni 1522 probeert graaf van Moers in het Minderbroedersklooster in Bolsward het geschil met Sneek te beslechten; zijn voorwaarden worden later in de Sneker kerk voorgelezen.

De landdag in het Minderbroedersklooster

Op 2 juni 1522 werd in de eetzaal van het Minderbroedersklooster van Bolsward een Gelderse landdag gehouden. Graaf van Moers was aanwezig met de kanselier. Ook kwamen afgevaardigden van de steden en landelijke districten die nog onder Gelre stonden, en gemachtigden uit Sneek.

De graaf stelde de Sneker afgevaardigden verschillende vragen. Waarom was op de dinsdag na Pasen, 20 april, in Sneek een oproer uitgebroken? Waarom hadden de Snekers soldaten aangenomen, terwijl zij volgens de graaf geen heer hadden die hun daartoe bevoegdheid gaf? En waarom had schipper Hein Doeskis aan de soldaten verteld dat hij een heer kende die hun elke maand vier Emder guldens kon betalen? Daarnaast legde de graaf nog twee of drie andere punten voor.

Wat de Snekers antwoordden

De vertegenwoordigers van Sneek verklaarden dat het oproer was ontstaan door armoede, honger en gebrek bij de arme burgers. Zij hadden thuis geen rogge of brood meer en konden het ook niet kopen.

Op de tweede vraag antwoordden zij dat de arme burgers nergens nog handel of ander werk konden doen. Daarom hadden de Snekers hun soldij gegeven om hen te onderhouden.

De derde beschuldiging ontkenden zij. Zij zeiden dat heer Woll vier mannen had omgekocht om dat over de kapitein te verklaren. Over deze en de andere punten werd aan beide kanten uitvoerig gesproken.

Niemand durft als bemiddelaar op te treden

De vertegenwoordigers van de landelijke districten stelden voor een onpartijdige groep aan te wijzen om het geschil te onderzoeken en te beëindigen. De groep zou bestaan uit twee priesters, twee edelen en twee eigenerfde boeren - boeren die hun land zelf bezaten.

Plaatsen in de 16de eeuw

• Sneek 16de eeuw
• Workum 16de en 17de eeuw
• Franeker 16de eeuw
• Leeuwarden 16de eeuw
• IJlst 16de eeuw

Maar niemand bleek bereid deze taak op zich te nemen, uit angst voor de graaf. De gewone priesters en boeren waren de Snekers gunstiger gezind dan de graaf. Daarom wilde niemand als bemiddelaar optreden.

Daarna liet de graaf zelf artikelen opschrijven. Hij gaf die aan de Sneker afgevaardigden mee. Zij moesten de voorwaarden aan de burgers voorleggen en de graaf een schriftelijk antwoord sturen.

De voorwaarden voor verzoening

De opgestelde artikelen luidden in modern Nederlands als volgt:

De artikelen van graaf van Moers (in modern Nederlands):

• Ten eerste: voor alle oproer en onrust in Sneek, veroorzaakt door kleinen of groten, waardoor mijn genadige heer vertoornd kan zijn of iemand hem iets kan hebben misdaan, zal mijn genadige heer of zijn algemene stadhouder, de graaf van Moers, namens hem de stad Sneek met al haar ingezetenen, inwoners en burgers, van welke stand ook, bezegelde brieven geven. Alles wat bij het oproer is misdaan of gebeurd zal geheel vergeten en vergeven zijn. Het zal nu noch later worden verhaald of voorgehouden.
• Ook zal mijn genadige heer bezegelen en beloven niemand die dit oproer heeft beraamd, erbij is geweest of er schuld aan kan hebben, te laten of te bevelen aan te houden, gevangen te nemen, ergens heen te voeren of voor te brengen. Komt er later tegen iemand een beschuldiging, dan zal hij volgens het recht voor zijn bevoegde rechter worden aangesproken. De algemene stadhouder zal de eerzame burgemeesters, schepenen en raad van Bolsward verzoeken en bewegen om deze artikelen en punten voor meer zekerheid samen met hem te bezegelen en voor hem borg te staan, zodat zij des te beter worden nagekomen. De eerzame raad wil dat ter wille van hem graag vrijwillig doen.
• Geen grietmannen of anderen die uit de stad vertrokken zijn, zullen terugkomen dan met toestemming van de bevelhebbers van mijn genadige heer, de burgemeesters, de acht gedeputeerden en de zesendertig van de stad Sneek.

Als bevestiging dat deze artikelen zo door de algemene stadhouder zijn vastgesteld, in aanwezigheid van de burgemeesters en raad van Bolsward en de afgevaardigden van de landschappen, hebben de algemene stadhouder en de stad Bolsward hun gebruikelijke zegels onderaan op de open ruimte gezet. Gedaan op de dinsdag na Hemelvaartsdag in het jaar 1522.

Voorgelezen in de Sneker kerk

De afgevaardigden van de districten wilden dat de afspraken werkelijk aan de hele gemeente van Sneek werden voorgelegd. De graaf vermoedde namelijk dat de bestuurders de tekst niet in het openbaar zouden bekendmaken.

Daarom werden getuigen aangewezen die bij de voorlezing moesten zijn. Het ging om:

• heer Wibe, pastoor van Lutkewierum;
• Hans Stapert;
• Hessel te Been;
• Taco Syvertszoon uit Wons;
• Pier Anskis uit Doniaga.

De artikelen werden in hun aanwezigheid in de kerk van Sneek voorgelezen.